Կճանաչեի՞նք, թե՞ կխաչեինք

[Առողջագետ]

Անսպասելի հարց ծագեց մեջս երբ նորից առնչվեցի այն խնդրի հետ, թե ինչպես է մարդկությունը վերաբերվել /և գուցե վերաբերվում/ Իր և Աստծո առավել արժանի Զավակների հետ` Սոկրատեսին թունավորել, Պլատոնին ստրկության վաճառել, Հիսուսին` դե, գիտեք...: Եվ հանկարծ հարց առաջացավ մեջս, թե ինչ կլիներ, եթե հանկարծ այսօր մեր մեջ, այս մեր իրականության մեջ, հանկարծ նորից հայտնվեր Հիսուսը, ինչպես երկու հազար տարի առաջ Երուսաղեմում...: Ենթադրում եմ, որ արտաքնապես որևէ ձևով չէր տարբերվելու մյուսներից, ինչպես ժողովուրդը կասեր` ճակատին գրված չէր լինելու, թե ով է, կարծում եմ, որ մոտավորապես, միջին խավի մտավորականի տեսք կարող էր ունենալ, պատկերացնում եք, մի այդպիսի մարդ քայլեր փողոցներով և ասեր մոտավորապես այն, ինչ ասում էր...: Ինչ կանեինք, ինչպես կվերաբերվեինք մենք, յուրաքանչյուրս, բոլորս, պետությունը, եկեղեցին..., մոլորակի մոտ մեկ միլիարդանոց քրիստոնեական համայնքը...., կճանաչեի՞նք, կհավատայի՞նք, թե կրկին գուցե խաչեինք: Պատկերացնում եք, եթե այսօրվա մեր երկրում մեկը`սովորական տեսքով ու արտաքինով հայտարարեր, որ ինքը Հայաստանի թագավորն է, Աստծո Որդին է...: Արդյոք հայտնի հիվանդանոցում չէր հայտնվի, կամ այսօրվա դպիրներն ու փարիսեցիները, որ ամբողջ որը աղոթքներ են հղում Նրան, չէին դատապարտի, եթե խոսքը նույնքան հեղափոխական լիներ, արդյոք այսօրվա Պոնտոս Պիղատոսների առջև չէր հայտնվի: Ես բոլորովին վստահ չեմ, որ այսօր էլ չէինք խաչի, գուցե ավելի քաղաքակիրթ ձևով ուղղակի, չէ որ մարդուն խաչելու տարբեր եղանակներ կան, և մարդկությունը մեծ փորձ ունի իրար և սեփական անձը մեծ ու փոքր խաչելությունների ենթարկելու...: Կարող է թվալ, թե Հիսուսը այդպես չի գալու, այլ այսպես...Դատաստանի ժամանակ, այս կամ այն մեր պատկերացրած տեսքով և դերում: Բայց Աստված հաճախ է անակնկալներ մատուցում մարդկությանը, և որքան նկատել եմ, հատկապես խորն է թաքցնում առավել թանկ Գանձ-Հոգիները, որ չճանաչեն, խաբվեն սովորական մարդիկ, հատկապես կեղծ արժեքների կրողները` իսկական փորձություն նրանց համար: Հասկանում եմ Նրան /Աստծոն/, չէ որ մենք էլ մեր ունեցած ամենաթանկը աչքից հեռու ենք պահում, թաքուն...: Գրում եմ և պատկերացնում շքեղության մեջ ապրող, Հիսուսի անունով հաց ու ջուր վաստակող, կներեք, մեծ-մեծ խոսող շատերի շփոթմունքը, բա որ չճանաչեն, բա որ խաչողների մեջ հայտնվե՞ն, սակայն կարծում եմ, որ այդ արթնությունն ու զգոնությունը չեն խանգարի:
Հը, մարդ Աստծո, ի՞նչ ճանապարհ ես անցել երկու հազար տարում, եթե այսօր հարցնեն` ում ազատենք, Հիսուսին, թե Բարաբբային`ու՞մ կընտրես..., ուրիշին մի կողմ թողնենք, հենց դու, հենց ամեն մեկս:

[Փորփրուկ]

Անսպասելի հարց ծագեց մեջս երբ նորից առնչվեցի այն խնդրի հետ, թե ինչպես է մարդկությունը վերաբերվել /և գուցե վերաբերվում/ Իր և Աստծո առավել արժանի Զավակների հետ` Սոկրատեսին թունավորել, Պլատոնին ստրկության վաճառել, Հիսուսին` դե, գիտեք...: Եվ հանկարծ հարց առաջացավ մեջս, թե ինչ կլիներ, եթե հանկարծ այսօր մեր մեջ, այս մեր իրականության մեջ, հանկարծ նորից հայտնվեր Հիսուսը, ինչպես երկու հազար տարի առաջ Երուսաղեմում...: Ենթադրում եմ, որ արտաքնապես որևէ ձևով չէր տարբերվելու մյուսներից, ինչպես ժողովուրդը կասեր` ճակատին գրված չէր լինելու, թե ով է, կարծում եմ, որ մոտավորապես, միջին խավի մտավորականի տեսք կարող էր ունենալ, պատկերացնում եք, մի այդպիսի մարդ քայլեր փողոցներով և ասեր մոտավորապես այն, ինչ ասում էր...: Ինչ կանեինք, ինչպես կվերաբերվեինք մենք, յուրաքանչյուրս, բոլորս, պետությունը, եկեղեցին..., մոլորակի մոտ մեկ միլիարդանոց քրիստոնեական համայնքը...., կճանաչեի՞նք, կհավատայի՞նք, թե կրկին գուցե խաչեինք: Պատկերացնում եք, եթե այսօրվա մեր երկրում մեկը`սովորական տեսքով ու արտաքինով հայտարարեր, որ ինքը Հայաստանի թագավորն է, Աստծո Որդին է...: Արդյոք հայտնի հիվանդանոցում չէր հայտնվի, կամ այսօրվա դպիրներն ու փարիսեցիները, որ ամբողջ որը աղոթքներ են հղում Նրան, չէին դատապարտի, եթե խոսքը նույնքան հեղափոխական լիներ, արդյոք այսօրվա Պոնտոս Պիղատոսների առջև չէր հայտնվի: Ես բոլորովին վստահ չեմ, որ այսօր էլ չէինք խաչի, գուցե ավելի քաղաքակիրթ ձևով ուղղակի, չէ որ մարդուն խաչելու տարբեր եղանակներ կան, և մարդկությունը մեծ փորձ ունի իրար և սեփական անձը մեծ ու փոքր խաչելությունների ենթարկելու...: Կարող է թվալ, թե Հիսուսը այդպես չի գալու, այլ այսպես...

Ճիշտն ասած՝ ես մի քիչ այլ եմ պատկերացնում ժամանակակից Հիսուսի «քարոզները», այսինքն՝ կարծում եմ, որ այսօրվա Հիսուսը դժվար թե հայտարարեր, որ ինքը Հայաստանի թագավորն է ու Աստծո որդին (թեև նույնիսկ համոզված չեմ, որ այն ժամանակ է այդպես հայտարարել...)։ Կարծում եմ՝ նա ավելի ըմբռնելի ու ավելի մարդկային լեզվով կհղեր իր գաղափարները։ Սակայն դա շատ բան չէր փոխի. խաչողները նրան էլի կխաչեին։ Նրան չէին ճանաչի։ Քանի որ ինքս Հիսուսին ընկալում եմ որպես մարդկության Մեծ Ուսուցիչ ու Աստծո հետ ոչ ավելի սերտ ազգակցական կապեր ունեցող, քան մեզնից յուրաքանչյուրը, համոզված եմ, որ մեր կյանքում Հիսուսներ շատ են եղել ու կան, բայց նրանք էլ, հայտնի Հիսուսի բախտին արժանանալով, չեն ճանաչվում ու խաչվում են, կամ, լավագույն դեպքում անտեսվում։

Ցավոք, ձևին, արտաքին շերտին գերի ու բովանդակությունն անտեսող մեր հասարակությունը, համենայնդեպս, դրա զգալի մասը, ոչ թե գաղափարական Հիսուսին է սպասում, այլ գուցե նրա հագուկապով ու կերպարանքով երկնքից իջած խորհրդավոր Հիսուսի՝ հաշվի չառնելով, որ նրա գաղափարները կարող է կրել լրիվ իրենց նման արտաքինով մեկը։

Բայցևայնեպս, մեր ժողովուրդն ընդունակ է նաև հակառակ ծայրահեղությանը. կյանքը ցույց տվեց, որ նա կարող է, օրինակ, Տիգրան Կարապետյանի նման մեկի մեջ տեսնել Քրիստոսի երկրորդ հայտնությունը... Էլ ի՞նչ իսկական Քրիստոսին ճանաչելու մասին է խոսքը...
Տխուր է...

[dvgray]

Շատ լավ գիտակցելով, թե ինչքան սխալական եմ, սուբեկտիվ, անկատար... միշտ էլ դեմ եմ եղել որևէ բռնության; Լինի խաչել, թունավորել, թե ֆիզիկապես ստրկացնել, դեմ եմ դրանց;

եթե այսօր հարցնեն` ում ազատենք, Հիսուսին, թե Բարաբբային`ու՞մ կընտրես..., ուրիշին մի կողմ թողնենք, հենց դու, հենց ամեն մեկս:

Ազատել պետք է երկուսին էլ: Իսկ թե ում ես կընտրեմ որպես ինձ համախոհ կամ ընկեր, դա երկարաժամկետ առումով անչափ սուբեկտիվ մի բան է, սակայն հիմնավորապես կապված է տվյալ պահից; Սակայն, հաշվի առնելով իմ կյանքի փորձը, հաստատ կարող եմ ասել, որ չեմ փոշմանի ընտրության համար; Դա երևի նրանից է, որովհետև մյուսին չեմ "խաչի":

Ցավ պետք չէ ապրել, որ Վիվալդին, կամ Վան-Գոգը ժամանակակիցների կողմից չի ճանաչվել: Դա երկրորդական է, ոչ էական; Սակայն էլի եմ կրկնում, եթե նրանց հանդեպ ռեպրեսիաներ, բռարարքներ չեն կիրառվում;

Իսկ ընդանրապես, մտքի, գաղափարի, մտածելակերպի համար ոչ մի ձևերով չի կարելի բռնանալ մարդու վրա; Ինչքան էլ վայրի, անըմբռնելու, անհասկանալի չլինեն այդ գաղափարները; Դա վանդալիզմի ծայրագույն ստադիան է; Ու ոչ թե նրա համար, որ կարող է հանկարծ չճանաչես մեծությանը ու ոտնակոխ անես, այլ խոսում եմ աբսոլյուտ ձևով ցանկացած մարդու մտածելու իրավունքի, ու մտածոլակերպ ձևավորելու իրավունքի մասին;

Հ.Գ. Իմ ասած մոդելի գործողության ժամանակ ավտոմատ կլուծվի նաև Հիսուսին խաչելու վտանգի հարցը;

[Tigris]

Անսպասելի հարց ծագեց մեջս երբ նորից առնչվեցի այն խնդրի հետ, թե ինչպես է մարդկությունը վերաբերվել /և գուցե վերաբերվում/ Իր և Աստծո առավել արժանի Զավակների հետ

Ժամանակի առաջաւոր գիտուն Անանիա Շիրակացուն հալածել են, Կոպեռնիկոսին դատել են, իսկ Կոմիտասին այպանել են. աշխարհիկ երաժշտութեամբ զբաղելու պատճառով:

[Հեղինակ]

Այսօր, հունվարի 6-ին` այս հարցը հնչում է առավել հրատապ. ի՞նչ սպասվում այսօր ծնվածին, վաղը ծնվածին... Վերջին 2000 տարում մարդկությունը էթիկապես գրեթե չի փոխվել, միայն սովորել է դաժանությունը և անսրտությունը ավելի նրբորեն թաքցնել երեսպաշտ ժպիտի և շահի բազմերանգ ծածկոցի տակ:

Սիրո պակասը մարդկության քրոնիկական հիվանդությունն է: Խաչը դարձել է տառապանքի խորհրդանիիշ, մարդկության ուղեկիցը, մարդու խորհրդանիշը... Մի ժամանակ հպարտ էի, որ մեր ազգը խաչի երգիչն է, ԽԱՉՔԱՐԻ արվեստի ստեղծողը, այդ զարմանալի արվեստի կրողը... Այսօր արդեն տխուր եմ դրա համար, հայը կերտում է խաչքարեր և նրանց վրա խաչում է իր կյանքը, երազները, իղձերը...Խաչքարը քիչ էր` մեր սրբավայրերում արդեն կտեսնեք խաչյալի գիպսե կերպարներ - անարվեստ ու խղճալի...Մահի և ահի այս պատկերները նվաստացնում են մարդուն, նրա մեջ սպանում Աստծուն և Հերոսին...

Եվ այդպես, տառապող Խաչյալի կերպարը մնում է գերակայող արխետիպ, և ամեն անգամ, երբ մարդիկ իրենց մեջ տեսնում մեկին, որն իր Գեղեցկությամբ, Իմաստությամբ և Մարդուն սիրելու արարչական Պարզությամբ հիշեցնում է ՆՐԱՆ` նույն ենթագիտակցական մղումով ընդունում են նույն ՈՐՈՇՈՒՄԸ` ԽԱՉԵԼ: Եվ դա անում են նրբակերտ դաժանությամբ` պահպանելով ինքնագնահատականի քաղաքակրթական"բարձր" չափանիշները: Ողորմելի~քրիստոնյա մարդկություն, ի~նչ հրճվանքով էլ Սուրբ Ծնունդ ես նշում, երբ անտարբեր հայացքիդ տակ խաչի վրա են տասնյակ ազգեր և միլիոնավոր անհատներ...

Եվ քայլում են մարդիկ, իրենք իրենց խաչած, մեղքի ծնած ահի տակ կքված...Եվ եթե ուզում ենք, որ այս մոլորակի վրա ոչ ոք այլևս չխաչվի` ամեն մեկը պետք է իրեն իջեցնի
այն խաչից, որն ինքն է կերտել...

Եվ մինչև ե՞րբ, ևս քանի՞ հազարամյակ մարդիկ պետք է նայեն խաչված և անշունչ մարմնին, երբ Աստվածորդու վսեմ ճակատը և Հրեղեն Ուսմունքը շողում են անմեկնելի գեղեցկությամբ...

[Black Orchid]

... ինչ կլիներ, եթե հանկարծ այսօր մեր մեջ, այս մեր իրականության մեջ, հանկարծ նորից հայտնվեր Հիսուսը, ինչպես երկու հազար տարի առաջ Երուսաղեմում...:

Իհարկե, նորից կխաչեինք. բա էլ ինչպե՞ս:
Նույնիսկ ամենաքիչ չափով մեզնից տարբերվող մարդկանց գիժ ենք անվանում կամ խելագար ու ուղարկում համապատասխան տեղերում "բուժման": Էլ ուր մնաց՝ հայտնվի մեկը, ով մեզնից շա՜տ բաներով է տարբեր ու խոսում է այնպիսի թեմաներից, որոնց մասին մտքերը մեր գլուխներին նույնիսկ մոտ չեն եկել...
Հասարակ մի օրինակ բերեմ. փորձեք պատկերացնել մի այնպիսի բան, որ տարբեր է մեր իմացածից... Կան մարդիկ, որ փորձել են. ասենք՝ կյանք այլ մոլորակների վրա: Ե՞վ... Ինչպիսի՞ն է այդ կյանքը: Որքանո՞վ է տարբեր մեր կյանքից: Նրանով, որ այնտեղի բնակիչները, ասենք, երկու աչքի փոխարեն մեկը կամ երե՞քն ունեն, ուտում են ոչ թե բերանով, այլ բացում են որովայնի վրա տեղադրված հատուկ դուռն ու տեղադրում ուտելիքը, ականջներն էլ, ասենք, ոչ թե գլխի վրա են, այլ մեջքի, և այլն: Սակայն ոչ ոք չի պատկերացնում, որ այդ արարածները կարող են մեզնից այնքան տարբեր լինել, որ չունենան ո՜չ աչք, ո՜չ ուտելու պահանջ, ո՜չ մեջք... Մենք դրանց պատկերացնում ենք այդպիսին, քանի որ ուրիշ ոչինչ չենք տեսել. ըստ մեր մոլորակի օրենքների արարածները պիտի ինչ-որ տեղից էներգիա ստանան, պիտի տեսնեն, պիտի խոսեն կամ գոնե ինչ-որ ձայն արձակեն... Չի ստացվում, թեկուզ երևակայության մեջ, կերտել այնպիսի պատկեր, որը էապես դուրս է այս մոդելից: Էլ չեմ ասում պատկերացնել մեկ այլ տիեզերքի գոյություն...

Դե, եթե նույնիսկ այս չնչին բաները վեր են մեր երևակայությունից, էլ ուր մնաց հավատալ մեկին, ով ոչ միայն պատմում է ինչ-ինչ բաներ, այլ դրանք փորձում է մեզ ներկայացնել որպես անհերքելի ճշմարտություն...

Հաստատ կխաչեինք:

Ինչո՞ւ... - Որովհետև որքան էլ լավ ու ճիշտ բաներ ասի այդ մարդը, միևնույն է, քչերը կկարողանան նրան հասկանալ ու հետևել: Իսկ մեծամասնության համար նա ընդամենը մի նոր խաբեբա է, կախարդ, որին, բնականաբար, պետք է այրել խարույկի վրա, որքան հնարավոր է շուտ, քանի դեռ չի հասցրել բավականաչափ շատ հետևորդներ ունենալ:

Շատ պարզունակ գրեցի, դե բայց: Ասածս այն էր, որ խաչողներին մեղադրելը թեև հեշտ է, բայց... Հիսուսը լավ ասաց մեռնելուց առաջ. "Հայր, ներիր նրանց, որովհետև չգիտեն՝ ինչ են անում": Նրանք մեղք չունեն, խաչողներն անում են այն, ինչ իրենց ճիշտ է թվում:

Խնդիրը, փաստորեն այլ է. ինչպե՞ս քչացնել խաչողներին... Իսկ այդ խնդիրը, որքան էլ բարդ է, արդեն փորձում ենք լուծել՝ մեզնով, շրջապատի վրա ունեցած մեր ազդեցությամբ, թեկուզ հենց այս ֆորումով:

[Black Orchid]

Որպես հետգրություն.

Հը, մարդ Աստծո, ի՞նչ ճանապարհ ես անցել երկու հազար տարում, եթե այսօր հարցնեն` ում ազատենք, Հիսուսին, թե Բարաբբային`ու՞մ կընտրես..., ուրիշին մի կողմ թողնենք, հենց դու, հենց ամեն մեկս:

95% հավանականությամբ եմ ասում. ինքս կճանաչեի Նրան, կընդունեի որպես փրկիչ (պայմանականորեն եմ այս բառը գրում, քանի որ ավելի հարմար բառ չգտա):