Ազգային, օրակարգ

[Tigris]

«ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹԻՒՆԸ ԴԷՄ Է ՈՐԵՒԷ ՏԱՐԱԾՔԻ ՎԵՐԱԴԱՐՁԻՆ»
Կ՚ԸՍԷ ԿԻՐՕ ՄԱՆՈՅԵԱՆ


ՀՅԴ Բիւրոյի Հայ դատի եւ քաղաքական հարցերու գրասենեակի պատասխանատու Կիրօ Մանոյեան երէկ Երեւանի «Ուրբաթ» ակումբին մէջ տեղի ունեցած մամլոյ ասուլիսին ընթացքին յայտարարեց, որ «եթէ Ազրպէյճան շարունակէ իր ռազմատենչ յայտարարութիւնները, ապա Հայաստանին այլընտրանք չի մնար, քան տէ ժիւրէ ճանչնալ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան անկախութիւնը՝ ստեղծելով բոլորովին նոր իրավիճակ»։
Վերջին շրջանին աշխուժացած են Հայաստան այցելութիւնները, որոնց հիմնական նպատակը Լեռնային Ղարաբաղի հիմնախնդիրի լուծումն է. արդեօք հաւանակա՞ն է, որ մինչեւ տարուան վերջը լուծուի հիմնախնդիրը։ Այս հարցումին պատասխանելով՝ Կ. Մանոյեան ըսաւ, թէ Ազրպէյճանի մէջ կայացած նախագահական ընտրութիւնները ցոյց տուին, որ Իլհամ Ալիեւ Ղարաբաղեան տագնապի լուծման հարցին մէջ Ազրպէյճանի քաղաքական որեւէ շրջանակէ կախուածութիւն չունի, սակայն պէտք չէ ակնկալել, որ մինչեւ տարեվերջ Ղարաբաղի հարցի լուծման գործընթացը պիտի աւարտի։ Ըստ Կ. Մանոյեանի, հազիւ թէ մինչեւ յունուար հարցը լուծուի, ինչ որ պայմանաւորուած է Միացեալ Նահանգներու նոր նախագահի ընտրութեամբ։ Բայց ան նաեւ համոզուած չէ, որ Լեռնային Ղարաբաղի հիմնախնդիրը Միացեալ Նահանգներու նոր նախագահին օրակարգին մէջ կարեւոր տեղ պիտի գրաւէ։
Ինչ կը վերաբերի Հայաստանի դիրքորոշումներուն, ապա Կ. Մանոյեան նկատել տուաւ, որ այս հարցին մէջ Հայաստանի մէջ ոչ ոք առանձին որոշում տալու իրաւունք ունի։ Բոլոր քաղաքական ուժերը, հանրութեան լայն շրջանակները պէտք է յստակացնեն իրենց դիրքորոշումները, ինչպէս նաեւ Լեռնային Ղարաբաղը պէտք է մասնակցի բանակցութիւններուն։
«Ամէն ինչ միայն Հայաստանէն կախուած չէ, եւ Հայաստանի կեցուածքին պարագային ալ ամէն ինչ միայն նախագահէն կախուած չէ։ Ի վերջոյ, այս այն հարցը չէ, ինչպէս նաեւ այլ հարցեր, որ նախագահը կրնայ առանձինն կողմնորոշուիլ։ Անհրաժեշտ է, որ բոլոր քաղաքական ուժերը յստակացնեն իրենց դիրքորոշումը։ Մենք յստակացուցած ենք եւ ըսած ենք, որ ընթացող բանակցութիւններուն մէջ քննարկման դրուած լուծման տարբերակային դէմ ենք։ Հիմնականին մէջ այն պատճառով, որ տարածքներ վերադարձնելու խնդիր կայ», ըսած է Կ. Մանոյեան։
Կ. Մանոյեան վերահաստատեց Դաշնակցութեան մօտեցումները Լեռնային Ղարաբաղի հիմնախնդիրի լուծման վերաբերեալ։ Լեռնային Ղարաբաղը չի կրնար ըլլալ Ազրպէյճանի կազմին մէջ, նաեւ ազատագրուած տարածքները, որոնք նոյնպէս Ղարաբաղ են, երբեք պէտք չէ վերադարձուին։ Պատասխանելով այն հարցումին, թէ այդ պարագային ի՞նչ կը նշանակէ փոխզիջում, Կ. Մանոյեան յայտարարեց, որ փոխզիջումը «խաղաղութիւն է»։ Ըստ Կ. Մանոյեանի, ի տարբերութիւն Հայաստանի առաջին նախագահին վարած քաղաքականութեան, վերջին 10 տարիներուն ընթացքին մէկ բան յստակ եղած է, որ Լեռնային Ղարաբաղը երբեք չի կրնար ըլլալ Ազրպէյճանի կազմին մէջ։ Ասիկա ըստ անոր- նաեւ հասկցած են ԵԱՀԿ-ի Մինսքի խմբակի համանախագահները, քանի որ խօսելով տարածքային ամբողջականութեան մասին, անոնք նաեւ կ՚ընդգծեն ազգերու ինքնորոշման իրաւունքի կարեւորութիւնը։ «ԵԱՀԿ-ի Մինսքի խմբակի համանախագահ երկիրները չեն յայտարարեր, որ Ղարաբաղի հարցը կրնայ լուծուիլ՝ Ղարաբաղը Ազրպէյճանին վերադարձնելով, ինչ որ կը վկայէ, թէ անոնք հասկցած են լուծման այդ տարբերակին անկարելիութիւնը», ըսաւ Կ. Մանոյեան։
Կ. Մանոյեան անգամ մը եւս նշեց, որ Թուրքիա չի կրնար մաս կազմել ԵԱՀԿ-ի Մինսքի խմբակին, քանի որ տագնապի կողմ է եւ կը պաշտպանէ Ազրպէյճանի շահերը։

http://www.aztagdaily.com/DisplayNews.php?ID=14854

[Tigris]

ԵՐԿԱՐԱՏԵՒ ՀԱԿԱՀԱՅ ԱՐՇԱՒԷ ՄԸ ԵՏՔ ԱՄԵՐԻԿԱՑԻ ՀՐԵԱՅ ՊԱՇՏՕՆԱՏԱՐ ՄԸ ՀԱՆԳՍՏԵԱՆ ԿԸ ԿՈՉՈՒԻ
Ամերիկայի հրէական կոմիտէի (ԱՀԿ) ռազմավարական ուսումնասիրութեանց տնօրէն Պարրի Ճէյքըպզ հոկտեմբերի վերջաւորութեան իր կազմակերպութենէն հանգստեան կը կոչուի։ ԱՀԿ-ի պաշտօնատար մը հաստատեց «լաւ լուր»ը։ Ճէյքըպզի մեկնումը «լաւ լուր» կոչելուս պատճառն այն է, որ տարիներու ընթացքին Հայոց ցեղասպանութեան վերաբերեալ տարբեր քոնկրեսական որոշումներու որդեգրումը ականահարելու ԱՀԿ-ի փորձերուն մէջ մեծ դերակատարութիւն ունէր։
Քանի մը ամիս առաջ յօդուած մը գրեցի՝ կոչ ուղղելով իր երկարատեւ հակահայ գործունէութեան համար Ճէյքըպզը վտարել ԱՀԿ-էն։ Թէեւ վստահ եմ, որ յօդուածս ազդեցութիւն չունեցաւ անոր մեկնումին վրայ, սակայն ուրախ եմ, որ թրքական կառավարութեան մերժողական ցուցմունքները կատարելու համար ներկայ պիտի չըլլայ։
Ճէյքըպզի պաշտօնէն վտարման կոչը ուղղեցի Ուաշինկթընի մէջ 21 փետրուարին Ամերիկայի Հայ դատի յանձնախումբի գործադիր - տնօրէն Արամ Համբարեանի հետ անոր տխրահռչակ հրապարակային բախումէն ետք։ Այդ ատեն Ճէյքըպզ յայտարած էր.«Պատմագէտներ չենք, ինչ որ քաղաքավար, ապուշ ձեւ մըն է ըսելու համար, որ պատասխանատուութիւն պիտի չստանձնենք, 1915-ի վերաբերեալ որոշում մը պիտի չտանք…Միացեալ Նահանգներու եւ Թուրքիոյ երկկողմանի յարաբերութիւնները ծանր կերպով պիտի վնասուին, եթէ այս (Հայոց ցեղասպանութեան) որոշումը որդեգրուի։ Հրէական համայնքը եւս այդ մէկուն կը հաւատայ, եւ այդ եղած է մեր կեցուածքը, եւ աշխարհը լաւի ու վատի միջեւ ընտրութիւններէ չէ կազմուած, առնուազն՝ ոչ Արտաքին ծառայութեան մէջ, երբ ես անոր անդամ էի. ան վատի եւ յոռեգոյնի միջեւ ընտրանքներէ կազմուած է։ Ուստի գործնական կեցուածքներ կ՚որդեգրենք, եւ հրէական բոլոր կազմակերպութիւններուն, ներառեալ՝ ԱՀԿ-ի, կեցուածքը տեղի ունեցածին իրողութեանց վրայ հիմնուած դիրքորոշում մը ունենալն էր, կամ՝ 1915-ին պատահածին վերաբերեալ հրապարակային կեցուածք չորդեգրելը, չէինք կարծեր, չենք կարծեր, որ Միացեալ Նահանգներու Քոնկրեսը այս հարցը լուծելու տեղն է, եւ այդ է այն բոլորը, որ կրնամ ըսել ձեզի, եւ այդ է իսկական աշխարհը եւ այդ է Միացեալ Նահանգներու կառավարութեան ու Իսրայէլի կառավարութեան դիրքորոշումը»։
Իր վերակացուներուն անվերապահ օրհնութեամբ աւելի քան 10 տարիներ Ճէյքըպզ յարձակողապաշտ կերպով Միացեալ Նահանգներու Քոնկրեսին կողմէ Հայոց ցեղասպանութեան ճանաչումը ապահովելու բոլոր ջանքերը ձախողութեան մատնելու արշաւ կատարեց։ 29 յուլիս 1999-ին «Թըրքիշ Տէյլի Նիուզ»ի մէջ հրապարակուած հարցազրոյցի մը մէջ ան խոստացաւ, որ հրէական կազմակերպութիւնները «Միացեալ Նահանգներու մէջ Թուրքիոյ բարեկամները ըլլալու գործօն եւ աշխուժ դեր մը պիտի ստանձնեն։…Մեր ամբողջ կարողութեամբ Միացեալ Նահանգներու Քոնկրեսին մէջ պիտի պաշտպանենք թրքական շահերը։ Պաշտօնապէս Քոնկրեսի մէջ Թուրքիոյ բարեկամները պիտի ըլլանք եւ աշխատանք պիտի տանինք, որ նպաստաւոր որոշումներ որդեգրուին»։
Աւելի վճարովի լոպիիստի նման, քան իբրեւ մարդկային իրաւանց կազմակերպութեան մը ներկայացուցիչը խօսելով՝ Ճէյքըպզ անամօթաբար յայտարարեց. «Կ՚ուզենք Ուաշինկթընի ձեր (թրքական) դեսպանատան հետ, ամերիկացի թուրք համայնքին հետ եւ Թուրքիոյ բազմաթիւ բարեկամներուն հետ աշխատիլ եւ Քափիթըլ Հիլի մէջ մեր ճակատամարտերը շահիլ։ Կ՚ուզենք, որ ամերիկացի ժողովուրդը եւ մեր ղեկավարները հասկնան Թուրքիոյ եւ անոր քաղաքացիներուն ձեռքբերումները։ Կ՚ուզենք, որ մեր լրատուամիջոցները ճշգրիտ կերպով արտացոլացնեն Թուրքիոյ կարեւորութիւնն ու ձեռքբերումները։ Չենք ուզեր, որ Թուրքիոյ բարեկամներ չեղողները մարդկային իրաւունքները կամ այլ հարցեր ձեր շահերուն դէմ օգտագործելու միջոցը ունենան»։
Ճէյքըպզ ընդունեց, որ ԱՀԿ-ի Թուրքիոյ աշխուժ կերպով զօրակցիլը «մեզ(հրէական կազմակերպութիւնները) ամերիկացի յոյներու եւ ամերիկահայերու հետ բացայայտ բախումի մը առաջնորդեց։ Այդ մէկը թրքական կառավարութեան կողմէ ողջունուեցաւ, սակայն մենք գինը վճարած ենք։ Գինը այն եղաւ, որ յոյն եւ հայ ամերիկացիները մեզմէ շատ ջղայնացան»։
Ճէյքըպզ ընդունեց, որ իր աշխուժ կերպով թրքամէտ կեցուածքը դժգոհութիւն պատճառած է միչեւ իսկ իր կազմակերպութեան հրեայ անդամներուն, որոնք հարց տուած են. «Ինչո՞ւ կը զօրակցինք Թուրքիոյ, որ մարդկային իրաւանց ահաւոր վիճակ կը պարզէ»։
Որեւէ պատրանք չունիմ, որ Ճէյքըպզի հանգստեան կոչուիլը պիտի փոխէ իր կազմակերպութեան թրքամէտ օրակարգը։ Այնուամենայնիւ, թրքական մերժողականներու հետ աւելի քան տասնամեակներէ ի վեր աշխուժ կապեր մշակած պաշտօնատարի մը մեկնումը, յոյսով ենք, կը նուազեցնէ հայկական հարցերու դէմ ԱՀԿ-ի գործունէութեանց ազդուութիւնը։ Նոյնպիսի կացութիւն մը կրնայ ստեղծուիլ, եթէ Ընդդէմ վարկաբեկման դաշինքի (ԸՎՄ) ազգային տնօրէն Ապրահամ Ֆաքսմըն հեռանայ ԸՎՄ-ի մէջ իր ազդեցիկ պաշտօնէն։
Մինչ յստակ է, թէ ԱՀԿ-ի կամ ԸՎՄ-ի մասնայատուկ պաշտօնատարի մը հեռանալը պիտի չփոխէ այդ կազմակերպութիւններուն երկարատեւ թրքամէտ քաղաքականութիւնները, սակայն հաւասարապէս կարեւոր է ընդունիլ, որ վերջին տարիներուն հայ եւ հրեայ ղեկավարներու եւ անոնց համայնքներու անդամներուն միջեւ աւելի մտերիմ կապեր հաստատուած են։
Կարելի է յուսալ, որ Ճէյքըպզը եւ Ֆաքսմընը փոխարինողները վերատեսութեան ենթարկեն Հայոց ցեղասպանութեան վերաբերեալ իրենց կազմակերպութեան կասկածելի կեցուածքը եւ միանան հայ ժողովուրդի ողբերգական պատմութեան կարեկցող եւ Թուրքիոյ մերժողական քաղաքականութիւնները գործադրելու իբրեւ գործիք օգտագործուելէն զայրացած հրեայ ղեկավարներուն հետզհետէ աճող շարքերուն։
ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ
«Տը Քալիֆորնիա Քուրիըր»
http://www.aztagdaily.com/DisplayNews.php?ID=15240

[Tigris]

«ԲԱՆԱԿՑՈՒԹԻՒՆՆԵՐՈՒ ՁԵՒԱՉԱՓԸ ՓՈԽԵԼՈՒ ՊԱՐԱԳԱՅԻՆ ՇՐՋԱՆԻՆ ՄԷՋ ՊԻՏԻ ՄԵԾՆԱՅ ՊԱՏԵՐԱԶՄԻ ՎՏԱՆԳԸ»
Կ՚ԸՍԷ ԱՐՄԷՆ ՌՈՒՍՏԱՄԵԱՆ

Արմէն Ռուստամեան
«Բանակցային գործընթացը իր արդիւնաւէտութեան աստիճանով մեզի համար նոյնքան գոհացուցիչ չէ, բայց ատիկա չէ պայմանաւորուած յատկապէս ձեւաչափով», ըսած է ՀՅԴ Հայաստանի Գերագոյն մարմինի ներկայացուցիչ, Հայաստանի Ազգային ժողովի արտաքին յարաբերութիւններու մնայուն յանձնախումբի նախագահ Արմէն Ռուստամեան՝ պատասխանելով «Երկիր»ի այն հարցումին, թէ ինչո՞ւ վերջին շրջանին կ՚արծարծուի ԵԱՀԿ-ի Մինսքի խմբակի արդիւնաւէտութեան հարցը։
Հայաստանի մէջ Միացեալ Նահանգներու դեսպան Մարի Եովանովիչ վերջերս յայտարարած էր, թէ Միացեալ Նահանգներ կը մտածեն՝ արդեօք ԵԱՀԿ-ի Մինսքի խմբակը կը շարունակէ՞ կենսունակ մնալ, կ՚արժէ՞ բանակցութիւնները շարունակել նոյնինքն այդ ձեւաչափով։ Ա. Ռուստամեան վստահեցուցած է, որ այսօր այդ ձեւաչափը ամէնէն արդիւնաւէտն է եւ, ըստ էութեան, նաեւ ուժերու որոշակի հաւասարակշռութիւն կը ստեղծէ շրջանին մէջ։
Ա. Ռուստամեան անհասկնալի կը նկատէ նաեւ այն, որ մէկ կողմէն կը խօսին հարցի մօտալուտ լուծման մասին, միւս կողմէն՝ զուգահեռաբար ձեւաչափը փոխելու խօսակցութիւն տեղի կ՚ունենայ։ Եթէ փորձեն պարզունակ լուծում գտնել արդիւնաւէտութեան բարձրացման նպատակով եւ մեքենականօրէն փոխեն ձեւաչափը, ապա, Ա. Ռուստամեան վստահ է, որ այդ մէկը ցանկալի արդիւնք պիտի չտայ։ Արդիւնաւէտութեան ցած ըլլալուն հիմնական պատճառներէն մէկն ալ, անոր կարծիքով, այն է, որ տագնապի իսկական կողմ հանդիսացող ենթական բանակցութիւններու կողմ չէ։
Արդիւնաւէտ եւ իսկական բանակցութիւններ չեն կրնար տեղի ունենալ, քանի դեռ բանակցային սեղանին շուրջ, իբրեւ իրաւահաւասար կողմ, հանդէս չէ եկած Լեռնային Ղարաբաղը։
«Եթէ կ՚ուզեն շտկել իրավիճակը՝ նախ եւ առաջ այդ հարցը պէտք է լուծուի, քանի որ ի՛նչ ձեւաչափ ալ ըլլայ, մենք պիտի ունենանք նոյն խնդիրը, եւ արդիւնաւէտութիւնը ատոր համար պիտի չբարձրանայ», յայտարարած է Ա. Ռուստամեան։
Ան վստահ է, որ եթէ հիմա ձեւաչափի փոփոխութեան խնդիրը առաջ դրուի, ատիկա պիտի ըլլայ միակողմանի զիջում ազրպէյճանական կողմին համար, քանի որ Ազրպէյճան երկար ժամանակէ ի վեր այդ հարցը բարձրացուցած է, եւ բարձրացուցած է այն պատճառով, որ այդ ձեւաչափով ներկայացուող լուծումները, առաջարկները, արդէն քանիերորդ անգամ ըլլալով, ընդունելի չեն այդ երկրին համար։ Անկէ խուսափելու համար Ազրպէյճան դիւանագիտական հնարքներ կը կիրարկէ եւ չի փորձեր իր պահուածքին մէջ փոփոխութիւն մտցնել, որպէսզի նպաստէ արդիւնաւէտութեան բարձրացման։ Աւելի՛ն. կը փորձէ մեղքը բարդել միջնորդներուն վրայ։
Ա. Ռուստամեան աւելցուցած է, որ բանակցութիւններու ձեւաչափը փոխելու պարագային շրջանին մէջ պիտի մեծնայ պատերազմի վտանգը։

http://www.aztagdaily.com/DisplayNews.php?ID=15267

[Tigris]

ԱԶԱՏԱԳՐՈՒԱԾ ՏԱՐԱԾՔՆԵՐՆ ԷԼ ՂԱՐԱԲԱՂ ԵՆ

Հոկտեմբերի 20-ին «Ուրբաթ» ակումբի հիւրն էր ՀՅԴ Բիւրոյի Հայ դատի գրասենեակի պատասխանատու Կիրօ Մանոյեանը: Ասուլիսի թեման էր՝ Ղարաբաղեան խնդրի կարգաւորում, նոր զարգացումներ՝ մասնաւորապէս Ազրպէյճանում տեղի ունեցած նախագահական ընտրութիւններից յետոյ:
ՀԱՐՑՈՒՄ.- Պարոն Մանոյեան, վերջին շրջանում շատ է խօսւում մինչեւ տարեվերջ հակամարտութեան հնարաւոր կարգաւորման մասին: Կիսո՞ւմ էք այս տեսակէտը:
ՊԱՏԱՍԽԱՆ.- Ազրպէյճանում տեղի ունեցած նախագահական ընտրութիւնները ցոյց տուեցին, որ Ալիեւից է կախուած Արցախի հարցի կարգաւորման գործընթացում ազրպէյճանական կողմի դիրքորոշումը: Եթէ մինչեւ այժմ բանակցութիւնների ժամանակ Ալիեւը մի բան է ասել եւ բանակցութիւններից դուրս մէկ այլ բան արել, ու դա բացատրուել է նրանով, թէ ինքը չի կարողանում իր շրջապատին համոզել կատարելու այնպիսի քայլեր, որոնք տանում են հարցի կարգաւորմանը, ապա այժմ, այս ընտրութիւններից յետոյ, աւելի քան պարզ է, որ ցանկութեան դէպքում Ալիեւը կարող է միայնակ ճշդել Ազրպէյճանի դիրքորոշումը, նոյնիսկ՝ պարտադրել այն: Այսուհանդերձ, ես այնքան էլ լաւատես չեմ, թէ մինչեւ տարեվերջ հնարաւոր է կարգաւորել խնդիրը: Ճիշդ է, օգոստոսեան պատերազմից յետոյ մեր տարածաշրջանում որոշ գործընթացներ պէտք է արագացուեն, իսկ որոշներն էլ արդէն մեզնից անկախ սկսել են արագանալ, բայց Ղարաբաղի հարցում մինչեւ Միացեալ Նահանգների նոր նախագահի կողմից պաշտօնի ստանձնումը էական տեղաշարժեր չեն լինի: Պաշտօնի ստանձնումից յետոյ էլ Արցախի հարցը նրա օրակարգի առաջին կէտերի մէջ կարող է չյայտնուել: Եւ դա նշանակում է, որ մենք՝ հայկական կողմը, պէտք է գործունեայ լինենք, բարձրաձայնենք մեր տեսակէտները, դրանք յստակեցնենք միջազգային հանրութեան առաջ: Այսօր արդէն ժամանակն է դնելու նաեւ այն խնդիրը, որ եթէ Ազրպէյճանը շարունակի ձգձգել բանակցութիւնները եւ խօսել ռազմական ուժ կիրառելու դիրքերից, Հայաստանն այլեւս այլընտրանք չի ունենայ եւ կը ճանաչի Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան անկախութիւնը տէ ժիւրէ: Տէ ֆաքթօ արդէն ճանաչել ենք, բայց նաեւ տէ ժիւրէ կը տանք այդ ճանաչումը եւ կը ստեղծենք բոլորովին նոր իրավիճակ:
Հ.- Պարոն Մանոյեան, դուք ասացիք, որ Ազրպէյճանի դիրքորոշումը գրեթէ ամբողջութեամբ կախուած է Ալիեւից: Իսկ կարո՞ղ էք ասել՝ ումի՞ց է կախուած Հայաստանի դիրքորոշումը՝ Սերժ Սարգսեանի՞ց, թէ քաղաքական ուժերից: Ի՞նչ պատասխանատուութիւն է կրում այս հարցում Դաշնակցութիւնը:
Պ.- Մեր պարագայում խնդիրն այլ է: Ես յատուկ նշեցի հայկական կողմը՝ ցանկանալով ընդգծել, որ միայն Հայաստանը նկատի չունեմ: Մենք պէտք է հաշուի առնենք նաեւ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան կարծիքը: Վերջիվերջոյ Ղարաբաղը պէտք է դառնայ բանակցութիւնների մասնակից: Ուրեմն ամէն ինչ կախուած չէ միայն Հայաստանից: Այն հարցին, թէ Հայաստանի կեցուածքն ումից է կախուած, պատասխանեմ, որ այս եւ նման մի շարք այլ հարցեր մեր նախագահներն ինքնուրոյն չեն կարող վճռել: Անհրաժեշտ է, որ քաղաքական բոլոր ուժերը յստակացնեն իրենց կեցուածքը: Ինչ վերաբերում է մեզ, ապա մենք վաղուց ենք յստակացրել այն: Մենք դէմ ենք բանակցութիւններում քննարկուող տարբերակին հիմնականում այն պատճառով, որ այնտեղ ազատագրուած տարածքների վերադարձի խնդիր կայ: Ընդ որում, դրա դիմաց չի երաշխաւորւում ԼՂՀ անկախութիւնը: Նոյնիսկ եթէ այս հանգամանքն էլ չլինի, մենք դէմ ենք տարածքների վերադարձին:
Հ.- Պարոն Մանոյեան, Լեւոն Տէր Պետրոսեանն իր վերջին ելոյթում նշեց, որ յանձինս Սերժ Սարգսեանի, Արեւմուտքը գտել է թոյլ դաշնակցի եւ, ճնշումներ բանեցնելով, նոր զիջումներ է պարտադրելու նրան: Ասաց, որ դա Ռոպերթ Քոչարեանի վարչակազմի տասնամեայ քաղաքականութեան արդիւնքն է, եւ դրա համար պատասխանատու են ոչ միայն Ռ. Քոչարեանն ու Ս. Սարգսեանը, այլեւ քրէականացուած Ազգային ժողովը, իրար յաջորդած համախմբական կառավարութիւնները, գրպանային կուսակցութիւնները, մտաւորականները: Դուք Դաշնակցութեանը պատասխանատու համարո՞ւմ էք, քանի որ համախմբական կառավարութեան մաս էք կազմել թէ՛ 2003-ին եւ թէ՛ 2007-ին:
Պ.- Բացարձակապէս համամիտ չեմ Լեւոն Տէր Պետրոսեանի գնահատականին: Կացութիւնն անհամեմատ աւելի վատ է եղել նրա նախագահ եղած ժամանակ: Մենք դժգոհ ենք քննարկուող ներկայ տարբերակից, բայց առաւել անընդունելի էին Լեւոն Տէր Պետրոսեանի ժամանակ առաջադրուած տարբերակները: Անցած տասը տարիների ընթացքում հիմնական ձեռքբերումը եղաւ այն, որ Մինսքի խմբի համանախագահող բոլոր պետութիւններն էլ հասկացան, որ արցախեան հիմնախնդիրը չի կարող լուծուել՝ Արցախը Ազրպէյճանի կազմ վերադարձնելով: Սա հիմնական ձեռքբերում է, բայց սրանով բաւարարուել եւ ասել, թէ ամէն ինչ յաջող է ընթանում, նոյնպէս սխալ է: Այսօր օրակարգում ազատագրուած տարածքների խնդիր է դրուած, եւ դա է, որ մեզ չի բաւարարում: Այլապէս այն երկրները, որոնք ներկայացնում են Մինսքի խմբի համանախագահները, արդէն փորձ ունեն տարածքային ամբողջականութեան հարցին այլ տեսանկիւնից նայելու: Նրանք այլեւս յաղթահարել են անհերքելի թուացող սկզբունքը եւ նրանցից ոչ մէկը չի պնդում, որ Արցախը պէտք է լինի Ազրպէյճանի կազմում: Ի հեճուկս Լեւոն Տէր Պետրոսեանի գուշակութիւնների, պէտք է նորից ընդգծեմ, որ սա լուրջ ձեռքբերում է:
Հ.- Եղաւ մի պահ, որ Ժառանգութիւն կուսակցութիւնը կոչ արեց ճանաչել Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան անկախութիւնը: Ինչո՞ւ չպաշտպանեցիք:
Պ.- ԼՂՀ անկախութեան ճանաչումը պէտք է բխի բանակցութիւնների տրամաբանութիւնից եւ ոչ թէ այս կամ այն քաղաքական ուժի շահերից: Որքան յիշում եմ, Ժառանգութիւն կուսակցութեան նախընտրական ծրագրերում երբեք Արցախը ճանաչելու հարց դրուած չի եղել: Այն առաջացել է միայն այն բանից յետոյ, երբ Րաֆֆի Յովհաննիսեանի ընտրապայքարը ձախողութեամբ աւարտուեց Թալինում: Մեր մօտեցումը հետեւեալն է՝ որեւէ քայլ, եթէ այն առնչւում է բանակցութիւններին եւ Ղարաբաղի կարգավիճակին, պէտք է բխի բանակցութիւնների տրամաբանութիւնից: Այսօր Արցախը տէ ժիւրէ ճանաչելու մասին մեր յայտարարութեան համար հիմք կարող է ծառայել Ազրպէյճանի՝ բանակցութիւնները անվերջ ձգձգելու եւ ուժի կիրառման սպառնալիքով խօսելու քաղաքականութիւնը: Հայաստանն այսօրուանից պէտք է յստակ ասի, որ ինքը կը գնայ այդ քայլին, կը ճանաչի ԼՂՀ անկախութիւնը, քանի որ չի կարող մի 40 տարի էլ սպասել, մինչեւ որ Ազրպէյճանում որոշեն համաձայնել կարգաւորմանը:
Հ.- Երբ ասում էք ճանաչում, նկատի ունէք նաեւ Լեռնային Ղարաբաղի յարակից շրջանների՞ ճանաչումը նրա կազմում:
Պ.- Այո: Տարածք վերադարձնելուն դէմ ենք: Սրանից առաջ էլ, սահմանադրութեան մշակման ժամանակ, հարց ենք բարձրացրել, որ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութիւնը պէտք է իր գերիշխանութիւնը հաստատի այսօրուայ փաստացի սահմանների վրայ:
Հ.- Եթէ տարածքների վերադարձին դէմ էք, ինչի՞ շուրջ այսուհետ կարելի է բանակցել, փոխզիջումը ո՞րն է, ի՞նչ են շահում կամ կորցնում կողմերը:
Պ.- Խաղաղութիւն: Սրա դիմաց նրանք պէտք է ճանաչեն Ղարաբաղը եւ հաշտուեն այդ մտքի հետ: 70 տարի, Խորհրդային Միութեան ժամանակ, վայելել են եւ հիմա՝ Խորհրդային Միութեան փլուզման հետեւանքով կորցրել են այդ հնարաւորութիւնը: Պէտք է դա ընդունեն:
Հ.- Իսկ յարակից շրջաննե՞րը:
Պ.- Յարակից շրջանները եւս Ղարաբաղ են:
Հ.- Այսինքն քաղաքական համախմբումի անդամ կուսակցութիւնը հակասութիւններ ունի Հանրապետական կուսակցութեան ղեկավար եւ նախագահ Սերժ Սարգսեանի հե՞տ:
Պ.- Որ այս հարցում տարաձայնութիւններ կան, նո՞ր է պարզւում: Այո, այս հարցում տարբեր կարծիքներ ունենք: Մենք Սերժ Սարգսեանին այդ մասին ասել ենք դեռ պաշտպանութեան նախարար եղած ժամանակ՝ Աղդամի հետ կապուած նրա յայտարարութիւնների կապակցութեամբ:
Հ.- Եթէ գնահատելու լինէք Մինսքի խմբի ձեւաչափը, ինչ կարող էք ասել, այն բաւարարո՞ւմ է այսօր:
Պ.- Ինչպէս գիտէք, Մինսքի խմբում ընդգրկուած են մեր տարածաշրջանից բաւականին հեռու գտնուող բայց այստեղ իրենց լուրջ շահերն ունեցող ուժային կենտրոններ: Ճիշդ է, այդ խմբում բացակայում է մեր հարեւան Իրանը, որ այս տարիներին լուրջ ու հաւասարակշիռ պահուածք է հանդէս բերել Ղարաբաղի հարցում, բայց այդուհանդերձ, կարող եմ նշել, որ Մինսքի խումբը հսկայական աշխատանք է կատարել, կուտակել հարուստ փաստական նիւթ եւ, որ ամենակարեւորն է, հասկացել է, որ Լեռնային Ղարաբաղի հարցը կարող է լուծուել միայն խաղաղ ճանապարհով եւ ազգերի ինքնորոշման սկզբունքով: Ազրպէյճանի փորձերը՝ հարցը տեղափոխել այլ ատեաններ եւ դրա քննարկմանը մասնակից դարձնել այլ երկրների, լուրջ չեմ համարում եւ գտնում եմ, որ իր մէջ բանակցութիւնները անյարկի ձգձգելու միտում է պարունակում:
Հ.- Պարո՛ն Մանոյեան, Թուրքիայի աշխուժացումը վերջին շրջանում մտահոգութիւն չի՞ առաջացնում, որ ապագայում այդ երկիրը եւս կ՚ընդգրկուի Մինսքի խմբի համանախագահների շրջանակ եւ իր ներկայութեամբ կը փորձի չէզոքացնել Ռուսաստանի դերակատարութիւնն այս գործում:
Պ.- Մտահոգուելու խնդիր, կարծում եմ, չկայ, քանի որ նրան առնուազն անհրաժեշտ կը լինի Հայաստանի համաձայնութիւնը, իսկ Հայաստանը դրան համաձայնել չի կարող, որովհետեւ դեռ մեր անկախութեան առաջին տարիներից Թուրքիան հանդէս է գալիս որպէս այս հակամարտութեան կողմ եւ իր քայլերը կատարում Ազրպէյճանի շահերից ելնելով: Հայաստանի շրջափակումը, մեր երկրի հետ դիւանագիտական յարաբերութիւններ հաստատելու համար անընդունելի նախապայմաններ առաջադրելը այդ մասին են միայն վկայում:
Հ.- Պարո՛ն Մանոյեան, քիչ առաջ դուք ասացիք, որ Մինսքի խմբի համանախագահները վերջապէս եկել են այն եզրակացութեան, որ Արցախը պէտք է ինքնորոշուի: Այդ դէպքում ինչպէ՞ս էք բացատրում Միացեալ Նահանգների եւ Ռուսաստանի ներկայացուցիչների այն յայտարարութիւնները, թէ կարգաւորման գործընթացում իրենք պաշտպանում են Ազրպէյճանի տարածքային ամբողջականութիւնը:
Պ.- Հակառակ պարագայում նրանք ստիպուած կը լինէին ճանաչել Լեռնային Ղարաբաղի անկախութիւնը: Իսկ լսե՞լ էք, որ նրանք ասեն, թէ Ղարաբաղը պէտք է մնայ Ազրպէյճանի կազմում: Եթէ այդպիսի դիրքորոշում ունենային, այդ մասին վաղուց կը յայտարարէին: Երբ առհասարակ խօսում են Ազրպէյճանի տարածքային ամբողջականութեան մասին, առանց նշելու այն սահմանները, որոնցում ճանաչում են այդ երկրի ամբողջականութիւնը, դա դեռ չի նշանակում, թէ վաղուայ սահմանների մէջ տեսնում են նաեւ Ղարաբաղը:
Հ.- Այսինքն դա բառախա՞ղ է :
Պ.- Ես կ՚ասէի՝ դիւանագիտութիւն է:
Հ.- Պարո՛ն Մանոյեան, ՀՅԴ-ն Հայաստանի համար կարեւորագոյն առնուազն երկու հարցում, այն է՝ ազատագրուած տարածքների վերադարձի եւ Թուրքիայի հետ փոխյարաբերութիւնների հարցերում, լուրջ տարաձայնութիւններ ունի իշխանութեան հետ: Այդ դէպքում ուրիշ ի՞նչ գերակայող հարցեր կան, որ ձեր կուսակցութեանը պահում են քոալիսիոն համաձայնութեան շրջանակներում:
Պ.- Այս կարգավիճակում մենք աւելի մեծ հնարաւորութիւններ ունենք համոզելու մեր գործընկերներին փոխել իրենց տեսակէտները արդէն յիշատակուած կարեւորագոյն հարցերում: Եթէ մենք տեսնենք, որ ինչպէս այս, այնպէս էլ բազմաթիւ այլ հարցերում մեր ազդեցութիւնը չի զգացւում, պարզ է՝ մի օր էլ կը համարենք, որ անելիք չունենք այդ քոալիսիոնում: Առայժմ մեր ազդեցութիւնը բաւականին նկատելի է:
Հ.- Պարո՛ն Մանոյեան, երբ ասում էք, որ Հայաստանը թոյլ չի տայ Թուրքիային ներգրաւուել Մինսքի խմբում որպէս համանախագահող կողմ, նկատի ունէք Հայաստանի իշխանութիւնների եւ քաղաքական ուժերի վրայ ձեր ունեցած ազդեցութի՞ւնը, թէ՞ դրա համար կան լուրջ երաշխիքներ, որոնք ձեզ վստահութիւն են տալիս նման յայտարարութիւն անելու համար:
Պ.- Եթէ հիմա ես ասեմ, որ դրա համար ունենք 95 տոկոսանոց երաշխիքներ, ոչինչ ասած չեմ լինի: Վստահ ենք նաեւ այնքանով, որ Կիւլի հետ հանդիպման ժամանակ Սերժ Սարգսեանը նրան հասկացրել է, որ Հայաստանը ակնկալում է Թուրքիայի աջակցութիւնը ղարաբաղեան խնդրի լուծման գործում: Ընդգծում եմ` մենք ակնկալում ենք ընդամէնը աջակցութիւն, այսինքն՝ օգնել մեզ` Ազրպէյճանին ինչ-ինչ բաներ հասկացնելու:
Հ.- Պարո՛ն Մանոյեան, շուտով Միացեալ Նահանգներում տեղի կ՚ունենան նախագահական ընտրութիւններ: Ինչպիսի՞ն կը լինի յետընտրական Միացեալ Նահանգների քաղաքականութիւնը մեր տարածաշրջանում, այն շա՞տ կը տարբերուի այսօրուայ դիրքորոշումներից:
Պ.- Ինձ թւում է, թէ տարբերութիւններ առաջին հերթին կը նկատուեն քաղաքականութեան կիրառման ձեւի եւ որոշ մօտեցումների մէջ: Հէնց միայն այն, որ նախագահի թեկնածուներից մէկը նշում է, թէ ընտրուելու դէպքում Իրանի հետ երկխօսութիւն կը սկսի, իսկ միւսը կտրականապէս մերժում է դա, նշանակում է, որ մեր տարածաշրջանում Միացեալ Նահանգների քաղաքականութեան կիրառման ձեւերը կարող են նոր տեսք ստանալ: Այս առումով մեզ համար առաւել հետաքրքրական է Օպամայի յայտարարութիւնը, որտեղ նա ասում է, թէ նախագահ ընտրուելու դէպքում կը ճանաչի Հայոց ցեղասպանութիւնը: Եթէ դա տեղի ունենայ, պարզ է, որ նոր ձեւեր կ՚ընդունեն նաեւ Թուրքիայի հետ Միացեալ Նահանգների փոխյարաբերութիւնները:
Հ.- Իսկ չէ՞ որ Ճորճ Պուշն էլ նոյն խոստումներն էր տուել:
Պ.- Այո՛, բայց Ճորճ Պուշը բաւարարուեց միայն յայտարարութիւն անելով: Օպաման, ի տարբերութիւն նրա, մինչեւ այս յայտարարութիւնն էլ, ծերակուտական եղած ժամանակ, աչքի է ընկել իր հայանպաստ գործունէութեամբ: Նա մեծ աշխուժութիւն է ցուցաբերել նաեւ Հայաստանում Միացեալ Նահանգների նոր դեսպանի նշանակման հարցերում: Պակաս կարեւոր չէ նաեւ Օպամային շրջապատող քաղաքական դէմքերի հանգամանքը: Նրանք բոլորովին տարբեր են Պուշի վարչակազմի մարդկանցից եւ, որքանով ինձ յայտնի է, թուրքական շրջանակներին արդէն հասկացրել են, որ իրենց թեկնածուի ընտրուելու դէպքում, Միացեալ Նահանգները վերահաստատելու են ցեղասպանութեան ճանաչումը եւ ժամանակն է մտածել դրանից բխող հետագայ քայլերի մասին: Թուրքիայի կողմից Հայաստանի հետ յարաբերութիւնների հաստատման ուղղութեամբ ցուցաբերուող աշխուժութեանը նաեւ այս տեսանկիւնից պէտք է մօտենալ:
Իսկ ինչ վերաբերում է Ղարաբաղի հարցում Միացեալ Նահանգների որդեգրելիք դիրքորոշումներին, կարող եմ ասել, որ դրանք էականօրէն չեն տարբերուի արդէն եղածներից: Բանն այն է, որ Միացեալ Նահանգները արդէն ընդունել են, որ Լեռնային Ղարաբաղը պէտք է ինքնորոշուի: Նոր նախագահն այս պարզ ճշմարտութիւնը չընդունելու որեւէ հիմք չունի: Տարբերութիւնը, որ կարող է նկատուել, խնդրի կարգաւորման գործընթացում Միացեալ Նահանգների աշխուժացման մեծացումն է, մի բան, որ կապուած է առհասարակ մեր տարածաշրջանում այդ երկրի հետագայ աշխուժացման հետ:

Հ.- Պարո՛ն Մանոյեան, ինչպիսի՞ն կը լինի Դաշնակցութեան դիրքորոշումը Ռոպերթ Քոչարեանի վերադարձի դէպքում:
Պ.- Քաղաքականութեան մէջ ճիշդ կը լինէր եթէ չասուէր` ինչ կը լինէր եւ կամ ինչ կը լինի: Քոչարեանը եթէ որոշի վերադառնալ, այդ ժամանակ էլ կ՚որոշենք ինչ անել:

http://www.aztagdaily.com/DisplayNews.php?ID=15339

[Tigris]

ՍԱՐԳՍԵԱՆ. «ԹՈՒՐՔԻԱ ՉԻ ԿՐՆԱՐ ՄԻՋՆՈՐԴ ԴԱՌՆԱԼ»

Ըստ «Երկիր Մետիա» պատկերասփիւռի կայանի, Հայաստանի նախագահ Սերժ Սարգսեան երէկ Պրիւքսէլի մէջ հանդիպում ունեցած է եւրոպական յանձնաժողովի նախագահ Խոսէ Մանուէլ Պարոզոյի հետ։
Պարոզօ գոհունակութիւն յայտնած է կովկասեան կայունութեան եւ անվտանգութեան ուխտ ստեղծելու՝ Անգարայի առաջարկին Հայաստանի դրական արձագանգին համար։ Պատասխանելով թրքական «Զաման» օրաթերթի լրագրողի այն հարցումին, թէ ի՛նչ կեցուածք կ՚ունենայ, եթէ Թուրքիոյ մէջ Ազրպէյճանի նախագահ Իլհամ Ալիեւի հետ հանդիպելու առաջարկ ստանայ, Հայաստանի նախագահը ըսած է. «Ինծի համար բաւական տարօրինակ պիտի ըլլայ նման հրաւէր, որովհետեւ օրեր առաջ Իլհամ Ալիեւի հետ Մոսկուայի մէջ հռչակագիր ստորագրած ենք, որով կ՚ամրագրուի, որ ղարաբաղեան տագնապի լուծումը կը տեսնենք ԵԱՀԿ-ի Մինսքի խմբակի համանախագահներու միջնորդութեան շրջագիծին մէջ։ Թէեւ Թուրքիա Մինսքի խմբակի անդամ է, սակայն համանախագահ չէ»։

http://www.aztagdaily.com/DisplayNews.php?ID=15552

[Tigris]

«ԲԱՆԱԿՑՈՒԹԻՒՆՆԵՐՈՒ ԱՐԴԻՒՆԱՒԷՏՈՒԹԵԱՆ ՀԱՄԱՐ ԿԸ ՊԱԿՍԻ ԱՄԷՆԷՆ ՇԱՀԱԳՐԳԻՌ ԿՈՂՄԸ՝ ԼԵՌՆԱՅԻՆ ՂԱՐԱԲԱՂԸ»
Կ՚ԸՍԷ ԳԷՈՐԳԻ ՊԵՏՐՈՍԵԱՆ





Հայաստանի հանրային ռատիոն կը տեղեկացնէ, որ Լեռնային Ղարաբաղի հանրապետութեան արտաքին գործոց նախարար Գէորգի Պետրոսեան 5 նոյեմբերին հրապարակուած մեկնաբանութեան մը մէջ յայտարարած է, որ «Ռուսիոյ, Հայաստանի եւ Ազրպէյճանի նախագահներուն ստորագրած հռչակագիրը կը վկայէ Ռուսիոյ՝ իբրեւ ղարաբաղեան տագնապի լուծման արդիւնաւէտ միջնորդ հանդէս գալու պատրաստակամութեան մասին»։
«Հանդիպումը կարելի է գնահատել իբրեւ Ազրպէյճանի եւ Հայաստանի՝ քաղաքական մեթոտներով ղարաբաղեան տագնապի լուծման հեռանկարներուն վերաբերեալ դիրքերը յստակացնելու փորձ՝ հաշուի առնելով օգոստոսի յայտնի իրադարձութիւններէն ետք շրջանին մէջ փոխուած իրավիճակը։ Անցեալ տարիներուն լուծման գործընթացը ցոյց տուած է, որ բանակցութիւններու արդիւնաւէտութեան համար կը պակսի ամէնէն շահագրգիռ կողմը՝ Լեռնային Ղարաբաղը, որ միջազգային իրաւունքին ամբողջութեամբ համապատասխանող կայացած պետութիւնն է։
«Եթէ Ազրպէյճան իսկապէս շահագրգռուած է տագնապին լուծումով, ապա շատոնց պէտք է Լեռնային Ղարաբաղի հետ նստէր բանակցութիւններու սեղանին շուրջ, այլ ոչ թէ տարբեր ատեաններու եւ երկիրներու միջոցով փորձէր ճնշում գործադրել Լեռնային Ղարաբաղի վրայ եւ ապակողմնորոշել միջազգային ծանրութիւնը։
«Ամէն պարագայի, Լեռնային Ղարաբաղի ազատութիւնն ու անկախ կարգավիճակը եւ, անով իսկ պայմանաւորուած ժողովուրդի անվտանգութիւնը Լեռնային Ղարաբաղի քաղաքականութեան բացարձակապէս փոխկապակցուած հիմքերն են», ըսած է Գ. Պետրոսեան։

http://www.aztagdaily.com/DisplayNews.php?ID=15551

[Tigris]

Որքա՜ն իմաստուն է ժողովրդային առածին կատարած զգուշացումը՝ «երբ հարազատ ձեռքով աչքդ կը հանես»...
Խօսքը կը վերաբերի միջազգային հեղինակաւոր կառոյցի մը՝ նոյնինքն Միացեալ ազգերու կազմակերպութեան, որ ծանօթ է արդէն երկու չափ, երկու կշիռով առաջնորդուելու իր վարքագիծով։
ՄԱԿ-ը անգամ մը եւս մեզի տրամադրեց ցցուն օրինակը իր այսօրինակ գործելակերպին, երբ անցեալ ուրբաթ օր, կազմակերպութեան Ընդհանուր ժողովի ընթացքին, ՄԱԿ-ի Ապահովութեան խորհուրդի անդամ ընտրեց Թուրքիան: Հակասութիւնը ակնբախ է. ՄԱԿ-ը կ՚ընդունի իր Ապահովութեան խորհուրդի անդամներուն շարքին դասել այն երկիրը, որ ներխուժած ու բռնագրաւած է ՄԱԿ-ի անդամ այլ երկրի մը՝ Կիպրոսի տարածքը։
Աւելի՛ն. միջազգային ապահովութեան հսկելու լիազօրութիւն կը շնորհուի, փաստօրէն, Թուրքիոյ օրինակով երկրի մը, որ բանակ կը պահէ Կիպրոսի մէջ՝ ոտնակոխելով ու անտեսելով նոյնինքն Ապահովութեան խորհուրդի բանաձեւերն ու որոշումները:
Ծանօթ է, որ ՄԱԿ-ի Ընդհանուր ժողովը ամէն տարի, երկու տարուան պայմանաժամով, հինգ ոչ մնայուն նոր անդամներ կ՚ընտրէ Ապահովութեան խորհուրդին մէջ, որուն 15 անդամներէն հինգը մնայուն են: Աւելորդ է ըսել, որ թուրք դիւանագիտութիւնը մեծ յաջողութիւն նկատեց ՄԱԿ-ի Ապահովութեան խորհուրդին մէջ իր երկրին անդամակցութիւնը: Կիպրոսի ղեկավարութիւնը իր դժգոհութիւնը արտայայտեց Թուրքիոյ անդամակցութեան դէմ, եւ Կիպրոսի Հանրապետութեան նախագահ Տիմիթրիս Խրիսթոֆիաս դիտել տուաւ, որ թրքական խաղերուն առջեւ նոր թատերաբեմ մը կը տրամադրուի...: (Այս հարցերուն անդրադարձող նիւթը կարդալ 4-րդ էջի մեր լուրերուն մէջ):
Հեռու չերթանք...
Իր երկրի՝ Ապահովութեան խորհուրդի անդամ ընտրութենէն անմիջապէս ետք, Թուրքիոյ արտաքին գործոց նախարար Ալի Պապաճան սիրամարգային տրամադրութեամբ յայտարարեց, թէ՝ «մեզի պէտք ունի Եւրոպական Միութիւնը, մեզի պէտք ունի միջազգային հանրութիւնը»... Եւ ինչո՜ւ այսպէս չյոխորտան Պապաճանն ու Անգարայի վարիչները, երբ միջազգային ընտանիքին կողմէ հնարաւորութիւն կը տրուի Թուրքիոյ, որպէսզի այլեւս կարենայ ուղղակի ՄԱԿ-ի լիազօրութեամբ խոչընդոտել եւ ետ մղել բոլոր այն հարցերն ու կարգադրութիւնները, որոնք իր վարած քաղաքականութեան համապատասխան չեն:
Յատկապէս հայերուն, յոյներուն ու կիպրացիներուն համար դժուար չէ կռահել, թէ որո՛նք են այդ հարցերը: Մանաւանդ երբ Թուրքիոյ անդամակցութիւնը կը համընկնի Կիպրոսի հարցի լուծման բանակցութիւններու ճգնաժամային պահու մը, կամ՝ Սքոփիայի անուանումին վերաբերեալ ընթացող վտանգաւոր սակարկութիւններու ներկայ փուլին... չմոռնանք, որ Թուրքիա Սքոփիայի սրտամօտիկ դաշնակիցն է:
ՄԱԿ-ի Ապահովութեան խորհուրդին Թուրքիոյ անդամակցութիւնը կը զուգադիպի նաեւ հայութեան համար ծայր աստիճան զգայուն եւ մտահոգիչ զարգացումներով յղի պահու մը.
Հայ-թրքական յարաբերութիւններու բարդ խաչբառը, Միացեալ Նահանգներու նոր նախագահի ընտրութիւնն ու անոր կապուած քուլիսային ճնշումները, ղարաբաղեան տագնապի կարգաւորման մէջ ազգերու ազատ ինքնորոշման եւ ինքնավարութեան իրաւունքին շարունակական անտեսումը, Թուրքիոյ հայ փոքրամասնութեան հանդէպ կիրարկուող ճնշման քաղաքականութիւնը՝ բոլորն ալ բարդ հանգոյցներ են, որոնք աչալրջութիւն կը պահանջեն հայկական կողմէն: Իսկ եթէ բաւարար չափով հիմնաւորուած չէք սեպեր այսքան շեշտակի նախազգուշացումը, հաշուի առէք, որ Թուրքիա ՄԱԿ-ի Ապահովութեան խորհուրդի անդամ ընտրուած էր նոյնքան յատկանշական թուականներու՝ 1951-1952-ին, 1954-1955-ին եւ 1961-ին...
Տարիներ, որոնք կը խորհրդանշեն Պաղ պատերազմի մագլցման բուռն շրջանը, երբ Թուրքիա պահն ու Ապահովութեան խորհուրդին իր անդամակցութիւնը առաւելագոյն չափով օգտագործեց, որպէսզի հայ եւ յոյն փոքրամասնութեանց դէմ Պոլսոյ մէջ ահաւոր հալածանք հրահրէ, բայց մանաւանդ պատրաստէ Կիպրոս ներխուժման իր առաջին քայլը:
Հ.


http://www.aztagdaily.com/DisplayNews.php?ID=15524

[Tigris]

«ԺՈՂՈՎՈՒՐԴՆԵՐԸ ՊԱՏՐԱՍՏ ՉԵՆ ԼԵՌՆԱՅԻՆ ՂԱՐԱԲԱՂԻ ԽՆԴԻՐԻ ԼՈՒԾՈՒՄԻՆ»
Կ՚ԸՍԷ ԱՐԹՈՒՐ ԱՂԱԲԵԿԵԱՆ

Հայաստանի Ազգային ժողովի պաշտպանութեան, ներքին գործոց եւ ազգային անվտանգութեան հարցերու մնայուն յանձնախումբի նախագահ, Հայաստանի պաշտպանութեան նախկին փոխնախարար Արթուր Աղաբեկեան «Ազատութիւն» ռատիոկայանին հետ զրոյցի մը ընթացքին իր կարծիքը ներկայացուցած է 2 նոյեմբերին Մոսկուայի մէջ Հայաստանի, Ազրպէյճանի եւ Ռուսիոյ նախագահներուն ստորագրած հռչակագիրին մասին՝ զայն որակելով «հերթական», «պարտադիր ուժ չունեցող» փաստաթուղթ։
«1994 թուականին ստորագրուած է փաստաթուղթ մը, որուն տակ կար Լեռնային Ղարաբաղի ստորագրութիւնը՝ իբրեւ կողմ՝ զինադադարի փաստաթուղթը։ Անցած է այսքան ժամանակ, կը ստորագրուի փաստաթուղթ մը, եւ կը բացակայի Ղարաբաղի ստորագրութիւնը», ըսած է Աղաբեկեան՝ աւելցնելով.
«Այս առումով ինծի համար՝ իբրեւ նախկին զինուորական, իբրեւ հրամանատար, իբրեւ մասնակից այդ (Արցախեան ազատամարտի. «Ա.») զինուորական գործողութիւններուն, ինծի համար ուղղակի այդ չափով ընդունելի չէ այդ փաստաթուղթը»։
Ըստ անոր, տագնապի լուծման ուղղութեամբ Հայաստանի, Ազրպէյճանի եւ շահագրգիռ երկիրներու իշխանութիւններուն ջանքերը առայժմ անօգուտ են։ «Հայ հանրութիւնը պատրաստ չէ այդ մատրիտեան սկզբունքներ կոչուածին ծիրին մէջ Ղարաբաղի խնդիրի լուծման։ Ազրպէյճանի հանրութիւնը 1994 թուականէն մինչեւ այսօր միայն մէկ բան ըսած է, որ եթէ խնդիրը չլուծուի տարածքային ամբողջականութեան ծիրին մէջ, ապա մենք զինուորական ճամբով պիտի լուծենք այդ խնդիրը։ Ան ուրիշ բան մինչեւ այսօր չէ լսած։ Լեռնային Ղարաբաղի բնակչութիւնը պատրաստ չէ Ղարաբաղի խնդիրի լուծման։ Իսկ եթէ ժողովուրդները պատրաստ չեն, իշխանութիւնները չեն կրնար լուծել», նշած է Ա. Աղաբեկեան։ «Տակաւին երկար ճանապարհ ունին անցնելու ե՛ւ Հայաստանը, ե՛ւ Լեռնային Ղարաբաղը, ե՛ւ Ազրպէյճանը, որպէսզի հասնին խնդիրի լուծումին», աւելցուցած է ան։
Ան անընդունելի նկատած է տարածքներ վերադարձնելու վերաբերեալ ներկայիս կատարուող քննարկումները։ «Չեմ կարծեր, որ եթէ վաղը փողոցներուն մէջ հարցախոյզ կատարէք, հանրութիւնը կ՚ըսէ՝ լաւ պիտի ըլլայ զիջիլ տարածքները, որպէսզի շատ լաւ ապրինք»։

http://www.aztagdaily.com/DisplayNews.php?ID=15676

[Tigris]

ՍԱՀԱԿԵԱՆ ԴԱՐՁԵԱԼ ՇԵՇՏԸ ԿԸ ԴՆԷ ԲԱՆԱԿՑՈՒԹԻՒՆՆԵՐՈՒՆ ԱՐՑԱԽԻ ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹԵԱՆ ԱՆՀՐԱԺԵՇՏՈՒԹԵԱՆ ՎՐԱՅ

«Ազատութիւն» ռատիոկայանին տրուած հարցազրոյցի մը մէջ Լեռնային Ղարաբաղի նախագահ Բակօ Սահակեան դարձեալ անդրադարձած է Ղարաբաղեան տագնապի խաղաղ լուծման բանակցութիւններուն մէջ Լեռնային Ղարաբաղի մասնակցութեան անհրաժեշտութեան մասին։
Պատասխանելով Մոսկուայի մէջ 2 նոյեմբերին Ռուսիոյ, Հայաստանի եւ Ազրպէյճանի նախագահներուն կողմէ ստորագրուած հռչակագիրին վերաբերող հարցումի մը՝ Բ. Սահակեան ըսած է. «Այնքան ատեն, որ միջազգային հանրութիւնը շրջանի երկիրները, միջնորդները կը փորձեն իրենց ազդեցութիւնը ունենալ եւ հարցը իր տրամաբանական աւարտին հասցնել, ի հարկէ, անոնց այդ փորձը ողջունելի է։ Խօսքը երկխօսութեան մասին է, եւ մենք այս տարիներուն ընթացքին միշտ մեր յայտարարութիւններուն մէջ կ՚ընդգծէինք, որ անհրաժեշտ է այդպիսի երկխօսութիւն ծաւալել լայն երկխօսութիւն ծաւալել։ Ի հարկէ, իւրաքանչիւր երկխօսութիւն իր դրական ազդեցութիւնը կ՚ունենայ հարցի լուծման գործընթացին վրայ, բայց մենք, միեւնոյն ժամանակ կը նշենք, որ այդ երկխօսութիւնը եւ բոլոր ջանքերը, որոնք կը գործադրուին միջազգային հանրութեան կողմէ, եւ յատկապէս վերջերս Ռուսիոյ նախաձեռնութիւնը, որ նոյնպէս կը միտի այդպիսի երկխօսութիւն ծաւալել եւ քաղաքակիրթ պայմաններու մէջ հարցին լուծում տալ։ Ի հարկէ, այդ ամէնը ողջունելի է։ Բայց մենք կ՚աւելցնենք, որ այդ ամէնը թերի է, քանի որ չի մասնակցիր հիմնական կողմը՝ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութիւնը»։
Պատասխանելով այն հարցումին, թէ ի՞նչ միջոցներու կը դիմուի, որպէսզի Լեռնային Ղարաբաղը դառնայ բանակցային կողմ, Բակօ Սահակեան ըսած է. «Մենք բոլոր հանդիպումներուն ընթացքին, յատկապէս՝ Մինսքի խմբակի համանախագահներուն մասնակցութեամբ, կը խնդրենք, եւ ինչու չէ՝ կը պահանջենք, որ անոնք իրենց լիազօրութիւնները եւ իրաւասութիւնները կիրարկեն եւ վերականգնեն այսօր խանգարուած ձեւաչափը, կեանքի կոչեն Պուտափեշտեան վեհաժողովի որոշումը, որուն համաձայն, Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութիւնը կը հանդիսանայ բանակցութիւններու լիարժէք կողմ։ Այդ նոյն քննարկումները եւ այդ նոյն աշխատանքը մենք կ՚իրականացնենք նոյնպէս Հայաստանի իշխանութիւններուն հետ, որպէսզի Հայաստան իր ջանքերը գործադրէ՝ վերականգնելու համար Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան մասնակցութիւնը բանակցային գործընթացին։ Մենք միշտ ողջունած ենք բանակցային գործընթացը Մինսքի խմբակի շրջանակներուն մէջ, եւ այսօր ալ մենք կը նշենք, որ այդ աշխատանքները չեն կրնար հարցին վերջնական լուծում տալ պարզ պատճառով՝ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան ՝ բանակցութիւններուն չմասնակցելու պատճառով»։
Պատասխանելով այն հարցումին, թէ ինչպիսի՞ առաւելագոյն զիջումներ կարելի են Լեռնային Ղարաբաղի կողմէ, նախագահ Սահակեան ըսած է. «Ընդհանրապէս մենք պիտի տեսնենք մեր մասնակցութիւնը բանակցային գործընթացին մէջ, որմէ յետոյ պիտի անդրադառնանք ամբողջ ծրարի քննարկումին։ Մենք ունինք մեր տեսակէտները, բայց, զրկուած ըլլալով բանակցութիւններուն մասնակցութենէն, ի հարկէ, ի վիճակի չենք այսօր մեր տեսակէտները ներկայացնելու։ Եւ երբ կը խօսինք այս կամ այն սկզբունքներուն մասին, ըլլայ այդ մատրիտեան կամ այլ սկզբունքներ, մենք կը գիտակցինք, որ նախ եւ առաջ բոլոր սկզբունքներուն գծով համաձայնութիւն պէտք է գոյանայ Լեռնային Ղարաբաղի իշխանութիւններուն հետ։ Եւ միայն այդ պարագային մենք կրնանք մտածել այդ սկզբունքները կեանքի կոչելու մասին»։
Պատասխանելով ենթադրեալ խաղաղապահ ուժերու կազմին վերաբերող հարցումին, որ վիճակայարոյց է հայաստանեան քննարկումներուն մէջ, Լեռնային Ղարաբաղի նախագահը ըսած է. «Ձեր բոլոր հարցումներուն պատասխանը մէկ պիտի ըլլայ՝ մինչեւ չըլլանք բանակցային գործընթացին կողմ, լիարժէք կողմ, այսօրուան տրուած պատասխանները որոշ չափով պիտի ըլլան յայտարարութեան բնոյթ կրող։ Մենք կը խօսինք ձեզի հետ Արցախեան ճակատագրական հարցին մասին, եւ ինչու չէ՝ հայ ժողովուրդի համար ճակատագրական հարցի մասին, եւ մենք չենք կրնար մեզի թոյլ տալ սովորական մեկնաբանութիւններ կատարել։ Ամէն ինչ կախեալ է բանակցային գործընթացի ձեւաչափի վերականգնումէն, եւ այդ պահէն մենք պիտի սկսինք մեր պաշտօնական տեսակէտները արտայայտելու»։
http://www.aztagdaily.com/DisplayNews.php?ID=15675

[Tigris]

ԸՍՏ ՎԱՀՐԱՄ ԱԹԱՆԵՍԵԱՆԻ
ԱՐՑԱԽԻ ՀԱՐՑՈՎ ԱՐՑԱԽԻ ԵՒ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՏԵՍԱԿԷՏՆԵՐԸ ՄԻՇՏ ՉԵՆ ՀԱՄԸՆԿՆԻՐ

Լեռնային Ղարաբաղի Ազգային ժողովի արտաքին յարաբերութիւններու յանձնախումբի նախագահ Վահրամ Աթանեսեան անցեալ շաբաթավերջին լրագրողներուն հետ ունեցած հանդիպումին ընթացքին ըսաւ, որ պիտի խօսի Լեռնային Ղարաբաղի տագնապին առնչուած իր տեսակէտներուն մասին, որոնք անպայման պաշտօնական կեցուածք չեն:
Ան արժեւորում մը կատարեց ղարաբաղեան հակամարտութեան ներկայ հանգրուանին:
Վահրամ Աթանեսեանի համաձայն, այն քննարկումները, որոնք Հայաստանի մէջ կ՚ընթանան՝ ղարաբաղեան հակամարտութեան կարգաւորման շուրջ, չեն համընկնիր Ղարաբաղի մէջ ընթացող քաղաքական քննարկումներուն ու յատկապէս անոնց օրակարգին:
«Այս քննարկումներու օրակարգին վրայ կը դրուի Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան միջազգային ճանաչման խնդիրը: Մենք այլ օրակարգ չենք դրած մեր դիմաց», ըսած է Վ. Աթանեսեան:
Ան յայտնած էր այն տեսակէտը, որ Հայաստանի մէջ ընթացող քննարկումները կրնան ստեղծել տպաւորութիւնը, որ հայ իրականութեան մէջ ղարաբաղեան կարգաւորման խնդիրին շուրջ վերջնական ձեւաւորուած դիրքորոշում չկայ: Ըստ անոր, Ղարաբաղի մէջ կայ միասնական դիրքորոշում եւ յստակ պատկերացում՝ հարցին կարգաւորման մասին:
«Ղարաբաղի մէջ կայ մէկ միասնական դիրքորոշում, որ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան միջազգային ճանաչումն է»:
Այն հարցումին, թէ Ղարաբաղի ժողովուրդին համար որքանո՞վ յստակ են Լեռնային Ղարաբաղի սահմանները, Աթանեսեան պատասխանած է, որ Լեռնային Ղարաբաղի ժողովուրդին համար ընդունելի սահմանները յստակ են ու ամրագրուած են՝ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան սահմանադրութեամբ: Վ. Աթանեսեան անհրաժեշտ չի նկատեր տարբերութիւններ փնտռել Հայաստանի ու Ղարաբաղի դիրքորոշումներուն միջեւ, թէեւ կ՚արձանագրէ, որ անոնք միշտ չէ, որ կը համընկնին:
Վ. Աթանեսեան Մոսկուայի հռչակագիրը տագնապի լուծման վերաբերող փաստաթուղթ չի նկատեր՝ վստահեցնելով, որ անոր տակ պէտք է անպայման դրուի Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան ստորագրութիւնը:
Աթանեսեան չի կարծեր, որ հակամարտութեան հանգուցալուծումը մօտ է:
Ան դրական գնահատած է հանրապետութեան նախագահին ու քաղաքական ուժերուն միջեւ եղած քննարկումը՝ նման ձեւաչափով ու նման օրակարգով:
Վ. Աթանեսեան տեղեկացուցած է նաեւ, որ այսպիսի քաղաքական քննարկումներ Լեռնային Ղարաբաղի խորհրդարանին մէջ սկսած են աւելի կանուխ ու անոնք՝ իբրեւ խորհրդարանի միասնական դիրքորոշում պիտի ամփոփեն մինչեւ տարեվերջ:
http://www.aztagdaily.com/DisplayNews.php?ID=16146