Հանրային հեռուստատեսություն

[Tigris]

Հանրային հեռուստատեսութեան նախագծերից «Մերոնք»-ը, շատ դուրեկան է: Նախագծի խորագիրը, շոյող է: Մենք՝ սփիւռքահայերս, ընտանիքի անդամ ենք համարւում՝ տնից ենք ու «մերոնք»:

Երբեմն, ահազանգ է հնչում,- որի կոչնակներից մեկն էլ գրողս է,- սփիւռքի տարածքին հայերէնի յետքայլի առնչութեամբ: Այս եւ նման նախագծերում, տեսնում ենք հեզասահ եւ ընդունելի հայերէն խօսող սփիւռքահայեր: Չզարմանալ: Խօսողները, ընդհանրապէս, համայնքային կառոյցների մէջ աշխատող կամաւորներ են: Ժողովները, հանդիպումները, ազգային կեանքի մասնակցութիւնը, հայերէնի կոփման հիանալի դարբնոցներ են:
Ովքեր հեռու են ազգային ու համայնքային կեանքից, հայ դպրոցից ու եկեղեցուց, երկսեռ հայութիւնից, անկասկած զիջում են օտար լեզուին, դիւրացնելով նրա յաղթական մուտքը հայի երդիքը:

Վերոյիշեալ նախագծի քաղցր անուան կողքին, ունենք «Ծագումով հայեր» խորագրով մի ուրիշ նախագիծ, որ դարձեալ վերաբերում է սփիւռքահայերին: «Ծագումով հայեր»-ում, պատահում են հայեր, որ հիանալի խօսում են մայրենին՝ հայերէնը:

Կար ժամանակ, երբ անկախ չէր Հայաստանը, խտիր էր դրւում հայի ու հայի միջեւ: Հայաստանասէրների դասին պատկանողների ուսանողները, կարող էին գնալ Հայրենիք, ուսանիլ եւ վայելել Խորհրդային կարգերի ընձեռաց կեցութեան, ապրուստի եւ ուսումի բարիքները:
Այդպիսի տարիներ էին անցեալ դարի եօթանասունականները. «կոպեկներով» կարող էիր ապրել:
Ովքեր համարւում էին Խորհրդային կարգերի հակառակորդ, չէին կարողանում իրենց ուսանող զաւակները ուղարկել Հայրենիք (թերեւս բացառութիւն էր ուժեղ մի անհատի միջնորդութիւնը):

Ի՞նչ խաբար ունես, կրունկ ջան, հիւսիսային Իրանի հայ համայքներից:

[Tigris]

Չեմ կարող չգրել: Ս. Ծնունդի առիթով Հ1-ի «պատուհանից» Մեծ Հայքի աշխարհներն էին ներկայացուած: Մաքուր, բիւրեղ հայ ժողովրդային երգ, պար եւ երաժշտութիւն էր հնչում: Տարազները՝ հայկական: Շնորհակալութիւն:
Ինչպէս ասում են՝ ասելիք չկայ: Տեսնել է պէտք, գրելով չի նկարագրւում:
Մեր Արսէնն էլ Աղձնիք եւ Տուրուբերան աշխարհների մշակութային դեսպանն է ոնց որ..
Աղձնիքը հայկական միակ կայսրութեան մայրաքաղաքն է գրկել իր բարեբեր ծոցում:
Քրդերն ու թուրքերը, յայտնուելով հայկական բարձրավանդակում, անկասկած ազդուել են հայ մշակութային տարրերից: Կրօնափոխ հայը, որ լեզուն էլ փոխել է տասնեակ տարիներից յետոյ, պէտքը չունէր, ու չէր կարող, ժողվրդային երգերի մեղեդիները փոխել՝ դրանց դէմ հալածանք չկար:
Այս շրջանակում պէտք է նայել, արտաքնապէս քրդական պարեղանակներին նմանող հարաւարեւմտահայկական պարեղանակները:
Անշուշտ նման պիտի լինեն՝ քուրդ ու հայ ժողովրդային երգերը՝ հազարամեակների դրացնութեամբ: Նոյն հացը բաժնեկցել են երկու ժողովուրդները:
Նմանութեան առընթեր՝ տարբերութիւններն էլ պիտի տեսնել: Այդ տարբերութիւնները ակներեւօրէն ցցուն են դառնում, երբ Հիւսիսային Իրաքի Քուրդ ժողովրդային երգ ու երաժշտութեան ես ծանօթանում:
«Բերդ» պարային համոյթի (ի՞նչ անսամբլ՝ assembly) ներկայացրած մի պարեղանակի մասին եմ մտածում: Մասնագէտը չեմ՝ չգիտեմ ինչո՛ւ վաղուց չեմ լսել հայկական աղբիւրներից. այդ մեղեդին շատ եմ լսել մի այլ հարեւան ժողովրդի երգերից՝ այլազան տարբերակներով:
Հակուած եմ մտածելու, որ դա էլ հայկական է՝ գուցէ Փոքր Հայք կամ Ծոփք աշխարհից, որտեղ շատ են հանգրուանել միւս հարեւան ժողովուրդի ներկայացուցիչները:
Ի՜նչ լաւ կլինէր, ուսուցողական, եթէ ներկայացումների ընթացքում պաստառի ներքեւուն գրուէր պարը, պարեղանակը, տարազը, երգը եւ բառերը արձանագրող անձի, կամ կրող հայկական համայնքի, ինքնութիւնը՝ համապատասխան թուականներով: