Այսօրս...

[Հեղինակ]

Սիրելի Ֆորում, երեկոյան ժամը տասնմեկն է, այս ժամին բացում եմ այս թեման: Այս պահի մտադրությամբ` ամեն երեկո այս ժամին կմտնեմ ֆորում և մի քանի նախադասությամբ ձեզ հետ կապրեմ օրվա ապրածս:

Եվ այսպես, 24 դեկտեմբերի 2007թ, Երևան, Հայաստան: ԱՅՍՕՐՍ:

Այսօր շարունակում էի աշխատանքը մի ձեռնարկի վրա, որն ուղղված է կրտսեր դպրոցական տարիքի երեխային, և այսօրվա հերոսս ...Ցորենի Հատիկն էր: Աշխարհի բոլոր ալրաղացները պլոկում են նրա չքնաղ զգեստը, հանում են աչքը(սաղմը) և ...տալիս են անասուններին: Դրա պատճառով...չորքոտանիները առողջ են և ուրախ, իսկ երկոտանիները` գունատ և հիվանդ:
Ցորենի Հատիկը օգնության համար դիմում է իր աստեղային Հայրենիք` Օրիոն Համաստեղության Աստղերին...Եվ Մարդկությունը ստանում է Օրիոնի ուղերձը...Աշխարհի մարդկանց Կոնգրեսը հավաքվում է երկգագաթ Բարձր Լեռան ստորոտին, Արևոտ դաշտում, երեք բարդիների մոտ...ԵՎ որոշում է ընդունում`
ԵՐԲԵՔ ԱՅԼԵՎՍ ՄԱՍ- ՄԱՍ ՉԱՆԵԼ ԳԵՂԵՑԿՈՒԹՅՈՒՆԸ:

Աչքս գցեցի մեր պաշտելի "Հայլուր"-ին: Մազերը կարմրաօրանժ ներկած ինքնավստահ սիրամարգը հայտնեց այսօրվա հերթական ծեծուջարդի ֆիլմերի անունները, երեսուն վայրկյանում նրա քաղցր ձայնի հետ` մեկ- երկու սպանությոն տեսա և մի քանի այծանման-սատանայակերպ էակներ: Կարծում եմ` հայ հանրությունը, հատկապես` երեխաները քնելուց առաջ այսօր էլ ստացան գերազանց սնունդ`իրենց ենթագիտակցության համար, նրանք գիշերը կտեսնեն խիստ գեղեցիկ երազներ, իսկ վաղը կլինեն ավելի հանդուրժող...աշխարհի և միմյանց նկատմամբ:
Բարի գիշեր:

[Philosopher]

Կարծում եմ` հայ հանրությունը, հատկապես` երեխաները քնելուց առաջ այսօր էլ ստացան գերազանց սնունդ`իրենց ենթագիտակցության համար, նրանք գիշերը կտեսնեն խիստ գեղեցիկ երազներ, իսկ վաղը կլինեն ավելի հանդուրժող...աշխարհի և միմյանց նկատմամբ:
Բարի գիշեր:

Փայլուն էր ասված: Ես ևս կարծում եմ, որ հայ հանրությունը այս գիշեր հանգիստ կքնի, մանավանդ որ, ինչպես հայտնի է, համաշխարհային իդիոտիզմի բարձր արժեքների քարոզը, ինչպես գլխին ուղղված մուրճի հարվածը, լավ քնաբեր է: Բարի գիշեր:

[Հեղինակ]

Այսօրս ավարտվում է` 25 դեկտեմբերի 2007թ ,

Օրս թերևս աչքի չընկավ որևէ նշանակալի իրադարձությամբ: Այսօր երկու անգամ երթուղային տաքսի եմ նստել. ինչ թաքցնեմ`մտածում էի, թե կհանդիպեմ հայ մշակույթի անձնազոհ կազմակերպիչներին` երթուղային տաքսի վարորդներին և ֆորումին կպատմեմ, թե նրանք ինչ երգով ու երաժշտությամբ են կրթում, դաստիարակում երևանցիներին: Բայց բախտս չբերեց: Երկու վարորդն էլ մշակույթի հետ առնչություն չունեին: Չէին էլ ծխում և սուսուփուս տանում էին ուղևորներին:

Գիտեք, որ կա մի նորմատիվ ակտ, որով վարորդներին արգելվում է փոխադրամիջոցում ծխելը: Բայց լալահառաչ ռաբիս երգը ինչո՞վ է պակաս ծխախոտի ծխից: Վերջին 5-6 տարում մեկ անգամ երթուղայինում լսել եմ լավ երաժշտություն...Երբ է մշակվելու "Մշակույթի օրենքը"...Ես այսօր հանդես եկա օրենսդրական նախաձեռնությամբ, որը մեր օրենսդիրը կհասկանա գրածիս ենթատեքստում:

Անվանի խմբագրապետը հարցազրույց էր տալիս հայտնի թեթևքաշային հեռուստատեսային մեկնաբանին և տրտնջում էր` կավարտվի նախագահական մրցարշավը, թերթի տիրաժը կընկնի, ի՞նչ պետք է գրել: Խմբագրապետը չգիտի` լուրը այս աշխարհի ամենատարածված նարկոտիկն է: Զանգվածային լրատվությունը հիմնականում նարկոմանիկ տարածք է : Այդ քանի՞ ԶԼՄ է մարդկանց հասցնում մշակութային և էթիկական արժեքներ:

Մի տաս րոպե նայեցինք Էլդար Ռյազանովի ֆիլմերից մեկը - աննման Գաֆտը, Մարկովը , Սավինան, Մյագկովը, Ախեջակովան, Բուրկովը.... ճշմարիտ դերասանական արվեստի ի~նչ հրավառություն: Մտքի ծայրով մտածեցի , թե ո՜վ է այսօր ճաշակի մեր օրենսդիրը և մտքիս մեջ ասացի նրան."Հրանտ Թոխատյան ջա՜ն , ախր , դու ելար բեմ և այնտեղից սրբեցիր, հեռացրեցիր հայ դերասնական արվեստի հանդիսավորությունը և մի տնական, ռաբիսական, հումորիստական տաքուկ շեշտ մտցրեցիր: Ու՜ր են Սոս Սարգսյանը, Վարդուհի Վարդերեսյանը, որ մեկ -մեկ դասական պոեզիա գոնե կարդային և մի քանի րոպե վերագտնեինք հայ բեմի հանդիսավորությունը: ..."
Բարի գիշեր:

[Առողջագետ]

Այն, որ համաձայն եմ բոլոր դիտարկումների հետ, կարծում եմ, պարզ է, և մի-քանի սեփական դիտարկում...
Վարորդը երթուղային տաքսու մեջ ծխում է, բոլորիս հայտնի իրավիճակ... Նայում եմ մարդկանց դեմքերին` բոլորի համար չափազանց տհաճ է, ինչպես նաև ինձ համար, օրենքն էլ ընդունված է, /մյուս բոլոր դեպքերում ասում ենք` այ, այսինչ կամ այնինչ օրենքը պիտի ընդունել.../, սակայն բոլորս լռում ենք... Ինչու՞, ինչից ենք վախենու՞մ, կիջեցնի՞ մեքենայից, կկոպտի՞, "homo soveticus"-ի վա՞խ է, թե՞: Հիշեցի նույն երեկվա "Գարաժ" ֆիլմը` պատերազմի օրերին, մարտի դաշտում, չէի վախենա, ասում է տարեց հերոսներից մեկը, իսկ այսօր ինչու՞ եմ վախենում: Ի վերջո, ես, ես ինքս, ինչու չեմ խոսում, ինչից եմ վախենում:
Կարծում եմ, պառճառը համատարած գռեհկությունն է, կոպտությունը, անհանդուրժողականությունը: Հիշում եմ, երբ մի սփյուռքահայ մի անմեղ միտք արտահայտեց տաքսիների քիչ լինելու վերաբերյալ, ինչ գռեհիկ, անտաշ, նյարդային, գրեթե խուլիգանական պատասխանի արժանացավ վարորդի կողմից, ստիպված եղավ մեքենան կանգնեցնել և իջնել: Իսկ նստածները ուղղակի , պետք է ասեմ, "շոկի" մեջ էին: Իհարկե, հիմա կասեք, ես էլ եմ ասում, սոցիալական, նյութական դժվարությունները, ճանապարհների վիճակը/իսկապես, դիմանալ է պետք` ինչ անեն, որ չծխեն/, և այլն...
Նույնը տեղի է ունենում նաև այս կամ այն տգեղ կան ցածրորակ երաժշտության պարագայում...
Լռում ենք..., բայց մեզ էլ կարելի է հասկանալ, ո՞ր մի դեպքում չլռենք, ո՞ր մի դեպքում ընդվզենք, առանց այն էլ ապրում ենք դժվարին, կարելի է ասել, կյանքի հետ անհամատեղելի պայմաններում: Հիշեցի Իսահակյանի.
Ինչ ես գազազում, իմ վիրավոր սիրտ,
Որ գազազում ես, ինչ պիտի անես,
Աշխարհը իրեն կարգով կընթանա,
Դու խեղճ, դու անզոր, ինչ պիտի անես...
Բայց այս տխուր նոտայով չեմ ուզում վերջացնել, անելիք շատ կա, և շատ լուրջ անելիք, հենց այն ցածրորակ "զվարճալի" ծրագրերն ու ժամանցն են, որոնց ձեռք են գցում լրատվամիջոցներն ու հեռուստաեթերը, հենց մարտաֆիլմերն ու "32 ատամ"-ն են, որ ձևավորում են այս տգեղ ու գռեհիկ հասարակությունը:
Իսկ հանրային և անհատական գիտակցությունները մնում են խոպան ու անմշակ այս հին և հարուստ մշակույթ ունեցող և այն արտահանելու հոգսով տառապող մեր ազգի մեջ: Ասելիք շատ կա, պարոնայք լրագրողներ, եթե միայն դուրս գաք պրիմիտիվ քաղաքական անցուդարձի և ժամանցի նեղլիկ տարածքներից:

[Tigris]

Ես այս շարանը շատ հաւանեցի: Լաւ է առօրեայ խնդիրների միջոցով ընդհանուրի մասին զրուցել, քան վերամբարձ նիւթերի մասին բարձր ոճով գրել:
Պիտի լինիմ այս շարանի հաւատարիմ ընթերցողը:

[Հեղինակ]

Այսօրս ավարտվում է, 26 դեկտեմբերի 2007թ.

Գիշերը մարդկային սիրտը ազատվում է մարմնի ու գիտակցության կապանքներից և Տիեզերքի խորունկ շերտերից, սեփական ենթագիտակցության խորխորատներից ստանում է ապագայի ծվեններ, ճշմարտության պատկերներ: Այսօրվա ահռելի մոլորակային հրդեհի մի պատկեր մնացել էր հիշողությանս մեջ, բայց ցերեկը նորից համոզվեցի, որ կյանքի հրե մաքրումը միայն արխետիպ է, մերձկրոնական իղձ, - ԻՆՔԴ, ՔՈ ԻՆՔՆԱՏԵՍ ԱՐԻՈՒԹՅՈՒՆԸ, ՔՈ ՕՐԱԿԱՆ ԱՇԽԱՏԱՆՔԸ, ՔՈ ԵՎ ՈՒՐԻՇՆԵՐԻ ԱՆԳԻՏՈՒԹՅԱՆ ԺԱՅՌԸ ՃԵՂՔՈՂ եղունգներիդ արյունն ու ցավն են միայն երաշխիք, որ այսօրդ լինի ավելի գեղեցիկ, քան երեկդ էր...

Գայթակղություն ունեմ մեկ-մեկ պատմելու երազներս, բայց գիտեմ, որ դուք տեսնում եք ձեր երազները:

Այսօր որևէ ստեղծագործական գործ չարեցի, և կարող եմ տրտնջալ Ս. Մ. Մաշտոցի պես."Կենցաղի ծովն է ինձ ալեկոծում..." Փորձեցի գտնել Հայ դասական քնարերգության երկհատորյակը և ֆորումի հետ գրաբարով կարդալ այդ խորունկ, մարդկային շարականը, բայց չգտա ...

Երկու շաբաթ առաջ Կրթության և գիտության նախարարությանն էի ներկայացրել "Արշալույս" առողջ ապրելակերպի ձեռնարկը ` Սփյուռք ուղարկելուն աջակցելու համար: Այսօր հեռաձայնեցի. պաշտոնատարը լուրջ ու խաղաղ բացատրեց, որ նոր տարում կորոշվի ուղարկման նպատակահարմարության և քանակի հարցը : Ես էլ ` հայ հեղինակս ուրա՜խ եղա, որ պետությունս կորոշի, թե Սփյուռք ինչ ուղարկել: Բայց նույն պահին էլ թախծեցի` հիշելով , թե Հայաստան - Սփյուռք կամուրջով հայրենիքից որքան մշակութային խառնակչույթուն է հասնում Սփյուռքին, մանավանդ` մեր չերգիչները, մեր չաստղերը: Հայաստան - Սփյուռք մշակութային կամուրջի խնամք , պահպանություն և առողջություն. ահա մի հասունացած խնդիր հայ օրենսդրի, գործադիր իշխանության և հանրության համար...

Նորից գանք մեր պաշտելի Հանրայինին. երեկ թրիլլեր էր և մարտաֆիլմ , այսօր` քրեական թրիլլեր և նույն մարտաֆիլմի շարունակությունը: Հանրայինը հաստատ որոշել է, որ մենք ազգովի արժանի ենք այսպիսի բարձր արվեստի, և կինոարվեստի այլ ժանրերը պետք է դիտեն տարածաշրջանի մնացած ժողովուրդները...

Բարի գիշեր

[Հեղինակ]

ԱՅՍՕՐՍ, 27 դեկտեմբերի 2007թ

Այսօր խախտեցի ինքս իմ առջև վերցրած պարտականությունը` չկարդալ հայրենի մամուլը, գնեցի մի թերթ, կարդացի , և նորից ինձ պատեց թախիծը. սրտիս մեջ չմնաց ոչ մի հանդիսավոր հնչերանգ, մի սխրանքի նշույլ, ապագայի մի լույս... Գուցե ձեր կարդացած թերթերում կա՞ն...

Մի դռան առջև սպասում էի...Կարդում էի Neale Donald Walsch-ի հայտնի եռագրության մի հատորը` ռուսերեն: "Փոխել ոչ թե հանգամանքները, այլ ...գիտակցությունը": Ա~յ քեզ բանալի. իսկ մենք ուզում ենք մեր կյանքը փոխել, և ամեն օր ու ամեն ժամ գանգատվում ենք հանգամանքներից, բայց երբեք` մեր գիտակցությունից...

Զոհվեց ԲԵՆԱԶԻՐ ԲՀՈՒՏՈՆ, գեղեցիկ ու նրբագեղ արիուհին, կինը, մայրը...Հայրը` Զուլֆիքար Ալի Բհուտոն այսօր հանդիպեց իր սիրելի ժառանգին: Միթե այս մոլորակի վրա իշխող սարքն ու կարգը արժանի են, որ դրանք ուղղելու համար զոհվի մի արարչական կատարելություն, մի կին...

Բայց չկա մոլորակի ապաքինման այլ ճանապարհ, քան այն հանձնել կնոջ խնամքին: Եվ ազգերն ու երկրները հանձնել կնոջ խնամքին: Գրեցի, հիշեցի մեր մի քանի իշխանավոր կանանց և...տխրեցի. տղամարդկանց տոտալ իշխանությունը փչացնում է ամենայն սրբազան բան, այդ թվում` նաև կնոջ բնությունը, և կանացի սկիզբը վրեժ է լուծում` շարունակելով տղամարդկային աշխարհաքանդումը...


Բայց էլի մեր հույսը կնոջ Գթությունն է և Սերը:

Հոգնած սիրելիս կանչում է ինձ, Այսօրս ավարտվում է...
Բարի գիշեր:

[Հեղինակ]

28 դեկտեմբերի 2007թ. Այսօրս ավարտվում է :

Այսօր սպիտակ թուղթ չեմ դրել առջևս և գրիչ չեմ վերցրել: Մալաթիայի շուկայում որդուս հետ նոր տարվա գնումներն էի անում: Սովորական տոնական գնումներ: Ոչինչ արտասովոր: Երբ վերադարձա տուն` սիրելուս դեմքի երջանիկ ժպիտն էր պարգևս:

Ամբողջ մոլորակը ամանօրյա տոների մեջ է: Իսկ ահա Սուրբ քաղաքի Բեթղեհեմի տաճարում իրար ծեծեցին հույն և հայ հոգևորականները: Ով հոգևորականներ, խելքներիդ ձյուն գա, ի՞նչ եք այդպես կիսում ու պաշտպանում: Իրար տարածք ոտք դնելու համար` ի՞նչ եք ավել ու փայտ ձեռքներդ առնում:

