Մարդու խնդիրը

[Philosopher]

Ո՞րն է ժամանակակից մարդու հիմնարար գոյաբանական, գիտակցական, մշակութային խնդիրը, այլ կերպ ասած` ո՞րն է, ըստ ձեզ, նրա կեցության հիմնարար պրոբլեմը, որը ձևավորում է նրա գոյության հայտնի պրոբլամտիկան` իր հոգեբանական, բարոյական, հասարակական-քաղաքական ասպեկտներով: Գերադասելի է ոչ թե պարզպաես նշել այդ պրոբլեմը, այլ բացատրել դրա հիմնարարությունը ու հետանքները մարդու կյանքի ամբողջ համակարգի վրա:

[dvgray]

Ես կխոսեմ, ինկատի ունենալով հայաստանաբնակին:
Հիմնական խնդիրը ես համարում եմ "կյանքի բալանսի" իսպառ բացակայությունը:
"Կյանքի բալանս"-ը՝ դա կյանքում առկա վեկտրների բազմազանությունն է ու համապատասխանությունը պահին, ակընթարթին, օրվան:
Կյանքի վեկտրների բազմազանության միասնականացնումը ու շեղումը կամ դեպի աշխատանք, կամ ընտանիք, կամ լրիվ անձնական կյանք, կամ ամբողջովին հասարակական կյանք, բերում է լրջագույն շեղումների: Հայ մարդը դեռևս չի սովորել ապրելու բալանսը պահպանելու կյանքի նրբին արվեստը:
Այստեղին են ծնվում մնացած ՝ գոյաբանական, գիտակցական, մշակութային խնդիրները:
Սա հավանաբար հայկական գենետիկայից ժառանգած բաց է:

Մի ածանցյալ դիտարկում միայն: Միշտ ինձ տանջել է այն հարցը, թե ինչու՞ հայը չունի ուրախ, դրական էներգետիկայով հագեցած "Երգ": Ինչու՞ հայը իր հավաքույթների ժամանակ չի երգում: /Կան իհարկե այդպիսիք, բայց դրանց քանակը մատների վրա կարելի է հաշվել: / Սա էլ ածանցվել է մեր կյանքի բալանսի ամենակարևոև տարրերից մեկի՝ բալանսավորված հանգստի, նաև բալանսավորված ակտիվ հանգստի բացակայութունից: Առօրյա հայի կերպարը ՝ միշտ աշխատանք թափող, մտազբաղ, մտամոլոր մարդու կերպար է, որպեսզի պատրաստ լինի "վաղվա օրվան": / Ուրիշ հարց է, թե ինչպիսին է այդ աշխատանքի արդյունավետությունը, և արդյո՞ք որևիցէ մի կառուցողական, կենարար իմաստ պարունակում է այդ աշխատանքը/ Ու էտպես շարունակ:
Իսկ այսօ՞րը:

Ինչու՞ է "Նոր Տարի" անվանվող տոնը այդքան սիրելի հայերիս համար:
Մի շատ պարզ պատճառով: Սա մի տոն է, որը թույլ է տալիս այդ օրվանից դեռ շատ երկար ժամանակ առաջ՝ պատրաստվել այդ օրվան: Կյանքը իմաստավորվում է: Բոլորը ցույց են տալիս իրենց երևի միակ հմտությունը՝ թե ով կարող է ավելի լավ պատրաստվել "վաղվան", ով է ավելի գիտակ, ընդունակ, պրոֆեսիոնալ այդ գործում... Մրցությունը ընդունում է մինչև անգամ ինքնաոչնչացնող չափեր:

Նոր տարին "իդեալական" մի միջոց է հայի համար ռեալիզացնելու իր կյանքի բալանս հասկացության աղավաղված, պրիմիտիվիզացված, ուղղորդված վեկտորը՝ պատրաստվել վաղվա /ավելի ճիշտ գալիք/ օրվան:
"Վաղը" նորմալ բան է, և կյանքի բալանսի մեջ ունի իր ուրույն տեղը: Սակայն եթե "այսօրը" զոհաբերվում է "վաղվան", դեռ մի բան էլ գաղափարապես հենվելով "երեկվա" վրա, ապա վերածվում է "այսօր"-ը խժռող մի ամենակուլ վիշապի:

Հայի համար գոնե առժամանակ պետք է վերացնել վաղվա օրը :
Նրան դնել "День Сурка" ֆիլմի հերոսի վիճակի մեջ: Մինչև լավագույնս չապրի հենց էսօրը, այս պահը, զրկել նրան վաղը ունենալու իրավունքից:
Այդ ֆիլմը կարծես հայերիս հավաքական կերպարի հիման վրա նկարահանված լինի:

[Առողջագետ]

Ես կխոսեմ, ինկատի ունենալով հայաստանաբնակին:
Հիմնական խնդիրը ես համարում եմ "կյանքի բալանսի" իսպառ բացակայությունը:
"Կյանքի բալանս"-ը՝ դա կյանքում առկա վեկտրների բազմազանությունն է ու համապատասխանությունը պահին, ակընթարթին, օրվան:
Կյանքի վեկտրների բազմազանության միասնականացնումը ու շեղումը կամ դեպի աշխատանք, կամ ընտանիք, կամ լրիվ անձնական կյանք, կամ ամբողջովին հասարակական կյանք, բերում է լրջագույն շեղումների: Հայ մարդը դեռևս չի սովորել ապրելու բալանսը պահպանելու կյանքի նրբին արվեստը:
Այստեղին են ծնվում մնացած ՝ գոյաբանական, գիտակցական, մշակութային խնդիրները:
Սա հավանաբար հայկական գենետիկայից ժառանգած բաց է:

Ամբողջ գրառումը տող առ տող, բառ առ բառ ճիշտ է, զարմանալիորեն ճշմարիտ: Պիտի նշեմ, որ ըստ իմ տպավորությունների, տղամարդկանց այդպիսի դիսբալանսը /կամ աշխատանք, կամ տուն, և այլ առումներով կամ-կամ/ ավելի բնորոշ է, քան կանանց:
Իմ հիվանդներն էլ, երբ "հանձնարարություն" են ստանում, երբեմն այնպիսի կատաղի ճշգրտությամբ են անում /Հռոմի պապից կաթոլիկ/, որ ստիպված եմ լինում խնդրել սեփական անձի նկատմամբ ավելի խնայող, նրբանկատ լինել: Այդպես էլ հաճախ մարդիկ`հայ մարդիկ, կարող են նվիրվել որևէ գործի, գաղափարի, ընտանիքի և այլն,անտեսելով կյանքի այլ մասեր, նրբերանգներ, և, հատկապես, մարդկային հոգեբանությունը, նրբանկատությունը: Ապագայի համար մոլեռանդորեն աշխատող հայը արդեն մտել է համամարդկային արխետիպերի մեջ, սակայն անհրաժեշտորեն պետք է պարզել, թե ինչու այդ աշխատանքը այդքան քիչ արդյունավետ է, և մենք այդքան քիչ երջանիկ. գուցե հիմնական պատճառը ձեր նշածն է. այսօրվա օրը վաղվան զոհաբերելու դարավոր սովորությունը: Կարծում եմ, մեր ֆորումի տարբեր թեմաներում այս խնդրի այս և այլ պատճառներ անընդհատ վեր են հանվում: Այս ձեր գրառումը համենայն դեպս ավելի է հստակեցնում խնդիրը. ինքնաճանաչում իր բոլոր ասպեկտներով, աշխարհընկալման սխալը գտնելու և ազգային մտածելակերպի մեջ շտկումներ անելու անհրաժեշտություն:

[ivy]

Իսկապես հետաքրքրիր է մտածել հիմնարար գոյաբանական խնդիրների մասին անձի տեսանկյունից, և այստեղ, կարծում եմ, կարելի է տեսնել ու քննարկել համամարդկային հիմնահարցեր:
Իմ կարծիքով ցանկացած երկրում ապրող անձի հիմնարար գոյաբանական խնդիրն ինքնակայացումն ու ինքնահաստատումն է: Մարդն ուզում է լինել լսված, հասկացված և ընդունված, ուզում է գտնել իր տեղը, ցույց տալ իր նշանակությունը: Չեմ կարող ասել, թե սա միշտ է գիտակցված, սակայն գրեթե համոզված եմ, որ միշտ է հիմնարար:

Դրսևորման ձևերն ու խնդրի լուծման ճանապարհները տարբեր են, սակայն նպատակը նույնն է:
Գուցե դժվար է պատկերացնել, որ դարի հանցագործը և մեծագույն բարերարը, գիտնականն ու արվեստագետը, փիլիսոփան և զինվորը ունեն միևնույն մղումը, սակայն իմ խորին համոզմամբ դա ադպես է՝ նրանից յուրաքանչյուրը, ինչպես և մեզնից ամեն ամեն մեկը յուրովի ձգտում է ինքնակայացման: Սա է մարդու հիմնական խնդիրը:
Չարիք գործողը այդպիսով ցուցադրում է իր ուժը և նշանակալիությունը, բարերարը բարիք է բերում նաև և նախևառաջ իր անձին՝ լավ ու կարևոր զգալով ուրիշներին օգնելու շնորհիվ:
Ուզում ես լինել օգտակար, թե փչացնել ուրիշի ստեղծածը, միևնույն է, մղումը մեկն է՝ հաստատել սեփական անձի նշանակալիությունը, գտնել ճանաչում:

Գուցե սա մի փոքր եսակենտրոն ու եսասիրական է հնչում, բայց դա բնական է, չէ՞ որ քննարկում ենք հիմնարար խնդիրը հենց անձի տեսանկյունից, ուրմեն ամեն ինչ էլ բանականորեն հանգում է անձին...

[Philosopher]

ivy-ի գրառումով թեման հետաքրքիր ուղղություն է ստանում, անշուշտ, սակայն թեմայի հիմնական խնդիրը մարդու գոյության պրոբլեմատիկայի բացահայտումն է, այսինքն` ո՞րն է մարդու կյանքի հիմնական պրոբլեմը, մարդկային գոյության հիմնական պրոբլեմը: Այս առումով հայտնի է էքզիստենցիալիստական մոտեցումը, ըստ որի մարդը միայնակ, լքված, թողնված էակ է, որը ապրում է աշխարհում` իր փաստացի, միայնակ կեցությամբ, իր dasein-ով (փաստացի կեցության հայդեգերեկան տերմինը): Էքզիստենցիալիզմի այնպիսի մանիֆեստներ, ինչպիսին է, օրինակ, Սարտրի "Էքզիստենցիալիզմը հումանիզմն է" հոդվածը, հենց այս պրոբլեմատիկայի շուրջ են կառուցված: Եթե միավորենք էքզիստենցիալիստների, ինչպես նաև հոգեվերլուծողների տեսակետները մարդկային գոյության պրոբլեմների վերաբերյալ, ապա, մի քանի բառով ասած, ժամանակակից մարդու հիմնական պրոբլեմներն են` միայնակությունը, մեկուսացվածությունը, մարդկային դիալոգի անկարողությունը, մի խոսքով` դատապարտվածությունը` գոյության մեծ լռության տարածքում (Բուբեր): Փորձենք լրացնել այս գնահատականների շարքը. միայնակություն, մեկուսացվածություն...