Հարցազրույց Առողջագետի հետ

[Philosopher]

ԴՆ Ֆորումի հարցազրույցների ընդհատված շարքը շարունակվում է... Թնդանոթները լռեցին ու լռեցրին, հիմա արդեն ժամանակն է բարձրաձայնելու կյանքի, ջանքի, կենդանության ու մեծ գոյության երգը: Եվ բարձրաձայնելու է Առողջագետը` ֆորումի իմատուն ու կանացիորեն հասու անդամներից մեկը: Հարցերի ուղղումը սկսվում է հիմա և ավարտվում շաբաթ երեկոյան: Կիրակի Առողջագետը պատասխանելու է հարցերին: Համոզված եմ, որ ԴՆ Ֆորումը և նրա Հարցազրույցներ բաժինը նոր բարձունք են վերցնելու Առողջագետի հարցազրույցով: Ուղղեք ձեր հարցերը Առողջագետին այս պահից սկսած: Եվ այսպես սկսեցինք.

Հարցազրույց Առողջագետի հետ

[Այգ]

Հարգանքներիս հավաստիքը Առողջագետին:
Հարգելի Առողջագետ.
Արդյո՞ք դասավանդում եք «առողջագիտություն»:
Եթե այո, ունե՞ք աշակերտներ, որոնց կամքն ու ջանքերը բավարար են Ձեր սկզբունքները հասկանալու և որդեգրելու համար:
Նախապես շնորհակալություն:

[Փորփրուկ]

1. Ե՞րբ, ի՞նչ առիթով և ինչպե՞ս սկսեցիք լրջորեն հետաքրքրվել բուժման ոչ դեղորայքային՝ բնական միջոցներով։ Եթե հնարավոր է, մի քիչ պատմեք սկզբի մասին։

2. Առողջ ապրելակերպի ուսումնասիրության ողջ ընթացքում ո՞րն է եղել Ձեր ամենալուրջ զարմանքը կամ բացահայտումը։

3. Ձեր մասնագիտության ոլորտում արդյոք բավարար թվով համախոհներ ունե՞ք, որոնց հետ համագործակցում եք (դե, չհաշված, իհարկե, ձեր ամուսնուն), թե՞ ընդհանուր առմամբ ստիպված եք գրեթե մենակ առաջ տանել այդ գործը։

4. Խնդրում եմ նշեք ձեր առողջագիտական պրակտիկայում ունեցած բուժման ամենահաջող արդյունք տված դեպքերից, որ առավել վառ են տպավորվել ձեր մեջ, և որոնց համար անկեղծորեն հպարտանում եք, ինչպես նաև նույնքան վառ տպավորված այնպիսի դեպքերից, երբ ինչ–ինչ պատճառներով (օբյեկտիվ թե սուբյեկտիվ) ստացված արդյունքը Ձեր սպասածից անհամեմատ վատ է եղել, որը ցավով ու ափսոսանքով եք հիշում։

5. Հետաքրքիր է, Դուք երբևէ չե՞ք խախտում սնվելու այն հիմնական սկզբունքները, որոնք քարոզում եք, օրինակ՝ ուտելու ընթացքում և ուտելուց անմիջապես հետո հեղուկի օգտագործում, անհամատեղելի սննդանյութերի համատեղում, որոշակիորեն վնասակար սննդի ընդունում և այլն։

6. Որո՞նք են Ձեր ամենամոտալուտ և ամենահեռավոր նվիրական երազանքները։

7. Ձեր բնավորության մեջ ի՞նչ գիծ կամ գծեր կցանկանայիք փոխել։ Իսկ ի՞նչ գծեր եք արդեն փոխել (նախկինում ունեցած ի՞նչ թերություն(ներ)ից եք ձերբազատվել և ի՞նչ արժանիք(ներ) եք ձեռք բերել)։

8. Երևի բոլորի հետ էլ պատահում է, երբ կարծես առանց պատճառի ու չգիտես որտեղից ինչ–որ տխրություն է այցելում։ Դուք սովորաբար ինչպե՞ս եք հաղթահարում այդ տխրությունը։

9. Եթե բժիշկ չլինեիք, ի՞նչ մասնագիտություն կընտրեիք։ Ո՞ր ոլորտում ձեզ կզգայիք ինչպես ձուկը ջրում։

10. Վերջերս Ձեզ հաճախ եմ տեսնում «Դար» ակումբում։ Ենթադրում եմ, որ դեռևս ոչ լիարժեք, բայց արդեն ինչ–որ չափով պատկերացում կազմել եք այդ ֆորումի մասին։ Ի՞նչ առավելություններ ու ի՞նչ թերություններ եք նկատել այնտեղ, ասենք, ԴՆ–ի հետ համեմատած։

Շնորհակալություն։

[Philosopher]

Քանի որ ԴՆ Ֆորումի մի քանի անդամներ տարբեր պատճառներով չկարողացան ուղղել իրենց հարցերը Առողջագետին, հարցեր ուղղելու ժամանակը երկու օրով երկարացվում է: Այն կավարտվի երեքշաբթի երեկոյան: Չորեքշաբթի և հինգշաբթի օրերին Առողջագետը կպատասխանի հացերին:

[Black Orchid]

Շնորհակալ եմ Philosopher-ին նման որոշման համար:
Ես էլ չկարողացա հարցերս ավելի շուտ ուղղել, կանեմ հիմա:


