Ինչպե՞ս եք վերաբերվում մեր օրերի թաղման ծեսին

[Philosopher]

Ֆորումի թեմաներից մեկում այս հարցը բարձրացվեց: Կարծում եմ, այն արժանի է առանձին քննարկման: Եվ այսպես, ինչպե՞ս եք վերաբերվում մեր օրերի թաղման ծեսին, որը դառնում է մերձավորին, հարևանին սեփական հնարավարությունները, սեփական պսեվդո-նվիրվածությունը ցույց տալու ևս մեկ միջոց: Թաղման ծես, որի վրա ծախսվող գումարները հաճախ ավելին են, քան մեռնողի կենդանության օրով նրա, նրա առողջության կամ հոգեկան բավարարվածության վրա ծախսվող գումարները: Մեռնել ու մեռնող սիրող ազգ են, թե դա պարզապես ծես է, որն անում, անցնում ենք առաջ և ոչինչ չունենք այստեղ փոխելու:

[ivy]

Բարձրացրել էի այս հարցը ցույց տալու համար, որ անիմաստ է քննադատել մի բան, որին ինքդ հետևում ես...

Եթե ցանկանանք, կարող ենք անգամ բնության կողմից սահմանված կատարյալ օրենքները տրամաբանական ու վերլուծական քննադատության ենթարկել, ուր մնաց թե թաղման ծեսն ու ավանդույթները... Եվ ո՞րն է իմաստը: Խոսքն այնքան ուժ չունի, որքան գործը. եթե դեմ ես ինչ-որ բանի, ՄԻ ԱՐԱ: Միայն արարքներով կարելի է գնալ փոփոխությունների, թե չէ գրելն ու քննադատելն առանց արարքների արմատազուրկ են:

Մեռնել ու մեռնողներ սիրող ազգ լինելուց առաջ, մենք բողոքող ու քննադատել սիրող ազգ ենք, բայց նորի չենք հասնում, որովհետև միայն խոսում ենք...

[Sita]

բացասական եմ վերաբերվում, կարող եմ նույնիսկ չմանրանալ թե ինչու, կարծում եմ այս ֆորումի անդամների մեծամասնությունը շատ լավ կհասկանան թե ինչին եմ բացասական վերաբերվում, իսկ թե ինչու Հայկը կարճ բայց և կոնկրետ ասաց իր առաջին գրառման մեջ;

Ասեմ միայն, որ բացասական վերաբերմունքս ստեղծվել է փոքր ժամանակ, այսինքն զարմանում էի, որ մեծերը այդ ամենի անիմաստությունը չեն տեսնում ու չեն նկատում, անհավատալի էր թվում

[dvgray]

Կարծում եմ դժվար թե գտնվի մեկը, առավել ևս վիրտուալ հայաստանցի, որ հանգուցյալի մերձավորների անկեղծ, մարդկային մեծ սուգը ստիպողաբար ուտուշ-խմուշների վերածողների վերաբերյալ ասի գովեստի խոսքեր;

Խոսքն այնքան ուժ չունի, որքան գործը. եթե դեմ ես ինչ-որ բանի, ՄԻ ԱՐԱ: Միայն արարքներով կարելի է գնալ փոփոխությունների, թե չէ գրելն ու քննադատելն առանց արարքների արմատազուրկ են:

աստված հեռու պահի, բայց...
Իսկ ով? է ասում որ անում եմ/ենք/ ;
Որպեսզի "պարտադրանքին" հակադրես քո մոտեցումը, անհրաժեշտ է վերլուծել "պարտադրանքի" ակունքները, դրա կրողների մոտեցումները, և նոր միայն ավելի անվտանգ /շեշտում եմ անվտանգ, առանց ստրեսների ու լեզվակռիվների/ հակադրես ու պարտադրես քոնը իրենց քիչ թե շատ հասկանալի լեզվով: Հայաստանը` Գերմանիա կան Ֆրանսիա չի, ու տնից դուրս գալու հետո/շատ հանգամ նաև տանտ մեջ/ ստիպված ես անկապ, անտաշ, ցինիզմի հասնող ֆետիշացման կրող մարդկանց հետ շնչել նույն օդը /սիմվոլիկ ասած/: Այստեղ շատ խառն է ամեն ինչ: Հաճախ մի քանի շրջան գլխիվայր շուռ տված: Ու դրան հետևող` ամենօրյա անկապ, անվերջ պայքար... պայքար մինչև /թվում է/ անվերջ;

Հ.Գ. Հուսով եմ հասկանալի գրեցի... ;

[Առողջագետ]

Կարծում եմ, մարդու կյանքի գիտակցական փուլը սկսվում է հենց այն պահից, երբ նա սկսում է տեսնել և հակադրվել հասարակության հաճախ անհեթեթ պարտադրանքներին, կամ ըստ Չեխովի փայլուն խոսքերի, սկսում է " по каплям из себя выжимать раба": Իսկ որ հասարակությունը ստրկացնել գիտե, դա անկասկած է, դրան են ծառայում գրեթե բոլոր հասարակական ինստիտուտները, շրջապատի "ներշնչած" կարծրատիպերը, տված "կրթությունը"...: Ինձ դա ցավ է պատծառում այնքանով, որ անազատ մարդը նաև անառողջ է, և հետզհետե նաև այլ բնական շնորհներից է զրկվում, անտաղանդ դառնում: Մենք աշխատել ենք երեխաների հետ, և ցավով արձանագրել, որ իրենց շատ շնորհներ կորցնում են "ստանդարտ" կրթության ճանապարհին, հետզհետե, տարին-տարու հետ փայլը կորցնում, իսկ ոչ հազվադեպ մինչև դպրոցն ավարտելը գրեթե "ծերանում"...
Եվ դա ոչ միայն մեզ մոտ է, հիշենք հայտնի "we don't need no education..." երգը և համապատասխան "The Wall" փայլուն ֆիլմը:
Եվ վերջապես, կարծում եմ, որ ֆորումի "ցուցանիշներն", դրած նշաձողը ցույց են տալիս, որ այստեղ հարցեր բարձրացնող մարդիկ /որքան ես գիտեմ, համենայն դեպս/, հենց անողներից են, իրենց կյանքում այդ"ոչ" ասածներից ու արածներից են: Եվ այդ նորից մեզ համար սովորական դարձած մեղադրանքը, թե խոսելն հեշտ է..., անելն է դժվար, կարծում եմ, տեղին չէ, անելու դժվարությունը շա~տ լավ գիտենք: Հակառակ դեպքում, իհարկե, դուք ճիշտ եք, նման հարցադրումների բարոյական իրավունքը չես կարող ունենալ:

[Vivian]

Չգիտեմ ինչպես Հայաստանի սահմաններից դուրս, բայց հայաստանյան իրականության մեջ բավական մեծ տարածում ունի "գնա մեռի, արի սիրեմ" երևույթը: Ճոխացնելով հուղարկավորության արարողությունները, դրան նախորդող հոգեհանգստի ու հաջորդող ինքնահողի ու 7-ի արարողությունները, հանգուցյալի հարազատները փորձում են հասարակությանը ցույց տալ սեփական "հարգանքն ու սերը" մեռածի հանդեպ, քանի որ դրա ժամանակը չեն ունեցել նրա կենդանի կյանքի օրոք ու քանի որ հիմա գնահատողը լինելու է հասարակությունը, որն ավելի կարևոր է, քան հենց հանգուցյալը:
Հ.Գ. Ինչքան նյութական ենք մենք` մարդիկս...

[Fobus]

Երբ մահանում է հարազատ մարդ, անում ես ամեն ինչ, որ թաղման արարողությունը անցնի նորմալ: Չեմ կարծում ու չեմ հանդիպել այնպիսի դեպքերի, երբ թաղման վրա ծախսվի շատ գումար: Թաղումը ինքնին պահանջում է որոշակի գումար: Երբ կատարում են "ճոխ" թաղում, համարում եմ անիմաստ, օրինակի համար երբ գալիս են թաղման բյուրոից և սկսում են տունը դարձնել սգավորի տուն: Դրան վերաբերվում եմ բացասական: Բայց ինչ վերաբերվում է մնացած ծախսերին, որ կատարվում է(ուտելիք , խմելիք ...) դա նորմալ է:

[Փորփրուկ]

Ամբողջ կյանքումս տանել չեմ կարողացել թաղման արարողություններ... Ընդհանրապես հանդիսավոր արարողություններ չեմ սիրում, բայց այս մեկն առանձնահատուկ տեղ է գրավում դրանց շարքում...

Համարում եմ, որ անիմաստ ծախսերը շատ են, ինչպես նաև համաձայն եմ այն մտքին, որ թաղման վրա ծախսվող գումարը հաճախ գերազանցում է հանգուցյալի կենդանության օրոք նրա վրա ծախսված գումարին... Շատ անգամ եմ անձամբ լսել, թե ինչպես են ճոխ թաղումների ներկա գտնվող մարդիկ իրար մեջ խոսելիս ասում, որ եթե այսքան փող ծախսեին հանգուցյալի վրա այն ժամանակ, երբ կենդանի էր, երևի իսկի չմեռներ այդ մարդը... Սա որոշ դեպքերում գուցեև չափազանցություն է, բայց ոչ միշտ։ Երբեմն իսկապես այդպես է լինում։ Սա մեծագույն ողբերգություն է, որը կարծես լրիվ սովորական ու բնական է դարձել։

Լավ, ո՞րն է այդքան փող ծախսելու իմաստը... Մի՞թե չի կարելի ավելի համեստ, հանգիստ, առանց հանդիսավորության հրաժեշտ տալ հարազատին։ Եկեք մտածենք. իրականում ու՞մ համար է այդ ամբողջ արարողությունը... Հանգուցյալի՞։ Բնականաբար, ոչ։ Նա արդեն վերացած է նյութեղեն աշխարհից և այլևս ոչ մի նյութական շքեղության կարիք չունի։ Ծանոթների՞, ազգականների՞, հարևանների՞։ Երևի հենց նրանց համար էլ անում ենք։ Անում ենք, որպեսզի նրանք տեսնեն, թե որքան հոգատար, առատաձեռն ու կարգապահ ենք։ Այսինքն՝ հերթական անգամ պետք է խոստովանենք, որ գործ ունենք հասարակական կարծիքի՝ մեզ վրա ունեցած ազդեցության հետ, և ինչքան էլ ժխտենք, որ հասարակական կարծիքը մեզ վրա չի ազդում, որ մենք անկախ ենք դրանից, միևնույն է, փաստերը հակառակի մասին են վկայում։

Գուցե շատերի համար այս մեկն անընդունելի լինի, բայց ես բացասական վերաբերմունք ունեմ նաև հոգեհանգստի ժամանակ հնչող սրտաճմլիկ, լացացնող երաժշտության, ինչպես նաև թաղման ժամանակ հնչող սարսռացնող, չարագուշակ մեղեդիների նկատմամբ... Բոլոր հնարավոր միջոցներով արհեստականորեն ճնշող մթնոլորտ ստեղծելու իմաստը ո՞րն է։ Շատ կներեք, բայց նման երաժշտությունը եթե հարսանիքի ժամանակ էլ դնեին, համոզված եմ, որ մարդկանց զգալի մասը էլի կլացեր... Իսկ այն մտերիմներն ու հարազատները, որոնք իսկապես սգում են իրենց հարազատի մահը, առանց այդ էլ կլացեն կամ չեն լացի, դա արդեն տվյալ մարդու խիստ անձնական գործն է ու բնույթը։ Մեկը լացելով է սգում, մյուսն ավելի ինքնամփոփ, մեկ ուրիշն էլ, որ գուցե նախորդ երկուսից պակաս չէր սիրում հանգուցյալին, ընդհանրապես չի սգում՝ գիտակցելով կատարվածի անխուսափելիությունն ու հոգու անմահությունը... Բայց սա արդեն ուրիշ թեմա է, չշեղվենք... Ես դեմ չեմ երաժշտության ընդհանրապես, ուղղակի նման դեպքերում, կարծում եմ, որ ուղղակի մեղմ, հանգստացնող, լուսավոր մեղեդիներն ավելի տեղին կլինեին, որպեսզի մարդկանց զոռով լացացնելու կամ լացողների լացն ավելի սաստկացնելու փոխարեն հանգստացնեին մարդկանց ու դրական էներգիա հաղորդեին։

Ընդհանրապես դեմ եմ սուգը հանդիսավոր դարձնելուն։ Դրա մեջ ցուցադրականություն եմ տեսնում։ Իսկ ավելի ճիշտ՝ ընդհանրապես սգին եմ դեմ... Սուգը պարտադրելու և բոլոր մերձավորներին դրա մեջ անպայմանորեն ներքաշելու ավանդույթին եմ դեմ... Եթե խորը մտածենք, դա իսկապես պարտադրանք է լինում։ Գուցե ինչ–որ մեկն ավելի շուտ է հաղթահարում իր վիշտը, քան պիտի սգար ըստ ընդունված կարգի։ Գուցե կան մարդիկ, որոնք իրենց հարազատին կորցնելուց մի քանի օր անց արդեն հոգեպես պատրաստ են անցնել բնականոն կյանքի, աշխատանքի գնալ և այլն։ Բայց ոչ, բա մարդիկ ի՞նչ կասեն, եթե իմանան. կասեն՝ հարազատին երեկ թաղեց, բայց արդեն գործի է գնում, չի էլ ամաչում...

Մի խոսքով՝ պետք է խոստովանել, որ ոտից գլուխ թաղված ենք պարտադրանքների, կարծրացած ու հոտած սովորույթների մեջ, բայց հիմնականում փորձ էլ չենք անում դրանց գերությունից ազատվելու համար...

[Առողջագետ]

Չափազանց կարևոր հարցադրումներ են արված. այդ չափազանցված սերը վշտի նկատմամբ, անկասկած, ինչպես կոշտ կասեր տիբեթյան բժշկությունը` տգիտությունից է, ես սովորաբար մեղմում եմ և ասում- անգիտությունից: Եթե մենք ավելի խորը կյանքի իմացություն ունենայինք, ավելի "գրագետ" և պակաս ցուցադրական զգացմունքայնությամբ կճանապարհեինք կյանքից հեռացող մարդուն: Սակայն քաղաքակրթության զարգացման հետ մարդը կորցրել է այդ "էսենցիալ" գիտելիքը թե կյանքի, թե մահվան մասին: Ըստ էության մենք երեխայի ծնունդն էլ ճիշտ ընդունել, մարդուն ճիշտ դիմավորել մոլորակի վրա չգիտենք...այդ մասին էլ գիտելիք և ասելիք կա:
Բժիշկն էլ մահացող մարդու մասին, նրան ճիշտ "ճանապարհելու" մասին ոչինչ չգիտե, բացի կեղծ հուսադրող խոսքերից...կարծես մահը կյանքի մասը չէ: Եվ նախորդող ծանր օրերին բոլորը անթաքույց սպասում են ավարտին, ինչը ավելի որոշակի կդարձնի իրավիճակը և կպարզեցնի յուրաքանչյուրի անելիքը: Այս ամենի փոփոխության ճանապարհը իրական կրթությունն է, կյանքի /որի մեջ մտնում է նաև մահը/ հարատևման, կենսաբանորեն ճիշտ ու հստակված, հին աղբյուրների վրա հիմնված գիտելիքը հասարակությանը տալն է: Հաճախ եմ տեսել, թե անգամ բնական մահով հարազատին կամ ծնողին կորցրած մարդիկ, հատկապես կանայք, ինչ տևական սթրեսների մեջ են ընկնում, և ինչ հիվանդություններ ստանում, կյանքի բնական րնթացքին անպատրաստ լինելով:
Զարմանալի մարդկություն է... ինչ ասես գիտենք, բայց ոչ ծնվել, ոչ մեռնել, կյանքի ընթացքում էլ ոչ ճիշտ ուտել ու խմել, ոչ ճիշտ շնչել անգամ, մտածել...ճիշտ ապրել, մի խոսքով, չգիտենք:

[Fobus]

Իսկ կասեք, թե որոնք են այդ ծախսերը, որ արվում են ?