Աստվածորդու հրեղեն Ուսմունքը միասնություն ու կյանք էր բերում, բայց նրա վրա հիմնված կրոնները բաժանություն ու կռիվ են ծնել ամբողջ աշխարհում: Եվ ինչ անհանդուրժողականություն կա նույն կրոնի տարբեր ճյուղերի միջև, ինչ թշնամություն հատկապես կաթոլիկ և ուղղափառ եկեղեցիների միջև: Մնում է հուսալ, որ Աստվածորդին մի օր կգա, մի համեստ քաթանե շոր հագած` գահընկեց կանի այդ փքված հոգևոր-օլիգարխներին, նրանց գլուխներից ցած կգցի մեկմետրանոց ճոռոմ թագերը, կփշրի ոսկեզօծ գահերը և կուղարկի հանրօգուտ աշխատանքի...Այս շարքում թերևս Հայ եկեղեցին մնում է առավել զուսպն ու զրկվածը, սակայն ծանր է պետական կրոն լինելու բեռը, ծանր է իշխանության գայթակությունը...

«Արևիկ»-ի վրա շարունակում տեղալ պատիվների ու պարգևների անձրևը: Երջանիկ ու պայծառաչ մանուկները ընդունում են դրանք, և կարծում են, թե մշակութային սխրանք են արել և մեծ հաղթանակ են նվաճել: Իրակականցավ կանխագուշակումս, որ «Արևիկի» հաղթած երգը դուրս կգա ճամփորդության և նրանով կդաստիարակավի մեր մանուկ սերունդը: Ի~նչ ցավ, երգի հզոր մշակույթ ունեցող մի ազգ այս խեղճ երգով է կրթելու իր մանուկ սերունդը:

«Երկու աստղ» նախագծի եզրափակիչ փուլն է: Հրանտ Թոխատյանի տաքուկ, ընտանեկան, ռաբիսամերձ հումորը: Շուշան Պետրոսյանը` ընկողմանած սպիտակ, փափուկ հանդերձների մեջ: Անցած «Երկու աստղի» մեջ կար նոստալգիա, անցյալի երգի վերարծարծումներ, մի քիչ թախիծ ու արվեստ: Երկրորդ նախագիծը կորցրել է այս տարրերը. անգլո - սաքսոնական - նեգրական հիբրիդներ են հնչում, գուցե և լավ են հնչում, բայց նրանց մեջ չկա մշակութային հանդիսություն, չկա իղձ ու ջերմություն: Այս տողերը գրում եմ «Երկու աստղ»-ից հնչող ճղճղոցների տակ:

Շուշան Պետրոսյան. երկու կողմից ժառանգականորեն օժտված մեր վաստակավոր արտիստուհին հնարավորություն ուներ և ունի ազատվելու արթուր գրիգորյանական դպրոցի լերկ, անպտուղ դաշտից և իսկապես լինելու հայ երգի լավագույն կրողներից մեկը: Սակայն «Երկու աստղ» նախագիծը, շոումենի խոսքն ու գործը դեֆորմացնում են արտիստի կերպարը, նրա էության մեջ տարընթացում մտցնում, հեռացնում մեծ արվեստի ներքին հանդիսավորույթունից: Ափսո~ս: Հիշեցի մոր` Արաքս Մանսուրյանի համերգը` հայրենիք վերջին այցելության ժամանակ. խստաոճ գերմանական դասական երգը, Տիգրան Մանսուրյանի «Հայրեններ» շարքը...

Երկրի Նախագահը պատվում էր սպորտի ասպարեզում 2007թ.-ին մեծ ձեռքբերումներ ունեցած հայ մարզիկներին և լավ էր անում: Կգա մի օր, երբ հայ պետականությունը այդպես ասպարեզ կհանի հայ մշակույթի երիտասարդ, նոր գործիչներին, տարվա վերջին կտա նրանց ձեռքբերումների գնահատականը և կարժանացնի պետական պարգևներիի: Միթե՞ մկանների և մրցակցական մտքի ձեռքբերումները ավելի պետք է գնահատվեն, քան սրտի և բանականության պտուղները: Թե՞ սա էլ իդեալիստիս հերթական իղձն է...Իսկ դու՞ք ինչ եք մտածում...

Բարի գիշեր:

[Philosopher]

Միթե՞ մկանների և մրցակցական մտքի ձեռքբերումները ավելի պետք է գնահատվեն, քան սրտի և բանականության պտուղները: Թե՞ սա էլ իդեալիստիս հերթական իղձն է...Իսկ դու՞ք ինչ եք մտածում...

Բարի գիշեր:

Իդեալիզմ է անգաղափար ապրելու ցանկությունն ու անգաղափար կեցությամբ երջանկության հասնելու ուտոպիան: Մարդ-կենդանին չի կարող ապրել առանց մի բանի, որը վեր է իր կենդանականությունից: Առանց դրա նա դադարում է նույնիսկ կենդանի լինել:

[Tigris]

Իսկ դու՞ք ինչ եք մտածում...

Շուշան Պետրոսյան. երկու կողմից ժառանգականորեն օժտված մեր վաստակավոր արտիստուհին հնարավորություն ուներ և ունի ազատվելու արթուր գրիգորյանական դպրոցի լերկ, անպտուղ դաշտից և իսկապես լինելու հայ երգի լավագույն կրողներից մեկը:

Նախագահը մարզանք կը սիրէ, յետեւաբար մարզիկներ կը վարձատրէ:
Տիկին Բելլան արուեստի որոշ ճիւղեր կը սիրէ, այդտեղ կը ներկայանայ: Եթէ Նախագահը բէզբոլ սիրէր, Հայաստանի մէջ այդ մարզաձեւը կը զարգանար, գուցէ:
Իսկ ողջ Հայաստանը իր ժողովուրդով, վարչապետով- ճատրակի (շահմատ)* սիրահար է, այն աստիճան, որ Կիրակի օրերը, առտու-իրիկուն շախմատի վերաբերեալ հաղորդում կը սփռուի:
Շուշան Պետրոսեանը չի կարող երգչուհի դառնալ, քանզի ձայն չունի: Ընկերական շրջանակի մէջ եթէ լինէինք, կասէի. «ձայնը ..էն կելլէ»: Ազգասէր-հայրենասէր աղջիկ է, կը գնահատեմ:

Երբեմն ինքս ինձ հարց եմ տուել. «ինչո՞ւ միշտ Շուշանին եթեր է տրամադրւում...» եւ փորձել եմ պատասխանել. «վասնզի Շուշան իշխաններին կը գովերգի»:
Նոյնը Սիրոշոյի մասին, բայց նա սիրուն Շուշան է:

Այն ինչ գրուեց այստեղ, եւ մի քանի օր առաջ մի այլ զրուցարանում, Արթուր Գրիգորեան երեւոյթի մասին, հաւաստիացրեց մտածմունքս, փարատեց կասկածներս, հենց իմ ճաշակի վերաբերեալ: Ի դէպ մեր Հեղինակը պատահաբար փոքրատառ չէ արձանագրած նորա անունը:
Մի երկու երեք հոգի նստած են ակունքում, ճաշակ պարտադրում ու ջուր են պղտորում:
Մի անգամ «բախտ» ունեցայ դիտելու Արթուր Գրիգորեանի երգի կատարումը, արձանագրուած 1990ակաների սկիզբին: Աղքատիկ պահուածքը, հագուածքը, սրահի զարդարանքը, իր սառցակալած դէմքը մի կողմ թողնեմ, ներելի է, քանզի Հայաստանը ծանր օրեր կապրէր այդ ժամանակ: Գրեմ սոսկ արտաբերած ձայների մասին:
Պիտի չի գրեմ, որովհետեւ միայն ընկերական շրջանակի մէջ կարելի է նման բան ասել:
Ծո' ի՞նչ երգ, ի՞նչ ձայն, ի՞նչ մեղեդի, եւ դուն նստեր սերո՞ւնդ կը դաստիարակես:

Ծանօթ.
*Շահմատ.- շահ+մատ, արաբերէն՝ թագաւորը մեռաւ: Պարսից թագաւորներուն շահ կը կոչեն: ռուսաց լեզուի մէջ «հ» հնչիւնի բացակայութեան պատճառով, «շահմատ»ը դարձած է «շախմատ»: