"Մարդ. Հայաստանի մարդիկ". www.mard.am

[Հեղինակ]

Շարունակում եմ "Մարդ. Հայաստանի մարդիկ" նախագծի մասին իմ առաջարկները և մտորումները: Եվ այսպես` Արուսյակ Սահակյան. բանահյուս-ազգագրագետ, էպոսագետ: Տեղադրում եմ " Ազգ և Առողջություն" հանդեսի էլեկտրոնային տարբերակից` հարցազրույց նրա հետ, տես` բլոգում : Այստեղ` նախաբանը:

ՄԵՐ ՄՇԱԿՈՒԹԱՅԻՆ ԶՈՐԱՎԱՐՆԵՐԸ

ԱՐՈՒՍՅԱԿ ՍԱՀԱԿՅԱՆ

Բացվում է Երկրի առավոտը, արևը ծաղկում է լեռներին, հողը պատրաստ է պտղաբերության: Եվ թվում է` ի՞նչը կարող է մեզ խանգարել` ապրել ու զորանալ: Բայց տեսանող աչքն ու հոգին հասու են, որ մշակութային աղետ է հասել մեր երկրին. լռում ու կորչում է մեր տոհմիկ երգը, չի թնդում մեր կորովի շուրջպարը, շեշտերը փոխում ու թալկանում է մեր լեզուն… Տեսնե¯ք միայն, թե ինչ "մշակույթ" է այսօր հասնում մեր մանուկներին. նրանք գրեթե չեն տեսնում Մայր Մշակույթի երեսը, նրանք թողնված են մի խորթ մոր` համաշխարհային կեղծ մշակույթի "խնամքին": 21-րդ դա¯րն է սա,համաշխարհայնացման խորշա¯կն է սա …
Բայց Երկիրը ապրում է, տագնապ կա նրա ապրած ամեն օրվա մեջ: Երկրի հոգևոր-մշակութային դաշտը արթնություն ունի, նրա գաղտնի ուժերը գործում են: Այս բարձր ուժերը ազգի ֆիզիկական տարածքում ունեն տեղապահ-դեսպանորդներ, որոնց միջոցով ձգտում են արթնացնել ազգային զանգվածը, հիշեցնել նրան իր ծագումը, իր բնիկ մշակույթի գոյությունը: Մեր Մշակութային Զորավարներն են տեղապահները, մեր իրական ղեկավարները, և ամեն Մշակութային Զորավար մի նպատակ ունի` հիշեցնելու մեզ մեր արարչական ծագումը:
Արուսյակ Սահակյան: Այս դժվարին ժամին այս Զորավարի զորքը իր հետ է. մեր երգասաց գեղջուկ ծերերը, մեր քաղցրաբառ ասացողները, նրանց ավանդած- երգած – պահպանած էպոսը, երգն ու պարը, ավանդույթն ու ասացվածքը… Եվ ոչ որպես պահուստ ու թանկ ունեցվածք, այլ մի հրե միջուկով ամբողջացած մշակութային սուր, որ Զորավարի ձեռքին է, և մի արևային վահան, որ պաշտպանում է նրան և մեզ:
Իսկ Լեզո¯ւն… Արուսյակ Սահակյանի լեզուն սրընթաց վերելք - վայրէջքների մեջ ելնում է, ծառս է լինում, ապա իջնում, խաղաղվում, փարում լսողին, նորից սպառնալից ելնում է վեր ու գոչում մեզ. "Այդ ի՞նչ եք երգում, այդ ի՞նչ եք պարում, այդ ի՞նչ լեզվով եք խոսում… Ինչու՞ եք լքել ձեր հարստությունը, ազատագրվե¯ք մշակութային ճորտությունից…
Իսկ Մի¯տքը… Արուսյակ Սահակայնի միտքը սնվում է բանահյուսության և էպոսի մեջ պարփակված տիեզերական գիտելիքներից և ապա ուղղվում է դեպի վեր, դեպի Արևն ու աստղերը, դեպի մոլորակները, դեպի գիտակցականի Ակունքը, որտեղից ծնվել ու սնվել են նույն բանահյուսությունն ու էպոսը: Եվ Ամբողջի այդ զգացումը սրում է Զորավարի միտքը:
Իսկ Ե՜րգը… Երգում է Արուսյակ Սահակյանը.

Հալիմ ու կաթիմ, հալիմ ու կաթիմ… սարերո¯ւն,
Հալիմ ու կաթիմ, հալիմ ու կաթիմ… քարերո¯ւն£

Մեր սարերը այժմ խոնարհված են, մեր քարերը ճաք են տվել: Այս Զորավարի, մյուս Զորավարների ավիշ- արյունը կկաթի մեր սարերին և նրանք կբարձրանան, կկաթի մեր քարերին և նրանք կամբողջանան:
Իսկ այժմ խոսքը տանք Մշակութային Զորավարին…

Հարցազրույցը` իմ բլոգում

[Առողջագետ]

Նոր Տարվա այս լուսավոր և պայծառ առաջին օրը և առաջին գրառումը անում եմ այս թեմայում. Մարդ Հայաստանի` հուսով եմ, որ այս տարի այս թեման կզարգանա, և մենք նորանոր մարդկանց անուններ կհնչեցնենք, չէ որ նրանք երևի շատ են, ուղղակի կամ չենք ճանաչում, կամ գլխի չենք ընկնում, որ գործ ունենք իսկական մարդկանց հետ:
Տիգրան Մանսուրյան` Մարդ Հայաստանի... Չեմ կարող վերլուծել նրա ամբողջ գործը, սակայն կարծում եմ, որ "Կտոր մը երկինք" ֆիլմի համար գրված իր երաժտությունը արդեն իրավունք է տալիս համարվել իր ժողովրդի արժանավար զավակ և Ուսուցիչ, քանի-որ Գեղեցկության զգացում արթնացնողը Ուսուցիչ է:
Նոր անուններ են հնչում սրտիս մեջ, սակայն գիշերային հոգնածությունը ստիպում է հետաձգել և "մարսել" նյութը:
Այսօր այսքանը:

[Առողջագետ]

Վաղուց ու անընդհատ մի Մարդ է կանգնում իմ աչքի առջև, որի մասին ուզում եմ գրել: Ոչ, չկարծեք, նա դեռ, թվում է, էական "գործ" չի արել մարդկանց համար, Հայրենիքի համար, ընդամենը փխրուն մի երիտասարդ է, բայց գիտեմ, որ ամեն ինչ անելու է, անսահման հզոր ու արժանի Մարդ է լինելու մեր Երկրի համար:
Դա իմ Հարությունի ընկեր, համակուրսեցի, Բժշկական համալսարանի ուսանող Արտյոմ Չախոյանն է. մի զարմանալի բնածին ազնվության, մաքրության և միամտության մարդկային երակ է կրում, որը տեսել եմ և գիտեմ ազնվաշունչ գավառական Գյումրիի զավակների մեջ: Այնպիսի միամիտ պարզություն, հատկապես, ձուլված հրաշալի պահպանված բարբառի հետ, սակայն դրա հետ մեկտեղ անսահման աշխատասիրություն, հզոր ինտելեկտ /իմ համակուրսեցին` դասախոսներից մեկը, այն էլ, բարդ առարկայի դասախոս, մեծ հիացմունքով էր խոսում նրա ունակությունների մասին/, մեծացել է առանց հայրական խնամքի, քանի-որ հորը կորցրել է Մեծ Երկրաշարժի ժամանակ, ապա մոր և եղբոր հետ ապրել այլ երկրում, ինչպես շատ տուժածներ, ապա բանակ և ծառայություն, ապա հիմա ուսանողական կյանք, որը կարող է հերոսական համարվել, որովհետև այդ երիտասարդը վաստակում է ամենօրյա գիշերային աշխատանքով` ծաղկի սրահում, ապա դեղատանը. հինգերորդ կուրսում է`ոչ մի օր տանը չի քնել, այլ աշխատավայրում, հերթապահության մեջ, իսկ ցերեկը... փայլուն սովորում, հիմա էլ փայլուն ծրագրավորող է, ունիկալ պրոեկտների հեղինակ:
Իսկ երազանքները... կլինիկական օրդինատուրա` Մոսկվայում, դառնալ սրտային վիրաբույժ /ի դեպ, նույն ճանապարհն է անցնում եղբայրը` մեկ տարով մեծ, ուղղակի նրան չեմ ճանաչում... մի Մարդ էլ, երևի, նա կլինի/, վերադառնալ և մյուս փայլուն ընկերների հետ միասին աշխատել Հայաստանում:
Այսքան հատկանիշներ` բնատուր պայծառություն, միամտություն, ազնվություն, մաքրություն, նվիրում մարդկանց և իր գործին, փայլուն ինտելեկտ, երազանքներ և պոտենցիալ... իրապես, Մարդ Հայաստանի: Ուրախ եմ քեզ համար, երևի դու քո համեստությամբ չէիր էլ ենթադրում, որ դու այդպիսին ես: Երևի քո ընկերների մեջ էլի քո նմաններ կան... երանի այն ժողովրդին, որ իր ծիլերը տեսնել ու գնահատել գիտի, ոտի տակ չի տալիս, այլ խնամում ու կյանք է տալիս:
Ցավով կարծում եմ, որ մենք չենք այդ ժողովուրդը, բայց հետն էլ ուզում եմ Ձենով Օհանի պես ասել, քանի այսպիսի երիտասարդներ ունենք."Սասնա աստղ բարձրցել էր" և թող այդ երազը կատարվի:

