Այսօրս...

[Հեղինակ]

Այսօրս` 18 մարտի 2008թ., ավարտվում է:

Այսօր որևէ ստեղծագործական աշխատանք չեմ արել, բայց երկու շատ հետաքրքիր այցելություն եմ ունեցել:
Եղա «Սիրանույշ Եղիազարյան» դիվանագիտական թեքումով դպրոցում: Հիմնադիր տնօրենի անունով է այս դպրոցը, ում հյուրընկալվել էի: Դպրոցի թեքումը առաջին հայացքից թվում է մտացածին – բայց Սիրանույշը ապագա դիվանագետի կրթության հիմքում դնում է ազգային մշակույթը, սա հիմնական գտնումն է, որն ապահովում է այդպիսի թեքման հնարավորությունը: Նախասրահում կորուսյալ Հայրենիքի մասունքներ են` Արևմտյան Հայաստանի սրբատեղիներից բերած սրբատաշ քարի կտորներ, խեցեղեն, քար Արարատի լանջից` գրեթե գագաթից, ջուր հայրենի պայթող աղբյուրներից… Ահա երկու կամ` հացահատիկի կալսման համար…, իսկ պատերին` ասույթներ - բացառապես Նժդեհից: Հուզիչ մի բան կար այս կնոջ ոգորման, համոզմունքի, նրա ներքին, կարծր ու… անպաշտպան կանացի էթիկայի մեջ: Առանց այսպիսի Ծռերի` երկիրը հայրենիք չի դառնում: Ինչպես հասկացա հանդիպման վերջում` նա էլ ինձ էր մի քիչ ծուռ համարում…

Այսօր Առողջագետի հետ այցելեցինք հայտնի սրտաբանական կլինիկա – զարմացել էինք այցելուների և հիվանդների քանակից, որքան շատ են Հայաստանում սիրտ – անոթային հիվանդները. դա նաև վիճակագրական փաստ է: Մի քանի րոպեում տեսանք մի քանի հայտնի մարդկանց – թաղապետ, հեռուստատեսային մեկնաբան, բժշկական համալսարանի պրոֆեսոր... Բայց մեծամասնությունը … նոր հարստացած մեր խավն էր ` հաստլիկ պարանոցներ, կլորիկ որովայններ, գեր ու գունատ դեմքեր: Այո, մեր նորահարուստ խավը դեռևս չի հաղթահարել սննդի գերսպառման իր հակումը … և հիվանդներ է մատակարարում սրտաբանական կլինիկաներին: Առողջագետի հետ մտածում էինք, որ առողջ ապրելակերպը հենց այս կոնտինգենտի համար է...Բայց նրանք կուզենա՞ն առողջ ապրել...

Այսօրվա լրատվությունից երկու շատ կարևոր դիտարկում ունեմ: Մեկը վերաբերում էր պարզեցված հարկի սկզբունքներին... Դատեք ինքներդ` մանր և միջին գործարարը հումք է առնում օլիգարխից` առանց փաստաթղթի, հարկային տեսուչը այս վերջիններից թուղթ է պահանջում, որը չկա և... իրավիճակը պատրաստ է: Բայց այստեղ օլիգարխին ոչինչ չի սպառնում, նա հաջողությամբ թաքցրել է եկամուտը, իսկ պատասխան է տալիս մանր կամ միջին գործարարը... Չտեսնված բա~ն, իշխանույթան շեշտերը նոր էին և հուսադրող...

Կառավարության նիստում քննարկվեց և երաշխիքները տրվեցին, որ անօրինական տներ կառուցած քաղաքացիները կստանան սեփականաշնորհման վկայականներ, ինչը նրանց դուրս կհանի անիրավական վիճակից: Այո~, պարզ է` իշխանությունը ձգտում է առանձնակի ցավոտ և հասունացած հարցերը արագ լուծել... Սակայն այդպիսի ուշադրությունը ի~նչ թանկ արժեցավ, ինչքան ավյուն խլեց, և, ափսո~ս` ինչ թանկ արյան գնով: Սիրելի իշխանություն` չէ՞ր լինի առանց ծեծի՜ այս բաները հասկանայիր... Բայց եթե իմանա~ս, թե դեռ ինչքան բան կա հասկանալու...

Հենց նոր ականջի տակով լսում էի երկու հետազոտողների ` Հրանտ Տեր-Աբրահամայան – Անտինյան: Հրանտը տաղանդավոր է, բայց աշխարհայացքային տեսակետից չի կայանում: Մի քանի տարում` ազգայնական հետազոտողի շրջանակից անցել է ազատական –«ՀԺ»-ական հրապարակախոսի շրջանակ… Որքա~ն պետք է մեր երիտասարդ մտածող խավին ճիշտ աշխարհայացքային-փիլիսոփայական կրթություն…Այլապես տաղանդը կմարի քաղաքականության բավիղներում…


Սիրելի ֆորում, Երևանի գարունը կարճատև է, շուտով շոգ է լինելու: Վայելենք գարնան այս պայծառ, տաք օրերը:

Բարի գիշեր:

[Հեղինակ]

Այսօրս` 19 մարտի 2008թ., ավարտվում է:

Այսօր իմ հազվադեպ ոչ պտղալի օրերից էր… Գրեթե ոչինչ չեմ գրել… Գուցե և անարդարացի եմ սեփական անձիս նկատմամբ, քանի որ ներքին աշխատանքը անտեսանելի է: Կյանքի և ապագայի խնդիրները այսօր սրտիս մեջ պատասխան էին փնտրում:

Շարունակում էի Առողջագետի մենագրության գիտական խմբագրումը… Նայում ենք մեր շուրջը, մեր ներկա բժշկության վիճակին և մտածում ենք, թե ամբողջական, բնական բժշկությունը ե՞րբ է բացելու իր ճանապարհը, ե՞րբ են մեր աշխատանքը և գիտելիքները ամբողջ ծավալով պետք գալու մեր երկրին: Գոնե առողջ սննդի հիմնական մոտեցունները մտնեին բժշկություն: Բայց չէ~, հնի իներցիան մեծ է…

“Որտե՞ղ մենք սխալվեցինք”,-հարցնում է հայտնի հեռուստաեսային մեկնաբանը երկու քաղաքական գործչի, սրանք էլ հավուր պատշաճի պատասխաններ են տալիս: Առաջին հայացքից ամեն ինչ ճիշտ են ասում, ճշմարտության մի եզր են բացում: Բայց մի եզրը ամբողջ ճշմարտությունը չի… Ես էլ հեռակա պատասխանում եմ հեռուստատեսային մեկնաբանին. մենք սխալվեցինք այն ժամանակ, երբ որոշեցինք մեր երկիրը կառուցել` պատճենահանելով ներկա աշխարհակարգի քաղաքական համակարգերը, որոնք էթիկապես և աշխարհահայորեն սպառված են և չեն կարող առողջ երկրի հիմք լինել … Բայց այս պատճենահանումն էլ այնքան հայավարի փնթի արեցինք, որ ստացանք այսպիսի պետություն… Ուրեմն, հարգելի Նվեր Մնացականյան, մենք սխալվել ենք էն գլխից… Իսկ երբ խոսում ենք ելքերի մասին, ապա դրանք պետք է հանգեն մեկ արմատական անհրաժեշտության` փոխել մեր պետականոթյան որակը, ստեղծել նոր որակի ազգային պետականություն:

Ապրիլի !3-ին հեռուստատեսային մարաթոն է` միջոցներ հավաքելու Հայաստանում ոսկրածուծի փոխպատվաստաման կենտրոն հիմնելու համար: Առաջին հայացքից ճիշտ և հիմնավորված քայլ է…Բայց առ այսօր, այդքան ջանքից հետո, որ թափվել է այդ ուղղությամբ (ի դեպ, այս գործի հովանավորներից է ՀՀ առաջին տիկինը) արդյունքը շատ համեստ է` պատվաստավել է ընդամենը ութ հոգի… Հիմա էլ այս մարաթոնը …
Հարգելի հայութուն, բոլորիդ և ամեն մեկիդ հստակ ասում ենք. ձեր ջանքը, ձեր մարաթոնները ու հավաքած միջոցները ծախսե~ք հայ մանուկ սերնդի մշակութային և հոգեկան առողջության համար, դրանով դուք կկանխեք նաև սպիտակարյունությունը: Իսկ դուք հազար ու միլիոն եք ծախսում ոսկրածուծ պատրաստելու համար, մինչդեռ … պիտի պատվաստեք առողջ կյանք, առողջ մշակույթ, առողջ աշխարհընկալում: Եթե իմանաք, որ սպիտակարյունության պատճառը հայ երեխայի հոգու քաղցն է` առողջ կյանքի և արվեստի նկատմամբ, սնեք նրա մարմինն ու հոգին, ապա նրա ոսկրածուծը չի հիվանդանա, և այսպես դուք կկանխեք լեյկոզները: Իսկ դուք մարաթոններ եք անում…

ՀԻվանդ քաղաքակրթություն, հիվանդ հայրենիք, ե՞րբ եք թողնելու հետևանքների քրքրելը և անցնելու պատճառների վերացմանը: ԻՍԿ ԵՐԿՐԻ ՀԻՎԱՆԴՈՒԹՅԱՆ ԳԼԽԱՎՈՐ ՊԱՏՃԱՌԸ ՍԻՐՈ և ՄՇԱԿՈՒՅԹԻ ՊԱԿԱՍՆ Է: ՆԱԵՎ ՄՇԱԿՈՒՅԹԻ ԵՂԾՈՒՄԸ:

Այսօր լրանում է Իրաքի պատերազմի հինգ տարին, ավելի ճիշտ` Իրաքի նկատմաբ ԱՄՆ-ի ագրեսիայի և օկուպացիայի հինգ տարին: Ոչնչով չարդարացված պատերազմ… Միայն մի դրվագ. Բաղդադը գրավելուց հետո` անպաշտպան մնաց աշխարհահռչակ Բաղդադի թանգարանը, և բոլորը` ամերիկացիները, իրաքցիները, բրիտանացիներ, ով ասես` թալանում էին այդ թանգարանը: Մշակույթի դեմ ուղղված այս հանցագործությունը ծանր պատերազմական հանցագործություն էր, այն ուղղված էր համայն մարդկության դեմ, և ԱՄՆ-ը պետք է պատասխան տա դրա համար: Իսկ նույն ժամին հաշվենկատ ամերիկացիները պաշտպանում էին մեկ այլ շենք` նավթի նախարարության շենքը… Ահա թե ինչի համար է կռիվ տալիս խիստ ժողովրդավարական Ամերիկան…

Սիրելի ֆորում, պաշտպանենք ամենաթանկը կյանքում` Կյանքը, Գեղեցկությունը և Մշակույթը:

Բարի գիշեր:

[Հեղինակ]

Այսօրս` 20 մարտի 2008թ., ավարտվում է:

Այսօրս նշանավորվեց մի կարևոր գործով: Որոշեցինք առողջ ապրելակերպի «Արշալույս» ձեռնարկս մեկական օրինակով հասցնել Երևանի բոլոր մանկապարտեզներին և դպրոցներին: Տեխնիկապես մի քիչ դժվար է, բայց արձագանքները շատ դրական էին: Թող մեկ օրինակ «Արշալույսը» աշխատի ...

Սակայն այս նախաձեռնության հետ կապված մի հետաքրքիր-զավեշտալի դրվագ եղավ: Զանգահարեցի Երևանի համայնքերից մեկի կրթության բաժնի վարիչին, թե այսպես-այսպես, նախատիպը չունեցող մի ձեռնարկ է, օգնեք` տարածենք ձեր ենթակայության կրթական հաստատություններում` որպես ընթերցարան, գրադարանի գիրք: Ցնցող էր պատասխանը` կհարցնեմ թաղապետին, եթե թույլ տա` ես ձեզ կզանգեմ: Հա~, տիկին պաշտոնյա, ես մոռացել էի, որ այսօրվա թաղապետը երեկվա ռայկոմի քարտուղարն է, որին պետք է հարցնել` փռշտա՞լ, թե՞ չէ: Իսկ ես կարծում էի, թե հայ պաշտոնեությունը ժողովրդավարական ու մտածող Հայաստան է կառուցում ...

Վաղը, այսինքն մի քանի րոպե անց` Երևանում արտակարգ դրությունը ավարտվում է, բոլորն սպասում են ` ինչպիսին է լինելու դեպքերի ընթացքը: Իշխանությունը մի ամբողջ ապացուցողական համակարգ է ստեղծում, թե իրադարձությունները կրիմինալ ծագում են ունեցել: Ես` որպես մարդաբան և հասարակական փորձագետ, ժողովրդի ներքին կյանքը առանձնացնում եմ բոլոր կրիմինալ երևույթներից և ասում. նրա ներքին դժգոհությունը, երբեմն ցասումը, ունենում է ուրիշ ծագում...և ուղղված է լինում իր նվաստացման դեմ, իր հոգեկերտվածքի ճնշման դեմ: Եվ դրա հետ կապված` կմիխիթարեի իշխանությանը, նաև գործող ու նորընտիր նախագահներին.. հայ համայնքի դժոհությունը ուղղված է Երրորդ հանրապետության ամբողջ դրվածքի` պետական – քաղաքական կարգի և նրա ցածր էթիկայի դեմ: Այնպես որ` գնացե~ք խորքը, գնացե~ք խորքը, մի~ ասըռեք միայն քրեական գործոնին, այնտեղ լուծումներ չկան...

«Շանթի» էկրանին սիրելի, շատ սիրելի Արմեն Ջիգարխանյանն է, որն ասում է «պատճառները շատ են` սկսած իսկական ճշմարտությունից մինչև հրահրումները: Չեմ կասկածում , որ կան լուրջ պատճառներ»: Այո~, պետք է գնալ դեպի պատճառները, դեպի արմատները ...

«Կոլեկտիվ հասկացությունը հայ մարդու համար չէ» -ասում է սիրելի արտիստը: Ափսո~ս ` դա ճշմարտություն է: Բայց մենք ճանապարհ ունենք` ՀԱՅ ՆՈՐ ԱՌՈՂՋ ՀԱՄԱՅՆՔԻ ԿՐԹՈՒՄԸ , ՄՇԱԿՈՒԹԱՅԻՆ ՀԱՄԱՅՆՔԻ ՍՏԵՂԾՈՒՄԸ ՄԵՐ ՈՒՂԻՆ Է:
«Չարն ավելի շուտ է արդյունքի հասնում, բարին երկար է սպասում»,- ասում է Արմեն Ջիգարխանյանը: Որքա~ն իմաստություն. որքան համբերատար պետք է լինեն` սպասելով մեր գործի արդյունքներին:

Մի հաղորդման մեջ իրար դեմ էին ելել հայ առաքելականի քահանան, հայ քրիստոյա աղանդավորը և հայ հեթանոսը: Մի~ կռվեք, սիրելինե~ր, ձեզ բոլորին կրթողը, մի աշխատանքի և լուծի տակ դնողը, հաշտեցնողը ոչ Քրիստոսն է լինելու, ոչ էլ հեթանոս աստվածները. ՁԵԶ ՄԻԱՑՆՈՂԸ, ՄԵԿ ԱԶԳ ԴԱՐՁՆՈՂԸ, ՁԵՐ ԳՈՐԾԻՆ ՔԱՂՑՐՈՒԹՅՈՒՆ ՏՎՈՂԸ ՁԵՐ ՆԵՐՔԻՆ ՀԱՅԿԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆՆ Է և ՄԵՐ ԶՈՐԱՎՈՐ ՄՇԱԿՈՒՅԹԸ:

Սիրելի ֆորում նորից ասենք մեծ գեղագետի հետ` ոչինչ չարժե մի երեխայի արցունքին: Ահա բոլոր դեպքերի և իրադարձությունների գնահատման միակ ճշմարիտ բանալին:

Բարի գիշեր:

[Հեղինակ]

Այսօրս` 21 մարտի 2008թ., ավարտվում է:

Այսօրս խաղաղ օր էր և աշխատանքային, թեկուզ երկրում և նրա օդում լարվածություն կար: Աշխատում եմ մի ծավալուն հոդվածի վրա Հայաստանի ներկայի` այս օրերի և ապագայի մասին: Եվ տվայտում է սիրտս` ինչպե՞ս տալ գնահատականները, որ հագիս դատավորի քղամիդ չհայտնվի… Եվ որոշեցի վստահել սրտիս, դիտարկել ու հասկանալ այս ամենը և գնալ դեպի խորքը, ԴԵՊԻ ԽՈՐՔԸ…
Այսօր մի լուր շատ ցավ պատճառեց ինձ – մի թերթում լրատվություն կար` մարտի 1-2-ին զոհվածներից մեկի մասին: Այդ երիտասարդը` երկու երեխաների հայրը, նախորդ գիշեր երազ է տեսել, որ ատամները փշրվում են և լցվում ափի մեջ, և երազը պատմել էր մորը…Մտածել են, որ կորուստ է լինելու, գուցե տատը կամ պապը… Ամենատես և Զորավոր Կյանք, միթե՞ քեզ հայտնի են ճակատագրերը, միթե տասնյակ հազարավոր մարդկանց մեջ` հայտնի էին նաև զոհերը, և խորհրդանիշ- տեղեկությունը հասել էր տարաբախտ ընտանիքին:

Շարունակվում են մարտի մեկի իրադարձությունների գնահատականները: Նորից, նորից ու նորից գնահատողները թույլ են տալիս նույն սխալը – Ժողովրդի ներքին էթիկական լարումը, միայն նրա հավաքական հոգուն հայտնի ճշմարտությունը նրանք խառնում են պատճառա -հետևանքային շղթայի շատ հեռավոր օղակների հետ` անկարգություններ, բռնարարքներ … Սիրելի հետազոտողներ, ի՞նչ եք պլեճ անում քրեական դաշտում, այդպես դուք կարող եք ապակողմնորոշել և՜ ձեզ, և՜ իշխանությանը, և՜ ժողովրդին: Ախր մեզանից կյանքը պահանջում է մտնել պատճառագիտության դաշտ, Ազգային և Տիեզերական Էթիկայի դաշտ և այնտե՜ղ, այնտե՜ղ, այնտե~ղ ելք փնտրել Հայաստանի համար:

Ստեղծվեց քաղաքական կոալիցիա, որն ընդգրկում է չորս կուսակցություն: Դե ինչ` թող լինի կոալիցիա. ուժերի ամեն մի մեկտեղում, որն իր մեջ ունի մի կաթիլ էթիկա` կարող է օգուտ բերել երկրին…Եվ, իհարկե, եթե այդպիսի միավորումը իր մեջ չունի էթիկական լիցք, ապա այն կամ նրա ստեղծած իրավիճակը մի օր պայթելու են` ամայացնելով ամբողջ քաղաքական շրջապատը:

Չորս կուսակցությունը թող կազմեն քաղաքական կոլաիցիա, իսկ մենք երազենք,- չէ~, խորհե՜նք, մտածե՜նք, գործե՜նք մի ուրիշ կոալիցիա ստեղծելու ուղղությամբ`ՄՇԱԿՈՒՅԹԻ, ՈԳՈՒ , ՍԻՐՈ և ԳԵՂԵՑԿՈՒՅԹԱՆ ԿՈԱԼԻՑԻԱ: Միայն այսպիսի հավաքական էթիկական ուժը կարող է և մեր ազգին, և մարդկությանը դուրս բերել ներկա աղետալի վիճակից…

Շարունակենք հայ հակամշակույթի մեր դիտարկումները: Մի երգիչ իրեն կոչել է Սասունցի Դավիթ… Շատ լավ… Հանրայինի մշակութազուրկ կոմեդիանտը նրա մասին է խոսում և ասում Սասունցի Դավթի քեռի… Ձենով Օհանը: Այս սուբյեկտը ծաղրում է իր ժողովրդի էպոսը: Ո~վ կոմեդիանտ, մի օր կգա Սասունցի Դավթի Քեռի Թորոսը և ծանր ցախավելով կմաքրի Հանրայինի բեմը հակամշակույթի տխրահռչակ աղբից ու նրա ասպետներից:

Հարգելի քաղաքական կոալիցիա, իսկ քո առջև խնդիր դնու՞մ ես` առողջացնել Հայաստանի մշակույթը, թե՞ մշակույթն այնպիսի մանրուք է, որ չի կարող հիշատակվել կոալիցիոն համաձայնագրերի մեջ… Մինչև չհասկանաք մշակույթի կենսական նշանակությունը, մինչև չհագեցնեք ժողովրդի սրտի քաղցը, մինչև չսիրեք ժողովրդի հոգին` քոչարի պարող ցուցարարները ձեր գլուխը դեռ շատ են ցավացնելու… ՆՐԱՆՔ ՊԱՐԵԼ, ԱՊՐԵԼ, ՍԻՐԵԼ ԵՆ ՈՒԶՈՒՄ, ԻՍԿ ԴՈՒՔ ԿԱՐԾՈՒՄ ԵՔ ԹԵ ՆՐԱՆՔ…իշխանություն են ուզում: Վերադարձրեք Ազգին նրանից խլված երազները, երգերը, տոները, նրա Կյանքը և Հպարտությունը, և նա ձեզ կհանձնի մի այնպիսի մանրուք, ինչպիսին…իշխանությունն է…

Սիրելի Ֆորում, ասենք մեր պետական իշխանությանը` մեզանից մի խլիր մեր ԱՐԱՐՉԱՇՈՒՆՉ ԿՅԱՆՔՆ ՈՒ ՄՇԱԿՈՒՅԹԸ, մենք էլ քեզ կթողնենք քո նյութաշունչ իշխանությունն ու հարստությունը…Ահա այսպիսի …Տիեզերական Առ և Տուր…

Բարի գիշեր

[Հեղինակ]

Այսօրս` 22 մարտի 2008թ., ավարտվում է:

Այսօրս պայծառ աշխատանքային օր էր: Զարմանալի բան. տարիներ շարունակ կարող ես առողջ սննդակարգին հետևել, խնամել սեփական առողջությունը, բայց աննկատելի կարող է սխալ սողոսկել և ինչ որ բան վթարել: Սնունդս բուսական է, օրական երկու անգամ, շատ զուսպ , բայց արի ու տես, որ գիրանում եմ: Այսօր որոշեցի ավելի արթուն և ավելի քիչ սնվել: Եվ ինչ` ամբողջ օրն ավելի թեթև էի, ավելի աշխատունակ ... Ու մտածում էի` ինչպես են աշխատում մարդիկ օրը երեք-չորս անգամ ծանր սնունդ ընդունելով` խորովածներով ու կոկա - կոլաներով: Մի խոսքով, սիրելիներ, պայծառ ուղեղով աշխատելը հրաշալի բան է...

Այն հոդվածը, որի վրա աշխատում եմ, ընդգրկում է մեր կյանքի լայն համայնապատկերը ... Եվ մի ռակուրս կար, թե տեսնես` նորընտիր նախագահը ու՞մ է նշանակելու գործադիրի ղեկավար, և ենթադրելի էի, որ նրա ընտրությունը մեծ չէ և «լավագույն դեպքում վարչապետությունը կտա մի բանկոկրատի, տեխնոկրատի կամ դեմոկրատի, որը ոչինչ չի հասկանում բարձրագույն ազգային շահից և աշխարհից...»: Առաջ չեմ անցնում ենթադրությանս մեջ, բայց այսօր նորընտիր նախագահին տեսանք Ճրագալույսի Պատարագին և ու~մ ուղեկցությամբ` Կենտրոնական բանկի նախագահի: Սա այն անձն է, որ Միջազգային Արժութային Հիմնադրամի(ՄԱՀ) հետ համագործակցելով` «նպաստեց» դոլլարի արժեզրկմանը և դրամի այսպես կոչված արժեվորմանը, որը հայ աշխատավոր խավից խլեց մի քանի հարյուր միլիոն դոլլար: Եվ ահա` ի դեմս նրա գուցե այսօր տեսնում էինք Հայաստանի վաղվա վարչապետի՞ն... Ես այսօր արդեն կմերժեի նորընտիր նախագահի այդպիսի քայլը... Բայց Պատմությունը իր խաղն է խաղում, գուցե հենց այդպես պետք է լինի...

Այս կյանքից հեռացավ Վարազդատ Հարությունյանը, վանեցի վերջին մոհիկանը, տեսնես` Հայաստանում Վանում ծնված վանեցի էլ մնա՞ց, ո՞վ մեզ պիտի պատմի այն չքնաղ երկրից, Արտամետի խնձորից, քաղաքի մեջ վազող մաքուր առուներից, քաղաքային գեղեցիկ կենցաղից, ո՞վ պետք է մեզ համար խռպոտ ձայնով «Դլե յաման» երգի: Սիրելի ճարատարապետ, այնտեղ` Հայաստանի երկնքում, հայկական Վանը անվթար է և գեղեցիկ, այնտեղ դու կտեսնես քաղաքիդ բոլոր հանճարեղ զավակներին... Իսկ մենք ասում ենք. Սիրելի~, կորուսյալ երկի՜ր, մենք մեր սրտի մեջ պետք է կենդանացնենք քո անուշ բարբառները, հնչեցնենք քո երգերը, քո հերոսական պարերը և այդպե~ս, այդպե~ս, այդպե~ս քեզ ոգեկոչելով` մի օր էլ կարժանանանք քո անուշ տեսքին...

Սիրելի ֆորում, քնելուց առաջ մեր սրտի ձեռքերով գրկենք մեր անուշ, մեր դառը, մեր պաշտելի Հայրենիքը:

Բարի գիշեր:

[Հեղինակ]

Այսօրս` 23 մարտի 2008թ., ավարտվում է:

Այսօր տոն էր` Հարության օրը: Զգացումներս բազմաշերտ էին. մի շերտը ժողովրդական տոնի զգացումն է. հիշում եմ մանկությունս` ձվեր «կռվացնելու» մեր խաղերը, հիշում եմ ժողովրդական ուխտագնացությունները ... Ահա իններորդ դարի Մաքենիս վանքը, բարձր լեռան գագաթին` Սարի սուրբը, Տաշ-կափունը (Քարե դուռը): Այդ ուխտագնացությունների մեջ կրոնականություն գրեթե չկար, այլ միայն ժողովրդյան ուրախություն ...

Սակայն, երբ տոնի ուրախությանը խառնվում են դոգմատիկ տեքստեր` համառ ու կրկնվող` իմ ուրախությունը պակասում է. «կարմիր գինին Քրիստոսի արյան խորհրդանիշն է, որ մաքրեց մարդկության մեղքերը...»: Եվ ամենայն քարացած այսպիսի պնդում պակասեցնում է կյանքի թրթիռը, զգացումը... Ներկա մարդկությունը` թաթախված սխալների մեջ, մտածում է, թե Քրիստոսը իր մեղքերը քավել է` էլ ի՞նչ գործ կա անելու ...

Ահա եկեղեցիները` Հռոմի պապը, մեր Վեհափառը, բարձր ու թանկարժեք թագերը գլխներին, շքեղության ու ճոխության մեջ` հորոդոր ու խրատ են կարդում մարդկությանը ... Նույն ժամին` ամենուր էթիկական, էկոլոգիական և սոցիալական ախտահարված վիճակ է, բայց եկեղեցիների մոտեցումը շատ մակերեսային է, ոչ կենսական, նրանք միայն սպասարկում են հիվանդ աշխարահակարգի ճակատը, բայց չեն կարողսանում հասնել մարդկության սրտին ու վերափախել, կրթել այն... Եվ երբ պատկերացնում ես այս մոլորակայաին ճգնաժամի պահին ի~նչ ծանր աշխատանքի է կանգնած Աստվածորդին, մարդկության մյուս Մեծ Ուսուցիչները, ինչ արյուն-քրտինք է կաթում նրանց հրեղեն ճակատներից ... Նույն պահին, օրինակ, մեր Վեհափառի ճակատին հանգչում է բարձր ու թանկարժեք թագը, իսկ շուրթերից հնչում են աշխարհիկ, գրեթե քաղաքական հորդորներ, որոնցով նա յուղում է ներկա գտնվող պաշտոնեության անհանգիստ սրտերը:

Այսօր մի հետաքրիքիր իրադարձություն էր եղել` մի հայտնի մահմեդական գործիչ ընդունել էր կաթոլիկություն: Լավ էր արել, իր գործն է: Բայց լուրն այնպես էր մատուցվում, որ քրիստոնեությունը մի մեծ առավելության է հասել իսլամի հանդեպ ... Ողորմելի մտայնություն, որ նորից բաժանում է ժողովուրդներին և կրոնները: Այդ ե՞րբ է կաթոլիկ եկեղեցին` մի ջերմ ու սրտագին ուժով ելել մոլորակը պատած ախտերի դեմ: Նույն պահին, իսլամը ավելի երիտասարդ ավյունով ճակատ է տալիս մոլորակային նյութապաշտության դեմ... Այնպես որ` մի~ հրճվեք, թե մի մահմեդական քրիստոնյա է դարձել կամ հակառակը: Հրճվենք, եթե նրանցից մեկը, մեզանից մեկը... Մա~րդ է դարձել:

Այսօր մի խումբ չինացիներ էին Հայաստանում` գործարարներ, դիվանագետներ: Հրաշալի է, ճիշտ է իմաստուն Արևելքի հետ համագործակցելը:

Հրաշալի մի հաղորդում նայեցինք` մեծանուն Ջիվան Գասպարյանը. խորունկ, հայեցի, բնական, մարդկային: Թող երկար ապրի, վայելենք իր քաղցր, կենսատու ներկայությունը Վարպետը ասում էր` «Այնքան աստղեր կան, որ իրար չեն տեսնում, մեղք են, թյուրիմացության մեջ են» :

Այսօրվա տեսած-լսած մշակութային մի գոհար եմ ուզում նշել` «Ուրֆայի կատակերգ» , կատարում էր Արսեն Գրիգորյանը` սփյուռքահայը, պարում էր «Կարինը» ` Գագիկ Գինոսյանի առաջնորդությամբ,- վեհասքանչ , հերոսական լեռնապար....

Այսօր Հանրային հեռուստատեսությունը նույն ձեռագրով, նույն պնդաճակատությամբ շարունակում էր մշակութային ահաբեկչությունը և հայ հանդիսատեսին մատուցում նույն ողորմելի ընթրիքը` մեկ թրիլլեր և մեկ մարտաֆիլմ: Հայ երիտասարդություն, եթե երբևէ ուզում ես որևէ հեղափոխություն անել, ապա առաջինը` երես թեքի~ր հայ հակամշակույթի այս հանրային-պետական կենտրոնից...

Սիրելի ֆորում շնորհավորում եմ բոլորիդ տոնը, թող մեր սիրտը հարություն առնի և հաղթահարի ամենայն կասկած, վախ, անտարբերություն և անսրտություն...

Բարի գիշեր:

[Հեղինակ]

Այսօրս` 24 մարտի 2008թ., ավարտվում է:

Այսօրս լիքն էր հակասական զգացումներով և ապրումներով:

Այսօր ավարտեցի աշխատանքը այն հոդված – էսսեի վրա, որն արտացոլում է Հայաստանի ներկա վիճակը և ապագայի ուղիները: Մերոնց աչքին` դա արդեն քաղաքականություն է` գործունեության մի տեսակ, որը կամ անպտուղ է, կամ տալիս է ոչ հասուն պտուղներ: Առողջագետը արդեն մի քանի օր է մեղմ կշտամբում է` այն գործը չես անում: Philosopher-ը ասում է. «Երկրին Մեծ Հանդուրժողականություն է պետք, երկրին Մեծ Խաղաղարար է պետք: Ամեն մարդ պետք է երկրին: Նրանց տարաբաժանումը ոչինչ չի կարող տալ, ոչինչ չի ստեղծի...»:

Լսեցի սիրելիներիս և էսսեի հետգրության մեջ սիրտս խոնարհեցրեցի բոլորի առջև, ում գուցե ցավ կպատճառի այդ աշխատությունը...Առաջին նախագահի, գործող և նորընտիր նախագահների, մեր կուսակցապետերի առջև...Բոլորը, բոլորը, բոլորը իրավունք ունեն մասնակցելու Նոր Հայրենիքի շինարարությանը: Այս միտքը քաղաքականության ավարտն է...

Այսօրվա Հիշատակի օր էր, այցելեցինք մեր ծնողներին`Առողջագետի հոր և մոր գերեզմանին: Նրանք հայ գրականության սքանչելի գիտակներ էին, մեծ մանկավարժներ, ինձ համար վայելք է եղել նրանց հետ շփվելը: Նստում էինք բաց պաշտգամբում, շնկշնկում էր Շիրակի օդը, և խոսում էինք գրականությունից, արվեստից, գեղեցկությունից: Հիշում եմ, երբ առաջին անգամ նրանց տուն գնացի այցի` ասացի Հարություն Նալյանին. կարդացե՞լ եք Չարենցի «Ի խորոց սրտի բանաստեղծությունը», որ տպագրել է «Գրական թերթը» շատ տարիներ առաջ: Նա ժպտաց, դարակից հանեց Չարենցի հատորը միջից մի թերթ և ասաց. Ահա «Գրական թերթի» այդ համարը:
Հարգանք ու սեր մեր պայծառ ծնողների հիշատակին:

Ցնցող մի տեսարան հանդիպեց գերեզմանոցի մուտքի մոտ, որի լայն հրապարակը վերածվե~լ էր... Էլիտար Գերեզմանոցի... Այստեղ թաղված էին երկրիս մեծահարուստները. մուգ գրանիտի լեռներ, արձաններ, «հյուրանոց» հիշեցնող շքեղ գերեզմաններ: Նայում էի այդ կորուսյալ հարստությանը և խղճում մեր դրամատերերին` այս ողորմելի նյութական մրցույթի համար: Գերեզմանների վրա նրանք ծախսում են հսկա գումարներ` առանց որևէ օգուտի հանգուցյալների համար: Մինչդեռ քանի~ բանաստեղծի, քանի~ գիտնականի գիրք այժմ անտիպ է` երկու դրամ չլինելու պատճառով: Հայ դրամատիրություն, արհամարհելի է քո նեկրոպոլյան փառասիրությունը...

Այսօրվա միջազգային համայնապատկերից մի դիտարկում ունեմ. Արևմտյան Հայաստանի Տիգրանակերտի շրջանում թուրքերն ու քրդերը զարկում են իրար... Հայտնի է, որ թուրքերը Մեծ Եղեռնը իրականացրել են նաև քրդերի ձեռքերով, իսկ հիմա այս երկու էթնոսը մեր բնիկ հողի վրա իրար կոկորդ են կրծում: Չեմ չարախնդում, բայց քրդերի ապաշխարությունը մի մարդավարի դեռ չենք լսել, թեկուզ զղջում և ափսոսանք երբեմն արտահայտել են: Որքա~ն հայ մանուկներ են քրդացել, որքան թանկ արյուն է այժմ խայտում այն լեռներում`անտեղյակ և գուցե...տեղյակ իր ծագմանը... Ջերմ համբյուրս մեր հեռավոր մանուկների աչքերին...

Այսօր երկրում խաղաղ էր, հայլուրային մադոննան ժպտերես էր, նույնիսկ` ուրախ: Նորընտիր նախագահի այցը Մոսկվա մի քիչ վստահություն էր ավելացրել պաշտոնական լրատվությանը... Բայց չէր փոխվել պաշտելի Հանրայինի հակամշակութային ձեռագիրը: Մեր հեռուստադիտողը ստացավ իր... մի բաժին թրլիլլերը, մարտաֆիլմից մեզ փրկեց... մի վավերագրական ֆիլմ` ՃԱՐՏԱՐԱՊԵՏԻ մասին:

Սիրելի ֆորում, այսօր ասենք, որ մահը պատրանք է, մահ չկա, բայց տարբեր աշխարհներում ապրող և սրտագին սիրով կապված մարդկանց կարող է թվալ, թե նրանք շատ հեռու են իրարից: ԲԱՅՑ ԿՅԱՆՔԸ ՄԵԿՆ Է, ՏԻԵԶԵՐՔԸ ՄԵԿՆ Է, ԻՍԿ ՍԵՐ ԵՎ ՈՒՐԱԽՈՒԹՅՈՒՆ ԿԱ ԲՈԼՈՐ ԱՇԽԱՐՀՆԵՐՈՒՄ:

Բարի գիշեր:

[Առողջագետ]

Սովորաբար աշխատում եմ չընդհատել այս հեղինակային շարքը, թեկուզ շատ մտորումներ է առաջացնում, բայց երեկվա մեր տեսածի առումով այնուամենայնիվ մի երկու դրվակ ուզում եմ ներկայացնել: Այսպես ասած, մեր ազգային բնավորության "լավ" կողմերի վերաբերյալ:
Մի երկու տարի առաջ պայմանավորվել էինք մի շարք դպրոցների տնօրենների հետ` այնտեղ ուսուչիցների և աշակերտների համար հանդիպում անցկացնելու, առողջության, հիվանդությունների կանխման, առողջ սննդի, վերջապես կյանքի մասին խոսելու, հաևցերին պատասխանելու համար: Տպավորությունները շատ էին, շատ կերպարներ տեսանք, նորից ու նորից շատ բան հասկացանք մարդ արարածի հետ կապված...
Եվ ահա, ըստ պայմանավորվածության գալիս ենք Րաֆֆու անվան դպրոց: Անմիջապես զգացինք, որ ըստ հայկական դառը սովորության արդեն ինչ-որ մեկը հասցրել է ինչ-որ "քար" գցել... Ահագին սպասելուց հետո մի խղճուկ լսարան ստացանք... մեկ-երկու տասնյակ ոչ առաջատար աշակերտներից և մանկավարժներից... Դահլիճը սառը, անխնամ, ուշադրությունը` մինիմալ քաղարակիրթ: Դառն էր մեզ համար այն գիտակցությունը, որ մեր բերած շքեղ և կենսալից գիտելիքը այդպիսի ընդունելության արժանացավ: Սակայն մենք բավականաչափ կոփված ենք այդ առումով, խոսքը եղավ կենդանի և հետաքրքիր, բայց մենք հեռացանք` հիշելով հայտնի աստվածաշնչյան խոսքերը:
Սակայն հետաքրքիրն այն է, որ հաջորդ օրը պատահմամբ ռադիոյով լսեցի, որ հաջորդ իսկ օրը այդ նույն դպրոցում մի-քանի ժամ տևողությամբ, պաշտոնյաների ներկայությամբ, լրատվամիջոցների ակտիվ մասնակցությամբ և տնօրենի "բարձր" ղեկավարությամբ մի ճոխ միջոցառում է տեղի ունեցել` հայոց եղեռնին նվիրված:
Ես իհարկե դեմ չեմ և չեմ կարող լինել այդպիսի միջոցառմանը, սակայն միթե եղեռն չէ, որ այդ երեխաների և ուսուչրցների մեծ մասը հիվանդ են, վաղը մեկ երրորդը անպտուղ են լինելու, վիրահատվելու են խոցի կամ սրտային անոթների խցանման պատճառով... գուցե նրանց կյանքի և առողջության խոսք էինք բերել, ո~վ հազարամյա դպրոց ու դպրություն ունեցող "չիմաստուն" ժողովուրդ, ո~վ դավաճան պաշտոնյա...
Փոխանակ մահը կյանքի մաս դարձնենք, մահվանից Կյանքը խնայելու դասեր առնենք, մենք, ցավոք սրտի, կյանքը Մահվան բաժին ենք դարձնում, չխնամելով Կյանքի ծաղիկը, անընդհատ մահվան կուլտն ենք հզորացնում:
Ինչպես Գոգոլի "Ռեվիզոր"-ի գլխավոր հերոս Չիչիկովը, այնպես էլ մենք մեր "հին ու մշակութային", առավելևս "առաջինը պետականորեն քրիստոնեություն ընդունած" մեր սիրելի ու դառը Հայրենիքում շատ մեռած հոգիներ ու շատ այպանելի երևույթներ տեսանք, մեր Կյանքի գիտելիքը տարածելիս:
Առիթի դեպքում պիտի գրենք և խոսենք այդ մասին, ցավոք սրտի, առանց այս վիրահատական նշտարի մեր ազգի և հենց մեր երեխաների համար ապագա չկա:

[Հեղինակ]

Այսօրս` 25 մարտի 2008թ., ավարտվում է:

Այսօր առավոտս սկսեցի «Արշալույս»-ի տարածմանն ուղղված քայլերով: Նպատակ ենք դրել մեկական օրինակ հասցնել մանկապարտեզներին և դպրոցներին: Շատ հետաքրքիր աշխատանք է` ո՜վ է հեռախոսագծի մյուս ծայրում, ինչպե՜ս է ընկալում ասածդ ... Շատ հետաքրքիր դիտարկումներ ունեցա: Այսօր մի մանկապարտեզի տնօրեն գովում էր իր թաղապետին, թե եթե ասե~ք նրան, ինչպե~ս կօգնի... Եվ ինքը հրաժարվեց մեկ օրինակից... Բայց հիմնական մասը արձագանքում է ջերմ և ըմբռնումով...

Այսօր շարունկում էի Առողջագետի «Նոր անգիտաց անպետի» խմբագրումը: Հենց այսօր էլ առողջապահության առաջատարներն ասում էին, թե այդ գծով օրենսդրությունը հնացած է, անհրաժեշտ է նոր օրենք: Եվ նրա համար, որ... մեր դիպլոմներն անցեն արտասահմանում, որ հասնենք «եվրոպական» չափանիշներին: Զարմանալի գաղութային հոգեբանություն... Ես ու Առողջագետը լսում էինք և ասում. այս բժշկությամբ ու՞ր եք գնում, ե՞րբ է նորանալու բժշկության աշխարհայացքը, ե՞րբ է ներդրվելու բնական բժշկությունը, ե՞րբ է գործելու առողջ ապրելակերպի կանխարգելիչ համակարգը: Եվ արձանագրեցինք` առողջապահության հեղափոխությունը իրականցվում է Առողջագետի սեղանին:

Այսօր մամուլում հանդիպեցի մի հետաքրքիր փաստաթղթի: Հայ եկեղեցու մի քանի հավատացյալներ ու սպասվորներ նամակ են գրել Գարեգին 2-րդ կաթողիկոսին, այդ նամակը հայտնի է հանրությանը: Պետք է նշեմ, որ Հայ եկեղեցու ճգնաժամը դեռևս 2001-2002թթ. արտացոլվել են մեր աշխատանքներում: Հիշյալ նամակում կար մի մեծ անճշտություն. իբրև թե մեր երկրում վերջին տաս տարում իրականացվում է սխալ քսղաքականություն ժողովրդի նկատմամբ: Իսկ ես հարցնում եմ. իսկ դրանից առա՞ջ...
Մի բան հստակ է. Երրորդ հանրապետության պետականությունը հիվանդ է, և նրա հիվանդությունը տաս տարվա պատմություն չունի, այն, իմ կարծիքով, բնածին արատ է և հատուկ է նրա բուն էությանը: «Տաս տարվա» թեզը մեծ կեղծիք է, այն զուտ քաղաքական ծագում ունի, կխորացնի պառակտումը և չի առողջացնի մեր հիվանդ երկիրը...

Այսօր վարչապետ Անդրանիկ Մարգարյանի մահվան տարելիցն է: Հարգանք նրա հիշատակին: Մի երկու կարևոր դիտարկում: Հաղորդումներում հիշվում էր, որ հանգուցյալ վարչապետը շատ է սիրել ժողովրդական երգը, հերոսական մեր երգերը, այսօր էլ նրա հիշատակի համերգին հնչում էին հենց այդ երգերը: Ափսո~ս, չեմ նկատել, որ վարչապետի կենդանության օրոք մեր հեռուստատեսությունը վարեր ազգային-մշակութային քաղաքականություն: Հիշե~ք վարչապետի կառավարության մեջ մշակույթի նախարաներին և թախիծը կպատի ձեր սիրտը. այդքան էլ մակերեսային, այդքան էլ ապաշնորհ մշակութային քաղաքականություն: Մի իղձ ունենք. հանգուցյալ վարչապետի քաղաքական ժառանգները թող ճշգրտեն կուսակցության մշակութային քաղաքականությունը...Եվ Հանրայինի վրա ազդելու իրենց հնարավորությունները...

Երկրում ներքին լարվածություն կա, պետական այրերի դեմքերին նկատվում են նոր կնճիռներ.. Այսօր շարունակում էի այն հոդված–էսսեի զննումը, որ ավարտել եմ երեկ: Ինչպե՞ս ասել խոսքը, ինչպե՞ս չխորացնել պառակտումը, ինչպե՞ս չլարել առանց այն էլ լարած նյարդերը: Ուղին մեկն է` սիրել այս հայրենիքը և նրա բոլո~ր, բոլո~ր, բոլո~ր աշխատավորներին: Չկա մեկը, որն իրավունք չունենա մասնակցելու հայրնիքի վերաշինությանը: Ատելությունն ասում է. այսինչը չի~ կարող մասնակից լինել հայրենիքի գործին ... Սերն ասում է` բոլո~րն իրավունք ունեն:

Սիրելի Ֆորում, մենք էլ ասենք. ԲՈԼՈՐՆ ԻՐԱՎՈՒՆՔ ՈՒՆԵՆ....

Բարի գիշեր:

[Այգ]

Մի բան հստակ է. Երրորդ հանրապետության պետականությունը հիվանդ է, և նրա հիվանդությունը տաս տարվա պատմություն չունի, այն, իմ կարծիքով, բնածին արատ է և հատուկ է նրա բուն էությանը: «Տաս տարվա» թեզը մեծ կեղծիք է, այն զուտ քաղաքական ծագում ունի, կխորացնի պառակտումը և չի առողջացնի մեր հիվանդ երկիրը...

Այո հարգելի Հեղինակ, մեր Մայր Հայաստանը իսկապես հիվանդ է: Եւ հիվանդության հիմնական հարուցիչները թերևս իրար հաջորդող բուժող անձնակազմներն ու նրանց մեթոդներն են:
Հիմա էլ իրար մեջ պայքարում «արմենիկում»ի և մի անգամ արդեն իրեն չարդարացրած տզրուկաբուժության ջատագովները: