Մարդկային գոյության իմաստը

[Philosopher]

Կյանքի իմաստի խնդիրը այն խնդիրների շարքին է դասվում, որը կարևոր և հիմնարար է ինչպես գիտական, հիմնարար փիլիսոփայության, այնպես էլ կենցաղային փիլիսոփայության համար, հատկապես եթե խոսքը գնում է ժամանակակից, բնական կենսական համակարգերից դուրս, իր ստեղծած սոցիալական ու մետաաշխարհում ապրող մարդու մասին: Կյանքի իմաստի փնտրտուքը գիտակցական ու անգիտակցական մի բնազդ է, որը եթե չի էլ տալիս հարցի պատասխան, միևնույնն է պահպանում է մարդու` կենդանի գոյության շարժման մեջ մնալու և այդ իմաստի հավերժական փնտրտուքը շարունակելու գործում: Եվ այսպես, հարց.

ո՞րն է մարդկային գոյության իմաստը

[erjankutyun]

Այս հարցի պատասխանը, ինչպիսի խոհափիլիսոփայական արտահայտում էլ որ ունենա, միևնույն է, թվալու է չափազանց կենցաղային: Մարդկության գոյության իմաստը բարու և չարի պայքարում արժանապատվորեն շարունակվելն է, արարելն է, ինքնակատարելագործվելն է:

[Փորփրուկ]

Կարծում եմ՝ մարդու գոյության իմաստը երջանիկ լինելն ու երջանկացնելն է, իսկ դրան հասնելու համար՝ աշխարհը՝ կյանքը կատարելագործելը, որն էլ ցանկացած մարդ պետք է սկսի հենց իրենից։

[Առողջագետ]

Կարծում եմ, Փորփրուկը ճիշտ է, կյանքի իմաստը երջանիկ լինելու մեջ է: Իսկ դա նշանակում է նաև, որ Բնության տված "պոտենցիալը" իրականացնելու մեջ է: Այսօր իմ տարիքի տեսակետից ոչինչ այնքան բարձր չեմ տեսնում, քան ինքնաիրականացումը, ի վերուստ ստացած "հանձնարարության"` առաքելության կատարումը: Երանի այն մարդուն, որ կյանքի շեմին կկարողանա ասել. ինչի ունակ էի, ինչ պարտականություն ստանձնել էի, կատարեցի: Այդ պարտանությունները սովորաբար բազմաշերտ են. ընտանիքիդ և երեխաներիդ առջև, հասարակության առջև, երկրիդ առջև, մարդկության առջև, և, վերջապես, քո իսկ էության` քո առջև: Ահա այսպիսի լիարժեք իմաստ ունի գոյությունը, չնայած, երբեմն կարող է թվալ, թե ընդհանրապես իմաստ չունի...

[Philosopher]

Կյանքի իմաստը, ըստ էության, ստեղծագործական պրոցեսի մեջ լինելն է, ու հենց պրոցեսի, որն ինքնին նպատակ է: Ընդ որում ստեղծագործական պրոցես ասելով` պետք է հասկանալ ստեղծագործական պոտենցիալի կուտակումն ու դրա տարածումը աշխարհի հետ հարաբերությունների բոլոր ոլորտներում` մարդկային հարաբերություններում, բնության հետ հարաբերություններում, կենդանի կյանքում: Կարծում եմ` սա բավականին ունիվերսալ չափանիշ է:

[ivy]

Կյանքի իմաստը, ըստ էության, ստեղծագործական պրոցեսի մեջ լինելն է, ու հենց պրոցեսի, որն ինքնին նպատակ է: Ընդ որում ստեղծագործական պրոցես ասելով` պետք է հասկանալ ստեղծագործական պոտենցիալի կուտակումն ու դրա տարածումը աշխարհի հետ հարաբերությունների բոլոր ոլորտներում` մարդկային հարաբերություններում, բնության հետ հարաբերություններում, կենդանի կյանքում: Կարծում եմ` սա բավականին ունիվերսալ չափանիշ է:

Երբ առաջին անգամ կարդացի հարցը, անմիջապես պատասխան հայտնվեց՝ մարդկային գոյության իմաստը արարման ու ստեղծման մեջ է:
Այդ իմաստով, մեր կարծիքները գրեթե համընկնում են: Միայն այն տարբերությամբ, որ ես գտնում եմ՝ բուն իմաստը ոչ թե արարման պրոցեսի մեջ է, այլ արդյունքի:

Մեզ տրված է կյանք՝ նորը ստեղծելու համար, որովհետև մենք ապրում ենք ուրիշների ստեղծածի շնորհիվ, ու մեզնից հետո եկողներն էլ պիտի ապրեն մեր ստեղծածով. սա է կյանքի շղթայի «օրենքը», որին պիտի հետևենք:

Ինձ թվում է, եթե մտածել, որ իմաստը հենց ստեղծագործման պրոցեսն է, ապա դա ինչ–որ չափով եսակենտրոն մոտեցում է, որովհետև այդ պրոցեսի ընթացքից դու ինքդ կարող ես շատ բան ստանալ, անգամ եթե արդյունք չկա: Կարող եմ համաձայնել, թե քեզ հետ ու կողքիդ՝ «հիմա ու այստեղ» ապրողներն էլ հնարավոր է որևէ բան ստանան քո ստեղծագործական գործընթացից, սակայն երևի թե գոյության իմաստը ավելի լայնածավալ է, քան «այստեղ ու հիմա» սկզբունքը: Միայն արդյունքն է, որ ապահովում է մարդկային գոյության անխափան ու հավերժական ընթացքը:

[Philosopher]

Երբ առաջին անգամ կարդացի հարցը, անմիջապես պատասխան հայտնվեց՝ մարդկային գոյության իմաստը արարման ու ստեղծման մեջ է:
Այդ իմաստով, մեր կարծիքները գրեթե համընկնում են: Միայն այն տարբերությամբ, որ ես գտնում եմ՝ բուն իմաստը ոչ թե արարման պրոցեսի մեջ է, այլ արդյունքի:

Մեզ տրված է կյանք՝ նորը ստեղծելու համար, որովհետև մենք ապրում ենք ուրիշների ստեղծածի շնորհիվ, ու մեզնից հետո եկողներն էլ պիտի ապրեն մեր ստեղծածով. սա է կյանքի շղթայի «օրենքը», որին պիտի հետևենք:

Ինձ թվում է, եթե մտածել, որ իմաստը հենց ստեղծագործման պրոցեսն է, ապա դա ինչ–որ չափով եսակենտրոն մոտեցում է, որովհետև այդ պրոցեսի ընթացքից դու ինքդ կարող ես շատ բան ստանալ, անգամ եթե արդյունք չկա: Կարող եմ համաձայնել, թե քեզ հետ ու կողքիդ՝ «հիմա ու այստեղ» ապրողներն էլ հնարավոր է որևէ բան ստանան քո ստեղծագործական գործընթացից, սակայն երևի թե գոյության իմաստը ավելի լայնածավալ է, քան «այստեղ ու հիմա» սկզբունքը: Միայն արդյունքն է, որ ապահովում է մարդկային գոյության անխափան ու հավերժական ընթացքը:

Ստեղծագործական պրոցեսն ու արդյունքը միմյանց անքակտելիորեն կապված հանգամանքներ են, սակայն խնդիրն այն է, թե որի վրա դնել շեշտը: Իրականում չի կարող ստեղծագործության արդյունքը լինել ապրեցնող ու կարևոր, եթե նրա պրոցեսը, այսպես ասած, չի եղել նպատակ, այսինքն` պրոցեսն ինքնին չի եղել ապրող էակի օրգանական այնպիսի վիճակ, որին հասնելու համար կենտրոնանում են հոգևոր-ֆիզիկական բոլոր ուժերը: Այսինքն` ստեղծագործության պրոցեսն ինքնին մարդ-արարածի օրգանական զարգացման գագաթնակետն է, երբ նա իր բոլոր բջիջներով, հոգու ու ոգու թելերով արարիչ է: Անշուշտ, ստեղծագորողի կողմից որպես եսակենտրոնություն կարող է ընդունվել նրա կենտրոնացվածությունն իր վրա: Մեծ ստեղծագործողը ոչ միշտ է ստեղծագործության պահին կամ պարզապես երջանիկ մարդը` երջանկության զգացողության պահին մտածում մարդկության կամ աշխարհի մասին, նա մտածում է իր մասին, նա զգում է իրեն, նա խաղում է իր հետ, նա նվագում է իր հոգեֆիզիկական կառույցի գործիքի վրա, նա ինքն է, մարդկային է, աստվածային է: Ահա պրոցեսը որպես նպատակ ընդգծելով` նկատի ունեմ հենց այս պահը, ստեղծագործականության պրոցեսը որպես բնության, տիեզերքի հրաշք, որպես իրական արարչություն: Անշուշտ, այս հոգեվիճակի արդյունքում առաջանում են այնպիսի արդյունքներ` փայլուն գրված օպերայից մինչև վճիտ աչուկներով մանկիկ, որոնք ավելացնում են լույսը աշխարհում, աշխարհին կյանք են տալիս, նորացնում ու վերարարում են աշխարհը: Սակայն նրանք այդպիսին են լինում հենց որովհետև նրանք ստեղծվել են պրոցեսի արդյունքում որպես նպատակ, պրոցեսի արդյունքում` որպես արարչագործ ուժերի կենտրոնացում, պրոցեսի արդյունքում` ներդաշնակության ու արարչագործության իդեալական վիճակ: Եվ սա արդեն եսակենտրոնություն չէ, այլ իրական ինքնության վիճակ, ինքն իր ներքին աստվածային ինստանցիայի, ուրեմն և աշխարհի ու տիեզերքի հետ կապի վիճակ, աշխարհից մաքսիմալ անջատվելու ու նույն պահին իսկ աշխարհին մաքսիմալ ձուլվելու վիճակ: Իրական այլասիրությունը ծնվում է ու կա իրական ինքնության հաղթանակի պարագայում: Ստեղծագործական պրոցեսում հաղթում է ինքնությունը, ուրեմն և` այլասիրությունը, ուրեմն և` աշխարհի հետ մեծ միաձուլումը, ուրեմն և նույն պահին` մեծ հաղթանակը իր ու աշխարհի նկատմամբ, մեծ միաձուլումը տիեզերական ներդաշնակությանը: Ահա և պրոցեսը, և նպատակը` մեկ պահի մեջ, աշխարհի ստեղծագործական ընկալման ու աշխարհի վերակերտման պահի մեջ: Աշխարհը ապրում է պահի մեջ, հավերժության մեջ այն կործանվում է: Պահը սիրելու ու ընկալելու արվեստը կյանքի ալֆան ու օմեգան են, նրբերանգների մեջ են ինչպես Սատանան, այնպես էլ Աստված, ուրեմն` Կյանքը, ապրող, փոփոխվող, կենդանի Կյանքը:

[Armenia]

Մարդը չի ծնվել որպեսզի իրեն տանջի կյաքնի իմաստով.
Մարդը ծնվել ա, որ ... ապրի...