[Tom]

Վաղուց ու անընդհատ մի Մարդ է կանգնում իմ աչքի առջև, որի մասին ուզում եմ գրել: Ոչ, չկարծեք, նա դեռ, թվում է, էական "գործ" չի արել մարդկանց համար, Հայրենիքի համար, ընդամենը փխրուն մի երիտասարդ է, բայց գիտեմ, որ ամեն ինչ անելու է, անսահման հզոր ու արժանի Մարդ է լինելու մեր Երկրի համար:
Դա իմ Հարությունի ընկեր, համակուրսեցի, Բժշկական համալսարանի ուսանող Արտյոմ Չախոյան է. մի զարմանալի բնածին ազնվության, մաքրության և միամտության մարդկային երակ է կրում, որը տեսել եմ և գիտեմ ազնվաշունչ գավառական Գյումրիի զավակների մեջ: Այնպիսի միամիտ պարզություն, հատկապես, ձուլված հրաշալի պահպանված բարբառի հետ, սակայն դրա հետ մեկտեղ անսահման աշխատասիրություն, հզոր ինտելեկտ /իմ համակուրսեցին` դասախոսներից մեկը, այն էլ, բարդ առարկայի դասախոս, մեծ հիացմունքով էր խոսում նրա ունակությունների մասին/, մեծացել է առանց հայրական խնամքի, քանի-որ հորը կորցրել է Մեծ Երկրաշարժի ժամանակ, ապա մոր և եղբոր հետ ապրել այլ երկրում, ինչպես շատ տուժածներ, ապա բանակ և ծառայություն, ապա հիմա ուսանողական կյանք, որը կարող է հերոսական համարվել, որովհետև այդ երիտասարդը վաստակում է ամենօրյա գիշերային աշխատանքով` ծաղկի սրահում, ապա դեղատանը. հինգերորդ կուրսում է`ոչ մի օր տանը չի քնել, այլ աշխատավայրում, հերթապահության մեջ, իսկ ցերեկը... փայլուն սովորում, հիմա էլ փայլուն ծրագրավորող է, ունիկալ պրոեկտների հեղինակ:
Իսկ երազանքները... կլինիկական օրդինատուրա` Մոսկվայում, դառնալ սրտային վիրաբույժ /ի դեպ, նույն ճանապարհն է անցնում եղբայրը` մեկ տարով մեծ, ուղղակի նրան չեմ ճանաչում... մի Մարդ էլ, երևի, նա կլինի/, վերադառնալ և մյուս փայլուն ընկերների հետ միասին աշխատել Հայաստանում:
Այսքան հատկանիշներ` բնատուր պայծառություն, միամտություն, ազնվություն, մաքրություն, նվիրում մարդկանց և իր գործին, փայլուն ինտելեկտ, երազանքներ և պոտենցիալ... իրապես, Մարդ Հայաստանի: Ուրախ եմ քեզ համար, երևի դու քո համեստությամբ չէիր էլ ենթադրում, որ դու այդպիսին ես: Երևի քո ընկերների մեջ էլի քո նմաններ կան... երանի այն ժողովրդին, որ իր ծիլերը տեսնել ու գնահատել գիտի, ոտի տակ չի տալիս, այլ խնամում ու կյանք է տալիս:
Ցավով կարծում եմ, որ մենք չենք այդ ժողովուրդը, բայց հետն էլ ուզում եմ Ձենով Օհանի պես ասել, քանի այսպիսի երիտասարդներ ունենք."Սասնա աստղ բարձրցել էր" և թող այդ երազը կատարվի:

Ես ուղղակի այսքան գեղեցիկ ու ջերմ շարադրված գրառումից հետո, որը ինձ է վերաբերվում, չգիտեմ ինչ ասեմ : Ճիշտն ասած չէի սպասում, որ ես էլ կարժանանամ այսպիսի ահռելի մեծ պատվի, նախ առաջինը Ձեր ձեռքով իմ մասին այսպիսի հոյակապ գրառմանը երկրորդ որպես ԴՆ ֆորումի Մարդ. Հայաստանի մարդիկ թեմայի ներկայացուցիչ, անչափ շնորհակալ եմ Ձեզ տիկին Նալյան բոլոր խոսքերի համար, այս տողերից առավել գեղեցիկ նկարագիր իմ մասին էլ ոչ մի տեղ չկա , ու արդեն կարող եմ պարծենալ այս թեմայով :