Սիրելի Առողջագետ,

1. Ո՞րն եք համարում Ձեր ամենամեծ ձեռքբերումը կյանքում:

2. Կա՞ արդյոք ինչ-որ բան, որ պակասում է Ձեզ՝ կյանքում լիարժեք երջանիկ լինելու համար: Եթե այո ու եթե գաղտնիք չի, ի՞նչն է դա:

3. Ըստ Ձեզ, Ձեր զավակների բնավորության կերտման, նրանց կայացման գործում որքա՞ն է Ձեր դերը (չհաշված գենետիկ հատկանիշները):

4. Եթե այժմյան կենսափորձով ու գիտելիքներով լինեիք, ասենք, 20 տարեկան, ի՞նչը կփոխեիք Ձեր կյանքի մեջ, կա՞ որևէ բան, որ կուզենայիք ավելի ճիշտ կամ ավելի լավ արած լինել:

5. Ինչպե՞ս եք գնահատում այսօրվա երիտասարդությանը: Ինչո՞վ է մեր սերունդը առավել Ձեր սերնդից և ինչո՞վ` պակաս:

6. Ձեր կարծիքով մի քանի (ոչ շատ; ասենք՝ 10 տարի) հետո ինչպիսի՞ն կլինի մեր մոլորակը, աշխարհը, ի՞նչ փոփոխություններ կլինեն, մարդկությունն ինչպիսի՞ առաջընթաց կամ գուցե հետընթաց կապրի:

7. Ո՞րն է Ձեր անսահման Սիրո ու Բարության աղբյուրը

8. Հավատո՞ւմ եք արդյոք, որ մարդը կարող է աստվածանալ: Եթե ոչ, ինչո՞ւ: Եթե այո, ո՞ր դեպքում է դա հնարավոր:

9. Ո՞րն է Ձեր ամենասիրելի գույնը: Ինչո՞ւ:

***
Լավ, բավարարվեմ այսքանով: Շնորհակալություն:

[Philosopher]

Երկու օրով ևս հարցազրույցի երկրոդ փուլը հետաձգվում է` կրկին մի շարք անդամների խնդրանքով (այդ թվում` տողերիս հեղինակի ինքնախնդրանքով): Չորեքշաբթի և հինգշաբթի օրերը ևս հարցեր ուղղելու օրեր են: Դրանից հետո ուրբաթ, շաբաթ և կիրակի օրերին Առողջագետը կպատասխանի:
Եվ այսպես, մնացած երկու օրերում ևս կարող եք ուղղել Ձեր հարցերը: Առողջագետի հարցազրույցը շարունակվում է

[Հեղինակ]

Սիրելի Առողջագետ, չնայած Քո կողքին եմ արդեն մի քանի...դար (մեր տարիները դարեր արժեն)` այնուհանդերձ Քեզանից չեմ ստացել ամենակարևոր հարցերի պատասխանները:
Այսօր այն օրն է, երբ Քեզանից ակնկալում եմ առավել կենսական պատասխաններ: Գիտես նաև, որ Քեզ հետ խոսելուց երբևէ չեմ կշտանում... Ուրեմն` հարցերս...

1. Ի՞նչ ես կարծում`այս քաղաքակրթության ընթացքում տղա-մարդը կարո՞ղ է ՄԱՐԴ դառնալ, քո անձնական դիտարկումներով` այդպիսի էվոլյուցիան ի՞նչ ուղղություններով պետք է գնա, ի՞նչ ազդեցություններով: Եվ որն է կնոջ դերը:

2. Ի՞նչ շանս ունի Հայաստանը` դառնալու Նոր Մարդկության օրրաններից մեկը: Թե չե՞ս հավատում մարդկության վերածնությանը... Եթե չես հավատում, ապա ի՞նչն է Քեզ սնում` այդքան համառորեն և տարիներ աշխատել այդ ուղղությամբ...

3.Դու, անկասկած, գեղեցիկ Մարդ ես, բայց չե՞ս գտնում, որ Քո ինքնաճանաչումը և ինքնագնահատականը դեռևս առջևում է...

4.Երբևէ տեսե՞լ ես ինձ առանց գենետիկ կեղևի, ե՞րբ է դա եղել, ի՞նչ զգացումներ ես ունեցել:

5.Կարո՞ղ եմ հուսալ, որ կգա մի ժամանակ, երբ Դու չես շփոթի Ինձ և Իմ Կեղևը...

Մի հարց էլ ունեմ, բայց այն չեմ տա, որովհետև...հազար անգամ տվել եմ:
Շնորհակալություն:

[Philosopher]

Լավ Հեղինակի հարցով ավարտենք Առողջագետին հարցեր ուղղելու փուլը: Ցավոք, ես չհասցրի իմ հարցերն ուղղել, ժամանակ չկար, իսկ Առողջագետին պետք էր ուղղել էական, կարևոր հարցեր, կյանքի հարցեր: Այդ էլ` հաջորդ հարցազրույցին

Եվ, այսպես, հարցերի ուղղումն այս պահից դադարեցվում է: Խոսքը տալիս ենք Առողջագետին:

Առողջագետը պատասխանում է

[Առողջագետ]

Շնորհակալ եմ բոլորից, ովքեր հարցեր տվեցին կամ չտվեցին: Կարծում եմ, ես բավականաչափ "բացահայտել" եմ ինձ իմ գործերում, գրառումներում...
Իսկ այժմ իմ պատասխանները, ինձ համար էլ չափազանց հետաքրքիր է կողքից նայել և տեսնել, թե ինչ մարդ է պատկերվում այս պատասխաններում:

Հարց Այգ-ից

Հարգանքներիս հավաստիքը Առողջագետին:
Հարգելի Առողջագետ.
Արդյո՞ք դասավանդում եք «առողջագիտություն»:
Եթե այո, ունե՞ք աշակերտներ, որոնց կամքն ու ջանքերը բավարար են Ձեր սկզբունքները հասկանալու և որդեգրելու համար:
Նախապես շնորհակալություն:

Հարգելի գործընկեր
Շնորհակալ եմ հարցի համար և համագործակցության համար:
“Առողջագիտություն” դասավանդելու համար կատարել ենք “ հնարին” և անհնարին սխրանքները` ստեղծել ենք “Մարդու էկոլոգիայի” դպրոց` մանկապարտեզով, միջին դպրոցով, օրիորդաց վարժարանով…, որտեղ մեր հեղինակային ծրագրով դասավանդել ենք այս առարկան, ստեղծել ենք նաև առողջագիտության ֆակուլտետ մասնավոր ԲՈՒՀ-ի կազմում, որը գործեց 4 տարի: Բայց, ինչպես հասկանալի է, դա այն աշակերտությունը չէ, որը դուք և ես նկատի ունենք: Ոչ, այդպիսի “աշակերտի” դեռ չեմ արժանացել: Այս գործը ահռելի մարդկային պոտենցիալ և տաղանդ, ջանք է պահանջում: Սակայն վստահ եմ, որ այդ հոգսը բնությունը հոգացել է և ես ունեմ բնական ժառանգորդ` դա իմ կրտսեր որդին է, որը հիմա բանակում է, բժշկական համալսարանի փայլուն ուսանող, խորը և տաղանդավոր անձնավորություն, որն ամբողջությամբ պատրաստ է այսպիսի մի աշխատանք վերցնելու և առաջ տանելու համար:
Իհարկե, կա մի կանացի նրբերանգ, որը շատ է զարդարում իմ գործը, սակայն Բնությունը որոշել է հաջորդ սերնդի մեջ դա վստահել նրբազգաց տղամարդու… ուրեմն թող այդպես լինի: Եթե մեկ այլ արժանի “աշակերտ” հանդիպի ինձ, վստահ եղեք, որ նույն սիրով կաշխատեմ նրա հետ:

Հարցեր Փորփրուկից

1. Ե՞րբ, ի՞նչ առիթով և ինչպե՞ս սկսեցիք լրջորեն հետաքրքրվել բուժման ոչ դեղորայքային՝ բնական միջոցներով։ Եթե հնարավոր է, մի քիչ պատմեք սկզբի մասին։

Սկիզբը շատ անակնկալ էր: Ես աշխատում էի Սրտաբանության ինստիտուտում, պաշտպանել էի թեկնածուական թեզը, “մտմտում” էի դոկտորականի վրա, ունեի պալատ, հիվանդներ և մնացած ամենայն ինչը, որ կարելի է երազել: Սակայն խիստ անբավարար էի բժշկական գործի արդյունավետության առումով: Ինձ անընդհատ հետապնդում էր այն միտքը, որ սա չէ ամբողջ բժշկությունը, կա և պետք է լինի ինչ-որ այլ և ավելի արդյունավետ բժշկություն, սակայն չգիտեի, որտեղ փնտրել: Իմ իմացած գիտական գրականությունը ամբողջությամբ արևմտյան ծագում ուներ, թեսթերի և դեղերի մեծ քանակների մասին էր: Այդտեղ առաջին անգամ փորձարկեցի.”Թակիր, և կբացվի”հայտնի դրույթը, հետագայում ստացա բազմաթիվ նոր ապացույցներ, որ եթե հոգին խնդիր է դնում, հարց է դնում, Կյանքը մի զարմանալի մեխանիզմով պատասխանը ուղարկում է: Իմ ամուսինը հանդիպեց իր համակուրսեցի բժիշկ Հայկազ Սարգսյանին, և հիացած պատմեց ինձ, թե ինչ խորացումների է նա հասել: Շուտով մենք հանդիպեցինք, և այդ օրը բախտորոշ եղավ մեզ համար, ես ապրեցի այն, ինչ կոչվում է` աչքերից փառ ընկնելը, ապրեցի բառացիորեն: Առավոտյան մենք արդեն որոշեցինք, որ պիտի թողնենք դեղորայքային բժշկությունը և Հայաստանում ստեղծենք բնական բժշկության ամբողջական համակարգը: Այդքան երջանիկ և ոգևորված մարդը հազվադեպ է լինում` առաջին իսկ արևելյան փիլիսոփայության և բժշկության աղբյուրները առաջացրեցին այն զգացումը, թե կանգնած եմ մի անսահման գանձարանի մուտքի մոտ, ուսանողական տենչանքով հասա նոր գիտելիքին:
Իսկ երբ զուգահեռաբար սկսեցի կիրառել հիվանդներիս բուժման գործում, զուտ մասնագիտական արդյունքը ցնցեց ինձ: Անսահման երջանիկ և ստեղծագործական տարիներ ունեցանք, սկիզբը չափազանց ոգևորիչ էր… հետագայում եկան գրեթե նույնքան անսահման դժվարություններ, բայց դա այլ պատմություն է…
Բժիշկ Սարգյանի հետ աշխատեցինք մոտ երկու տարի, ապա մեր ուղիները բաժանվեցին` մարդկային և մասնագիտական մոտեցումների պատճառներով:
Սակայն միշտ շնորհակալ ենք եղել բերածի համար, թեկուզ չեմ թաքցնում, որ ճանապարհի դժվարություններից ոչ հազվադեպ եմ դժգոհել: Սակայն ոչ երբեք գործից, այն բացառիկ համահունչ էր իմ էությանը, այլ զուգակցող անձնական, սոցիալական և այլ չարչարանքներից:
Ահա այսպիսին էր սկիզբը:

2. Առողջ ապրելակերպի ուսումնասիրության ողջ ընթացքում ո՞րն է եղել Ձեր ամենալուրջ զարմանքը կամ բացահայտումը։

Եթե անկեղծ ասեմ, ամենազարմանալին ինձ համար եղավ սեփական անձի բացահայտումը. համբերատարությունը, տոկունությունը, դժվարություններին դիմագրավելու իմ ունակությունը, խորացումների հնարավորությունը: Թեկուզ դեռ ուսանողական տարիներին տեղյակ էի դրանց մասին, սակայն այդքան կարողություններ չէի ենթադրում: Ասում են, որ Ցուլ և Ձի զուգակցումը շատ պինդ ու կայուն, աշխատասեր ու համբերատար կառույց է տալիս, բայց անընդհատ ինձ զարմացրեց իմ և ամուսնուս հենց ըստ դրված խնդիրների ունակություններ, հակումներ և հոգեկառույց ունենալը. Զարմանալիորեն ճշգրիտ էր լուծված խնդիրը Բնության կողմից:
Ձեռք բերած գիտելիքն էլ զարմանալի էր, բայց երևի չկա ոչինչ ավելի զարմանալի, քան մարդկային ոգու հանքը, “պաշարը”:

3. Ձեր մասնագիտության ոլորտում արդյոք բավարար թվով համախոհներ ունե՞ք, որոնց հետ համագործակցում եք (դե, չհաշված, իհարկե, ձեր ամուսնուն), թե՞ ընդհանուր առմամբ ստիպված եք գրեթե մենակ առաջ տանել այդ գործը։

Այսպիսի գործերը շատ համախոհներ չեն ունենում, սա ընդհանուր ուղղությանը հակառակ գործ է: Սկզբում մեծ ոգևորություն է առաջացնում, մենք շրջապատված էինք բազմաթիվ համախոհներով, սակայն ճանապարհի դժվարությունները, զոհաբերությունները, որ պահանջում էր ուղին, շատերին հետզհետե այս կամ այլ փուլում “շարքից հանում” էին… Ապա հասկացանք, որ սա մեր ճանապարհն է, երկուսիս, ապա ընտանիքի, իսկ մարաթոնի ժամանակ այլ մարդիկ կարող են միայն խանգարել… Այ, եթե հասնենք նպատակին և հաղթանակին, այնժամ գուցեև շատ համախոհներ ունենանք: Հիշում եմ Յունգի հայտնի խոսքերը.” Եվ որպես Ռոբինզոններ ապրեցինք մեր կյանքը”: Իսկ Ֆրոյդի առաջին գրքի առաջին ոչ մեծ տպաքանակը միայն ութ տարում վաճառվեց:

4. Խնդրում եմ նշեք ձեր առողջագիտական պրակտիկայում ունեցած բուժման ամենահաջող արդյունք տված դեպքերից, որ առավել վառ են տպավորվել ձեր մեջ, և որոնց համար անկեղծորեն հպարտանում եք, ինչպես նաև նույնքան վառ տպավորված այնպիսի դեպքերից, երբ ինչ–ինչ պատճառներով (օբյեկտիվ թե սուբյեկտիվ) ստացված արդյունքը Ձեր սպասածից անհամեմատ վատ է եղել, որը ցավով ու ափսոսանքով եք հիշում։

Փայլուն արդյունքները շատ-շատ են եղել, սակայն երբեք այդքան շատ չեմ հպարտացել, որովհետև արդյունքի մի զգալի մասը հիվանդինն է, պայմանավորված է նրա ընկալունակությամբ, բնավորությամբ, ճշտապահությամբ, կամքով և այլն: Հաճախ երբ այդ դեպքերում հիվանդը ինձանից շնորհակալ է լինում, ես անպայման նշում եմ, որ ես էլ իրենից եմ շնորհակալ, որովհետև հենց ինքը ապահովեց այն արդյունքը, որ այդքան գոհացուցիչ էր երկուսիս համար: Այս գործը շատ նման է ուսուցչի աշխատանքին. Դու տալիս, սփռում ես գիտելիքը, սակայն ամեն հիվանդ իր հնարավորությունների չափով կարող է օգտվել, ինչպես նույն ուսուցչական ջանքով, նույն դասարանում մեկը կարող է օլիմպիադայի հաղթող դառնալ, մյուսը` հազիվ հաղթահարել մինիմումը:
Երբեմն իմ աշխատանքը որևէ հիվանդի հետ ինձ շատ համեստ ու սովորական է թվում, սակայն հետագայում պարզվում է, որ շատ էական հետք է թողել մարդու կյանքում կամ մեծ շրջադարձ եղել: Սա հաջողությունների մասին…
Անհաջողություններ էլ են լինում, ավելի հաճախ դա պայմանավորված է հիվանդի անկատար ընկալմամբ կամ կատարմամբ, հազվադեպ դա պայմանավորված է դրված խնդրի բարդությամբ:
Ես հաճախ անհնարին խնդիրներ եմ վերցնում ինձ վրա. օրինակ, բուժել էպիլեպսիայի ծանր դեպք, ազատել երիտասարդին 8-10 հաբերից… որքան սովորական բժշկությունը վախվորած է, այնքան այս բնական բժշկությունը երբեմն անհիմն “խիզախ” է լինում, սակայն տարիների մեջ սովորում ես, որ պետք է ավելի զգույշ լինել, և “չգցվել” ամեն մարդու փրկելու, երբեմն անհաջողությունը շատ ծանր է լինում: Օրինակ, վերջին անհաջողությունս եղավ մի փոքրիկ աղջնակի հետ, որը տառապում էր առաջին տիպի շաքարախտով և արդեն յոթ ամիս ինսուլին ստանում:
Խելոք մարդը ձեռք չէր գցի, սակայն այդ պահերին ինձ այնպիսի կարեկցանք է պատում, այդ ծնողների, հատկապես մայրերի տառապանքը այնպես է ցնցում ինձ, որ ռիսկի եմ գնում` ամեն ինչ անել, մի գուցե համոզել Բնությանը, “խլել” այս մի բալիկին ինսուլինի և սովորական ընթացքի ճիրաններից…, ես ոգևորվում եմ և ահռելի ջանք թափում, սակայն չի լինում համապատասխան հերոսություն, թռիչք, հատկապես, հոգեբանության մեջ, որը, գուցե, բեկում մտցներ ընթացքի մեջ… և մարդկանց համառությունն ու հավատը չեն բավարարում տևական աշխատանքի համար, և հետզհետե ոգևորությունը փոխարինվում է հուսահատությամբ, և այդ ընթացքը չափազանց ծանր է լինում ինձ համար: Փառք Աստծո, որ այդ դեպքերը շատ հազվադեպ են լինում, և ես հետզհետե սովորում եմ կարելի խնդիրներ դնել իմ և հիվանդի առջև, նաև մի քիչ արդեն խնայել հոգեկան և ֆիզիկական ուժերս:

5. Հետաքրքիր է, Դուք երբևէ չե՞ք խախտում սնվելու այն հիմնական սկզբունքները, որոնք քարոզում եք, օրինակ՝ ուտելու ընթացքում և ուտելուց անմիջապես հետո հեղուկի օգտագործում, անհամատեղելի սննդանյութերի համատեղում, որոշակիորեն վնասակար սննդի ընդունում և այլն։

Հիմնականում, կարող եմ ասել, որ 80-90% դեպքերում մեր ամենօրյա սննդի մեջ այդ սկզբունքները պահպանվում են, թեկուզ դա շատ համառ ու երկարատև աշխատանքի արդյունք է: Խախտումները կապված են լինում կամ հազվադեպ տոների, կամ սթրեսների, կամ երբեմն ներքին ընդվզումների, զրկանքի կամ անազատության զգացումից ազատվելու հոգեբանության հետ: Սակայն ամեն անգամ յուրաքանչյուր խախտում գիտակցված է լինում, ենթարկվում է ներքին հոգեբանական վերլուծության, հաճախ շատ արդյունավետ է լինում ընկալման նրբերանգների տեսակետից: Օրինակ, երբ Ծաղկաձորում գիտական կոնֆերանսի էինք, և ստիպված ուտում էինք բոլորի նման, շատ հետաքրքիր եզրահանգումների եկանք: Շատ հետաքրքիր են առողջ ապրելակերպին և սննդին նվիրված գիտաժողովները և հատկապես ֆուրշետները. շատ բան կարելի է տեսնել և զգալ: Մի խոսքով, սեփական անձիս հետ էլ աշխատում եմ նույնպես, ինչպես հիվանդներիս հետ. երբեմն խիստ, երբեմն մեղմ կարեկցանքով:

6. Որո՞նք են Ձեր ամենամոտալուտ և ամենահեռավոր նվիրական երազանքները։

Մեր երազանքները անցել են իրենց հոգևոր, ոգեղեն բարձրակետը, և հիմա շատ ավելի բնական- սոցիալական ոլորտ են տեղափոխվել:
Ամենամոտալուտ ծրագրերս վերաբերվում են գրքիս տպագրությանը, աշխատանքային հաջողություններին, ընտանիքի խաղաղ աշխատանքին և, որ ամենակարևորն է` սպասում եմ իմ պայծառ զավակի վերադարձին: Թեկուզ ամեն անգամ մեր հարցին ի պատասխան, ասում է, թե “ընտիր է”, միևնույն ժամանակ ինձ գրել էր, թե նույնքան համբերություն է ինձ ցանկանում, որքան ի~նքը ունի…

Հեռակա նվիրական երազանքներս. Կյանքս կայացած կհամարեմ, եթե զավակներիս երջանիկ տեսնեմ և գործս` հանձնարարությունս` կատարված:

7. Ձեր բնավորության մեջ ի՞նչ գիծ կամ գծեր կցանկանայիք փոխել։ Իսկ ի՞նչ գծեր եք արդեն փոխել (նախկինում ունեցած ի՞նչ թերություն(ներ)ից եք ձերբազատվել և ի՞նչ արժանիք(ներ) եք ձեռք բերել)։

Ամենից դժվար հաղթահարելի գիծս հուսահատությունն է, որ առաջանում է սիրելի մարդկանց հետ կամ միջև առաջացած աններդաշնակությունից, անհամերաշխությունից, կյանքի դժվարություններից: Առաջներում ավելի ու ավելի կախված էի շատ մարդկանցից, նրանց կարծիքներից, “հա” ու “չէ”-ից, հետզհետե ազատվել եմ հասարակությունից, մարդկանցից, անգամ հարազատական շատ կապերից, դարձել ավելի պինդ, կայուն և ինքնուրույն, գրեթե հասել և նույնացել եմ իմ սեփական “ես”-ի հետ: Բայց աշխարհում կա չորս մարդ, այն էլ տղամարդ, որոնցից “ազատվել” չեմ կարողանում. Նրանց դեմքի յուրաքանչյուր արտահայտություն, ձայնի նրբերանգ, ժպիտ կամ թախիծ փշրում են իմ ինքնուրույնության “անառիկ” թվացող ամրոցը, և ես նորից զգում եմ, որ ոչ մի ազատության չեմ էլ հասել, այլ կատարելապես կախված եմ այդ սիրելի “չարաճճի” տղա-մարդկանցից, և իմ կյանքը նրանց կյանքի ֆունկցիան է: Այնպես որ, կատարյալ ազատությունը կարծում եմ կյանքի ընթացքում անհասանելի երազ է, գուցե և, անցանկալի` մոր և կնոջ համար:
Զարմանալին այն է, որ երազանքներիս իրականացումը պետք է որ նոր ու ավելի “ցավագին”, նաև շատ ցանկալի “կապանքներ” ստեղծի…

8. Երևի բոլորի հետ էլ պատահում է, երբ կարծես առանց պատճառի ու չգիտես որտեղից ինչ–որ տխրություն է այցելում։ Դուք սովորաբար ինչպե՞ս եք հաղթահարում այդ տխրությունը:

Չեմ էլ փորձում հաղթահարել, “ընկնում” եմ մինչև վերջ, սակայն սրտիս խորքում երկարամյա փորձից գիտեմ, որ այնտեղ, ներքևում, “լույս” է բացվելու, արցունքները ավարտվելու են և վերելք է լինելու: Շատ եմ մտածել մեխանիզմի մասին. հասկացել եմ, որ երբ ներքև ես ընկնում “ազատ” անկման մեջ, կեսից, օդի մեջ չես կարող սկսել բարձրանալ, պետք է հասնես ստորին կետին` հողին, գետնին, որ հենվես, ուժ տաս, և սկսվի վերելքը:
Շատ հաճախ շանթարգելի դեր եմ կատարում իմ հրաշալի ու դժվար ընտանիքում, այնպես որ “քանդվելու” ու նորից “սարքվելու” , մեռնելու ու հառնելու մեծ փորձ ունեմ:

9. Եթե բժիշկ չլինեիք, ի՞նչ մասնագիտություն կընտրեիք։ Ո՞ր ոլորտում ձեզ կզգայիք ինչպես ձուկը ջրում։

Երկու մասնագիտություն կա, որ ստեղծված են ասես ինձ համար, դա բժշկի և ուսուցչի մասնագիտություններն են: Կյանքը ինձ համար իդեալական տարբերակ ստեղծեց. այս երկուսի զուգակցումը: Մեծ հաճույքով սովորական թերապիա կդասավանդեի որևէ ամբիոնում, զուգակցելով հիվանդի և ուսանողի հետ աշխատանքը: Սակայն իմ բժշկությունն էլ, ուսուցչությունն էլ` բովանդակությամբ և ձևի մեջ անսովոր եղան. Այսպիսին էր Նորին Մեծություն Կյանքի որոշումը:

10. Վերջերս Ձեզ հաճախ եմ տեսնում «Դար» ակումբում։ Ենթադրում եմ, որ դեռևս ոչ լիարժեք, բայց արդեն ինչ–որ չափով պատկերացում կազմել եք այդ ֆորումի մասին։ Ի՞նչ առավելություններ ու ի՞նչ թերություններ եք նկատել այնտեղ, ասենք, ԴՆ–ի հետ համեմատած։

Տարբերությունը բավականին մեծ է. “Դար”-ը երկխոսություն է, բազմակարծություն է, թեթևություն է, իսկ “ԴՆ”-ը, չնայած մեր ջանքերին, մենախոսություն է, գաղափարական կենտրոն է, ինչը, գուցե և, բնական է:Կարծում եմ, որ “Դար”-ը ավելի շատ շփման և հոգեբանական խնդիրներ է լուծում, “ԴՆ”-ն `գուցե գիտելիքի, ճանաչողության: Կարծում եմ, ԴՆ-ը ֆորումային ժանրի արտասովոր թռիչք եղավ, լուրջ ձեռքբերում: Հույս ունեմ, որ ԴՆ-ը դեռ նոր որակներ է ստանալու: Սակայն “Դարը” անհրաժեշտ է, գուցե որպես կրթության համապատասխան աստիճան, չէ որ ԴՆ-ը այնքան էլ մատչելի չէ:
Երբեմն, իհարկե, այնքան էլ չեմ ցանկանում խառնվել երիտասարդների խոսակցությանը, սակայն որոշ դեպքերում դա անում եմ իմ կրթական և առողջագիտական առաքելության` այսօր կասեին, մանդատի, սահմաններում:

[b]Շնորհակալ են Փորփրուկին` հարցերի համար:

[Առողջագետ]

Հարցեր Black Orcid-ից


1. Ո՞րն եք համարում Ձեր ամենամեծ ձեռքբերումը կյանքում:

Երկար մտածեցի առաջին և երկրորդ տեղերի մասին` այնուամենայնիվ առաջին տեղում իմ ընտանիքն ու զավակներս են, երկրորդում` սեփական անձիս, “ես”-իս գտնումը և “ինքնահանդիպումը”, քանի-որ երրորդ տեղ էլ է լինում` դա այն հեղափոխական գործն է, որ ես անում եմ բժշկության ասպարեզում, որը ընկալում եմ, որպես իմ կյանքի առաքելություն:

2. Կա՞ արդյոք ինչ-որ բան, որ պակասում է Ձեզ՝ կյանքում լիարժեք երջանիկ լինելու համար: Եթե այո ու եթե գաղտնիք չի, ի՞նչն է դա:

Իհարկե, կա, և ոչ քիչ : Բոլոր ուղղություններով լուրջ պտուղներ եմ հասունացրել, բայց դեռ չեմ քաղել, չեմ վայելել նրանց քաղցրությունը: Իհարկե, դժվար ճանապարհի հաղթահարումը ինքնին բավարարության որոշ զգացում է տալիս, բայց դա դեռ քիչ է… Իսկ թե ինչն է պակաս, կարծում եմ, պարզ է` զավակներիս, սիրելիներիս երջանկությունը, երազանքների իրականացումը, նաև գործի լիարժեք իրականացման զգացումը:

3. Ըստ Ձեզ, Ձեր զավակների բնավորության կերտման, նրանց կայացման գործում որքա՞ն է Ձեր դերը (չհաշված գենետիկ հատկանիշները):

Պարզվում է, այս գործում ամենից հեշտը գենետիկ հատկանիշների փոխանցումն է, մնացածը պահանջում է տվնջական աշխատանք, և ես չգիտեմ ավելի դժվար, ավելի քաղցր, ավելի ծանր, ավելի իմաստացնող և գուցե ավելի արդյունավետ աշխատանք, քան այս ծնողական աշխատանքն է, և հրաշքն այն է, որ սա ամենաբնական առաջընթացի` էվոլյուցիայի ճանապարհն է, և որպես պարգև տրված է յուրաքանչյուր մարդուն: Ուզում եմ ասել, որ զավակները ոչ պակաս կամ ավելի Ուսուցիչներ են ծնողների համար, քան ծնողները` զավակների: Զարմանալի է Բնության ստեղծած փոխադարձ կապերի և ազդեցությունների շղթան, որը նպաստում է յուրաքանչյուր հոգու հասունացմանը:

4. Եթե այժմյան կենսափորձով ու գիտելիքներով լինեիք, ասենք, 20 տարեկան, ի՞նչը կփոխեիք Ձեր կյանքի մեջ, կա՞ որևէ բան, որ կուզենայիք ավելի ճիշտ կամ ավելի լավ արած լինել:

Իհարկե, այժմյան կենսափորձ 20 տարեկանում ունենալ չէի կարող, դրա համար անհրաժեշտ էր այսքան ճանապարհ անցնել: Եթե իմանայի, թե որքան դժվար կլինի, գուցե անգամ վախենայի և չընտրեի այս ուղին, բայց զգում եմ, որ դա այդպես չէ, անպայմանորեն և անվախորեն կընտրեի:
Սակայն որոշ տեղերում կուզեի, որ մենք այդ ճանապարհը անցնեինք ավելի մեղմ, զգույշ, անվտանգ, չունենայինք սիրո, հոգու, առողջության, կենսունակության այն կորուստները, որ ունեցանք: Թեկուզ, հնարավոր է, որ այդպես չէր կարող լինել:

5. Ինչպե՞ս եք գնահատում այսօրվա երիտասարդությանը: Ինչո՞վ է մեր սերունդը առավել Ձեր սերնդից և ինչո՞վ` պակաս:

Կարծում եմ, որ այն շատ բազմաշերտ է. Շատ չեմ շփվել, ավելի շուտ ենթադրում եմ, որ կան շատ պայծառ, շնորհաշատ երիտասարդներ: Սակայն հաճախ “զարկվում” եմ կոպտությունից, գռեհկությունից, որ դրսևորվում է երիտասարդների մեջ, գրագիտության լուրջ պակասն էլ ինձ համար խիստ տհաճ է:
Ձեր սերունդը թերևս ավելի ազատ է, անկաշկանդ, սակայն այդ ազատությունը տնօրինելու համար ահագին շնորհք է պետք:
Մենք անցումային սերունդ էինք, և այդ անցումը դժվար էր, բայց և քաղցր` երբ գիտակից ջանքով ազատվում ես գիտակցության, հարաբերությունների, կեցության այն բոլոր, կամ գոնե շատ կարծրատիպերից, որ դրվել են քո մեջ մանկության և հասունացման տարիներին: Այս երևույթը մի քիչ նման է պատերազմի մասնակիցների երևույթին. Անընդհատ հիշում են պատերազմը, ընկերներին… իսկ այդ ամենը բոլորովին հետաքրքիր չէ երիտասարդների համար, նաև անհասկանալի:
Ես պիտի աշխատեմ խուսափել այդ կոմպլեքսից:

6. Ձեր կարծիքով մի քանի (ոչ շատ; ասենք՝ 10 տարի) հետո ինչպիսի՞ն կլինի մեր մոլորակը, աշխարհը, ի՞նչ փոփոխություններ կլինեն, մարդկությունն ինչպիսի՞ առաջընթաց կամ գուցե հետընթաց կապրի:

Բավականին բախտորոշ պահ է մարդկության համար. որպես բժիշկ, որ դիտում է այն որպես կենդանի մեկ օրգանիզմ, ծանր հիվանդ եմ համարում այսօրվա մարդկությունը, բայց կարծում եմ, որ մի վերջին առողջ բնազդով կարող են հաղթել առողջ “բջիջները”, որ սփռված են մոլորակով մեկ, իհարկե, Վերին Ուժերի “Բարձր” Հովանավորությամբ: Այդ դրական զարգացումների դեպքում, կարծում եմ, կյանքը բավականին արագ և անսպասելիորեն պիտի փոխվի, և ամենակարևոր ու բնորոշ գիծը պետք է լինի բոլոր այսօրվա պաշտոնական հասարակական ինստիտուտների փոփոխությունը կամ ուղղակի փլուզումը: Անցյալում պիտի մնան այսօրվա կրթությունը, բժշկությունը` թե ձևերի, թե բովանդակության առումով, կրոնը իր այսօրվա կերպով, գիտությունը, միջազգային հարաբերությունների այս տեսակը և որակը, այլ կերպ պիտի լուծվեն բոլոր այլ հարցերը. տղամարդ-կին, ընտանիք, ծնող-զավակ, մշակույթ, կենցաղ և այլն:
Ունեմ շատ արագացած ժամանակների զգացում և անհավանական դրական փոփոխությունների սպասում:
Եթե ամեն ինչ շարունակվի այն ուղղությամբ, որ այսօր կա, կարծում եմ, դա կլինի վատթարագույն սցենարը` մարդը ելել և քանդում է թե ինքն իրեն, թե իր կենսական միջավայրը:
Բայց վստահ եմ, որ մեր Մոլորակը և Տիևզերքը անտեր չեն, ուղղակի շատ համբերատար են, սպասում են, որ մենք մեր գիտակցական ընտրությամբ ընտրենք մարդկության զարգացման լավագույն տարբերակը` ինքնուրույն լուծենք խնդիրը, թեկուզ պիտի ասեմ, որ հուշումներն էլ քիչ չեն:

7. Ո՞րն է Ձեր անսահման Սիրո ու Բարության աղբյուրը

Անսահման չեմ համարում, բավականին հաճախ ներքին լարումներ ու դժվարություններ եմ ունենում: Սակայն որքան էլ արտաքնապես զայրացած, վիրավորված կամ հուսահատ լինեմ, էությանս մեջ մի տեղ կա, որտեղ այդ արտաքին գործոնը չի թափանցում. Ես նույն պահին կարող եմ աշխատել մարդու կամ հիվանդի հետ, և նա երբեք չի զգա, որ ես բացառիկ ալեկոծ վիճակում եմ: Այդ “տեղը” ինձ երևում է որպես բարձր լեռների մեջ բացվող մի լճակ, խաղաղ ու մաքուր. Գուցե հենց դա է իմ, ինչպես և մյուսների Սիրո և Բարության ակունքը: Ուղղակի այդտեղ հասնելն է դժվար…

8. Հավատո՞ւմ եք արդյոք, որ մարդը կարող է աստվածանալ: Եթե ոչ, ինչո՞ւ: Եթե այո, ո՞ր դեպքում է դա հնարավոր:

Կարծում եմ, չի կարող, քանի-որ մոլորակային կյանքը հենց իր մեջ կախվածություն է ենթադրում այլ կյանքերից և հանգամանքներից: Աստվածային գոյությունը բացարձակ ազատություն է ենթադրում…Պատահական չէ, որ Սրբերը ձգտում են ազատ լինել ընտանիքից, զանազան կապվածություններից, սննդից, հաճույքներից և այլն:
Սակայն մարդ լինելով, սիրելով և սիրված լինելով, հասնել հնարավոր ներքին ազատության, կարծում եմ, Մարդուն արժան ձեռքբերում է, որը նրան գրեթե Աստված է դարձնում:

9. Ո՞րն է Ձեր ամենասիրելի գույնը: Ինչո՞ւ:

Գերադասում եմ բաց երանգները` կանաչի, յասամանագույնի, շականակագույնի… ավելի ուշ իմացա, որ դրանք բժշկության և ուսուցչության աուրա են ստեղծում, հավանաբար, բնազդաբար եմ ընտրում: Որքան էլ ուզում եմ երբեմն բոլորովին այլ գնում անել, վերջը նույնը կամ նմանն եմ լինում առած:
Երիտասարդ տարիներիս սիրում էի և հագեցած գույներ` կարմիր, սև, սպիտակ, հիմա խուսափում եմ…ներքին դինամիկայի արդյունք է, հոգու կյանքի դրսևորում և թելադրանք…